Huyện đảo Cô Tô là địa phương duy nhất trên toàn quốc khi Bác Hồ còn sống được Người đồng ý cho dựng tượng. Ngày 9-5-1961 sẽ mãi mãi là ngày không thể quên, trở thành niềm tự hào của người dân Cô Tô khi được đón Người ra thăm.
- Thưa đồng chí, Cô Tô là huyện đảo xa nhất của Quảng Ninh, không phải ai cũng có điều kiện ra thăm đảo. Vậy đồng chí có thể cho độc giả Báo Quảng Ninh biết đôi nét về đặc điểm của huyện nhà?
+ Huyện đảo Cô Tô được thành lập theo Nghị định số 28/CP ngày 23-4-1994 của Chính phủ trên cơ sở tách 2 xã Cô Tô và Thanh Lân của huyện Cẩm Phả (cũ) nay là huyện Vân Đồn. Tháng 10-1996, Chính phủ có thêm Nghị định số 86/NĐ-CP ngày 26-10-1996 bàn giao đảo Trần của huyện Hải Ninh (nay là TP Móng Cái) cho Cô Tô quản lý.
Huyện Cô Tô có trên 40 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó có 3 đảo lớn là Cô Tô, Thanh Lân và đảo Trần. Tổng diện tích đất nổi của huyện là trên 4.000ha. Huyện nằm ở tuyến khơi của Vịnh Bắc Bộ, giữa một ngư trường rộng lớn trọng điểm của cả nước, có diện tích trên 300km2 với nhiều loại hải sản quý hiếm. Cũng xin nhấn mạnh rằng, chính nơi đây vào thời điểm năm 1977 đã từng đạt năng suất khai thác hải sản cao nhất miền Bắc với sản lượng 18 tấn/lao động/ngày. Khi mới thành lập, dân số của huyện chỉ khoảng trên 2.000 nhân khẩu, đến nay đã là trên 5.000. Đặc biệt, huyện Cô Tô còn là địa phương thu hút được nhiều bà con trên cả nước ra xây dựng vùng kinh tế mới, tạo cho nơi đây sự phát triển đa dạng các loại ngành nghề khác nhau.
Bên cạnh đó, Cô Tô còn có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh vì có tầm quan sát, khống chế một vùng biển rộng lớn...
- Đồng chí vừa nói, huyện đảo Cô Tô được biết đến là ngư trường đánh bắt hải sản rộng lớn. Cụ thể là thế nào, thưa đồng chí?
+ Vào thời điểm mới thành lập, huyện Cô Tô chỉ bao gồm xã Cô Tô và xã Thanh Lân, cơ sở hạ tầng rất kém, kinh tế chưa phát triển, năng suất lao động thấp, đời sống người dân trên đảo rất bấp bênh, không ổn định, nhiều hộ gia đình cứ đến rồi đi vì họ cảm thấy không thể bám trụ được. Ở thời điểm ấy hoạt động ngư nghiệp chủ yếu là đánh bắt ven bờ, nhỏ lẻ nên phương tiện rất thô sơ, với sản lượng đánh bắt chỉ khoảng trên dưới 200 tấn/năm. Đặc biệt với một ngư trường rộng lớn nhưng Cô Tô chưa phát huy được ngành nuôi trồng thuỷ sản vì thời điểm đó ai cũng chỉ muốn ra biển đánh bắt “ăn sẵn” mà thôi.
Tượng đài Bác Hồ trên đảo Cô Tô. Ảnh: PV
Phát triển ngư nghiệp bế tắc, điều kiện sản xuất nông nghiệp lại mang đậm tính độc canh, phụ thuộc vào thiên nhiên là chính. Trong khi đó thời tiết ở đây lại rất khắc nghiệt. Các hồ đập xây dựng trong những năm 60, 70 xuống cấp nghiêm trọng và hư hỏng nhiều. Với thực trạng đó, bài toán làm thế nào để tháo gỡ khó khăn, tạo sự thay đổi cho hòn đảo này luôn được các cấp đưa ra bàn thảo và tìm hướng đi. Đại hội Đảng bộ huyện Cô Tô lần thứ nhất, nhiệm kỳ 1995-2000, đã ra Nghị quyết phấn đấu xây dựng kinh tế - xã hội của huyện từng bước đi lên. Nhận được sự quan tâm của tỉnh và Trung ương, Cô Tô đã tập trung phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng - an ninh thông qua các chương trình đầu tư từ nguồn vốn Biển Đông hải đảo v.v.. Đến nay cơ sở hạ tầng như: đường giao thông, cảng biển, bến tàu, các công trình y tế, trường học v.v.. đều đã được đầu tư xây dựng với quy môn hiện đại, đồng bộ.
