Hôm qua 13/5, Malaysia kỷ niệm 40 năm ngày nổ ra cuộc bạo động sắc tộc đẫm máu trong bối cảnh mà nhiều người lo sợ lịch sử có thể lặp lại.
Người gốc Malay, do lo sợ sự thống trị của người gốc Hoa trong tương lai, đã gây nên cuộc bạo động chưa từng có trong lịch sử, làm chết hơn 200 người. Thủ đô lập tức bị đặt dưới lệnh giới nghiêm trong 24 giờ, rồi kéo dài đến 2 tuần. Mohamed Rahmat, năm nay 71 tuổi và là cựu Bộ trưởng Thông tin nổi tiếng nhất nước, lúc đó là thư ký Bộ trưởng Giao thông, kể với báo Malaysia Insider: đó những ngày "thật kinh hoàng", một chương "đen tối nhất" trong lịch sử, dù nhà riêng của ông có lính canh gác hẳn hoi.
Sau cuộc bạo động đó, chính phủ đưa ra những chính sách ưu ái người gốc Malay, khiến người gốc Hoa và gốc Ấn căm hận. Thêm vào đó là nhiều điều luật hà khắc nhằm triệt tiêu nguy cơ bất ổn và cấm đoán truyền thông. Có thay đổi qua thời gian nhưng đến nay những luật này vẫn còn áp dụng, khiến xã hội Malaysia, theo các nhà phân tích, vẫn trì trệ và ẩn chứa đầy mâu thuẫn.
Liệu lịch sử có thể lặp lại?
Vào thời điểm cận ngày kỷ niệm 40 năm, trên báo chí Malaysia và một số nước lân cận xuất hiện câu hỏi: "Liệu sự kiện 13.5 có thể lặp lại?".
Cựu Bộ trưởng Mohamed cho rằng quan hệ sắc tộc "là một quả bom thời gian ở đất nước này", và rằng "lịch sử luôn lặp lại chính nó". Hồi gần cuối năm 2007, hơn 10.000 người gốc Ấn đã tập trung biểu tình chống chính phủ, đòi quyền bình đẳng về việc làm và cơ hội thăng tiến. Cuộc biểu tình dưới sự phát động của Lực lượng hành động vì quyền lợi người Hindu (Hindraf) đã gặp sự trấn áp mạnh của cảnh sát. Bị chính phủ tuyên bố là "tổ chức bất hợp pháp", Hindraf là một mối lo lớn là trong bối cảnh thất nghiệp và kinh tế suy thoái hiện nay, theo giáo sư Johan Saravanamuttu, thỉnh giảng viên tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore.
Tân Thủ tướng Najib Razak gần đây có những động tác được hoan nghênh "có tinh thần hòa hợp sắc tộc" là phát động chiến dịch "Một Malaysia" và bãi bỏ quy định mọi công ty có vốn nước ngoài đều phải có 30% cổ phần của người gốc Malay.
Nhưng mâu thuẫn trong nước ngày càng nghiêm trọng cũng xuất phát từ những điều luật hà khắc được đề cập ở trên. Ngoài Luật An ninh nội địa cho phép giam giữ vô thời hạn những người có nguy cơ gây bất ổn an ninh, Luật Chống bạo loạn, Sắc lệnh Khẩn cấp về trật tự công cộng và phòng ngừa tội phạm trao cho nhà chức trách quá nhiều quyền hạn. Ngoài ra, còn phải kể đến Luật In ấn và xuất bản, Luật Bảo mật, Luật Hạn chế sinh viên tham gia các hoạt động chính trị…
Bên cạnh đó, sự bất mãn về bộ máy chính trị cũng dâng cao chưa từng có. Báo The Star thực hiện một cuộc phỏng vấn nhiều người trên toàn quốc và câu trả lời nhận được là thái độ bất mãn. Kể từ sau cuộc bầu cử tháng 3.2008, trong đó phe đối lập giành hơn 1/3 ghế Quốc hội, chính trường Malaysia càng chao sóng với nhiều cuộc bầu cử bổ sung với kết quả đầy kịch tính.
Người dân thất vọng cao độ vì sự lãng phí tiền của vào các cuộc bầu cử và thái độ hám quyền của các chính trị gia.