Năm 2008, huyện Cô Tô đã được Chính phủ phê duyệt đầu tư xây dựng Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá Vịnh Bắc bộ với tổng số vốn trên 400 tỷ đồng, gồm nhiều hạng mục có tầm cỡ như: đê chắn sóng, bến cập tàu, khu neo đậu tránh trú bão, khu hậu cần, dịch vụ tổng hợp v.v.. Đến năm 2010, công trình này đã cơ bản hoàn thành tuyến đê chắn sóng kết hợp bến cập tàu có công suất đến 600 CV. Toàn bộ dự án sẽ hoàn thành vào năm 2012 và đây sẽ là một công trình đánh dấu sự phát triển quan trọng đối với Cô Tô.
Với thế mạnh là nuôi trồng, đánh bắt các loại thuỷ hải sản nên trong những năm qua chúng tôi đã rất quan tâm đầu tư về vấn đề này; đồng thời chấm dứt tình trạng đánh bắt manh mún, nhỏ lẻ nên đã có hẳn một chương trình phát triển riêng. Hiện tại toàn huyện đã có 502 phương tiện đánh bắt với tổng công suất trên 8.000CV. Sản lượng đánh bắt hải sản năm 2010 đạt trên 14 ngàn tấn. Để duy trì và phát triển các loại hải sản một cách khoa học hơn, huyện đã quy hoạch khoanh nuôi nhiều loại quý hiếm như: ngọc trai, cầu gai, bào ngư và phát triển nuôi các lồng bè trên biển. Một số mô hình nuôi ốc, hải sâm bước đầu đã có kết quả tốt. Sản lượng nuôi trồng năm 2010 đạt 125 tấn.
- Trong mấy năm gần đây, huyện Cô Tô còn được biết đến là địa danh du lịch khá lý tưởng, bởi một hệ sinh thái đa dạng, tự nhiên vẫn còn giữ được sự hoang sơ. Chúng tôi được biết, chỉ riêng dịp nghỉ lễ 30-4 và 1-5 vừa qua, huyện đã đón trên 1.000 khách du lịch, trong đó có nhiều người nước ngoài. Vậy trong thời gian tới Cô Tô sẽ làm gì để phát triển du lịch, một loại hình kinh tế mới ở đây?
+ Hiện nay việc đi lại giữa đảo và đất liền đã thuận lợi hơn với 6 phương tiện đi lại trong ngày đã giúp cho việc thông thương buôn bán, đi lại của người dân không còn hạn chế như trước. Điều đó đã mở ra cho Cô Tô một loại hình kinh tế mới, đó là phát triển du lịch. Với những bãi biển trải dài, mịn màng và còn nguyên vẻ đẹp hoang sơ, cùng sự thân thiện của người dân nơi đây, Cô Tô đang thu hút một lượng khách du lịch không nhỏ muốn khám phá cái bí hiểm còn ẩn chứa và số lượng khách đang tăng hàng năm đã nói lên điều đó.
Tuy nhiên, hiện nay việc khai thác du lịch trên địa bàn huyện vẫn còn khá manh mún chưa mang tính chuyên nghiệp. Số khách sạn, nhà hàng đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của du khách chưa có vì vậy trong thời gian tới chúng tôi cần phải tiến hành đầu tư nhiều hơn. Bên cạnh đó việc chưa có điện lưới cũng đang trở thành một vấn đề nan giải chưa thể giải quyết được...
- Nói như vậy cũng có nghĩa là sau 50 năm, kể từ ngày Bác Hồ về thăm đảo, Cô Tô đã phát triển, hoàn toàn thay đổi về nhiều mặt. Để huyện ngày càng phát triển mạnh mẽ theo lời dặn dò của Bác khi Người ra thăm đảo, trong thời gian tới Cô Tô cần phải làm gì?
+ Sự kiện Bác Hồ về thăm chắc chắn sẽ là một dấu mốc lịch sử cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân trên đảo. Đó là một động lực giúp cho chúng tôi phấn đấu hơn nữa, quyết tâm hơn nữa để xây dựng nơi đây trở thành một hòn đảo phát triển mạnh về kinh tế, chính trị xứng đáng là hòn đảo tiền tiêu của Tổ quốc. Trong thời gian tới chúng tôi sẽ tập trung phát triển kinh tế theo cơ cấu hợp lý, phấn đấu hàng năm tăng trưởng kinh tế từ 13 đến 15%, đặc biệt chú trọng nâng cao hiệu quả các ngành kinh tế biển chủ lực có lợi của huyện như: khai thác, nuôi trồng hải sản theo hướng sản xuất hàng hoá, phát triển du lịch, dịch vụ hậu cần nghề cá, cơ sở chế biến hải sản, sửa chữa tàu thuyền v.v..
Đẩy mạnh đầu tư hệ thống giao thông, mạng lưới cấp điện, thoát nước đồng thời tập trung triển khai chương trình “Xây dựng nông thôn mới” đi đôi với tăng cường củng cố quốc phòng-an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc để bảo vệ vùng biển, vùng trời thiêng liêng nơi địa đầu Đông Bắc Tổ quốc.
- Xin cảm ơn đồng chí về cuộc trao đổi này!
