Ngay sau khi nhà văn Thanh Tịnh tạ thế (ngày 17/7/1988), tuần báo Văn Nghệ đã trang trọng dành nhiều trang đăng các bài tưởng niệm ông. Và người ta đọc thấy ở đây bài thơ có tên gọi Nhớ tiếc Thanh Tịnh, lời lẽ rất đỗi thấm thía xúc động:
Đời xếp anh, tôi và Thạch Lam
Ngồi chung một chiếu hội văn đàn
Chao ôi, chiếu đã hai lần lạnh
Còn lại mình tôi với thế gian!
Tác giả bài thơ này là nhà thơ Hồ Dzếnh, tác giả của các ấn phẩm nổi tiếng: Quê mẹ (tập thơ), Chân trời cũ (tập truyện ngắn)... Văn phong của Hồ Dzếnh mượt mà, tinh tế, đầy lòng trắc ẩn với những phận người "hẩm hiu", thấp kém trong xã hội. Với khuynh hướng như vậy, ông thường được các nhà nghiên cứu văn học xếp ngồi "chung chiếu" với các tên tuổi như: Thạch Lam (tác giả tập truyện ngắn Gió đầu mùa), Thanh Tịnh (tác giả tập truyện ngắn Quê mẹ). Mấy câu thơ trích ở trên là những xúc cảm tác giả chưng cất trên cơ sở những nhận định ấy.
Hẳn không mấy người biết, Hồ Dzếnh viết bài thơ đầy tâm trạng nhớ tiếc này vào thời điểm...Thanh Tịnh vẫn còn đang chấp chới trên giường bệnh.
Chẳng là, nghe tin Thanh Tịnh bệnh tình trầm trọng, khó lòng "trụ" nổi, Hồ Dzếnh vào viện tìm thăm. Ông ra về trong tâm trạng xốn xang xúc động...
Thế là, lại thêm một ngưòi bạn đồng trang lứa sắp ra đi... Trầm lặng hồi lâu, Hồ Dzếnh lặng lẽ lấy giấy bút ra viết. Ông viết cho bạn mà cũng như để nhắc nhủ mình:
Dẫu biết đường đi chỉ có chừng
Gió chiều sao vẫn ớn trên lưng?
Trái tim bỗng dội niềm xao xuyến
Tàu rẽ vào ga. Chặng cuối cùng
Trước cái "chặng cuối cùng" của đời người, tâm trạng của thi nhân thật xôn xao khó tả!
Bài thơ viết xong, cũng là lúc Hồ Dzếnh chuẩn bị hành lý để cùng vợ làm một chuyến "đi Nam" theo lời mời của người thân.
Trước khi đi, đề phòng trường hợp Thanh Tịnh tạ thế trong thời gian mình không có mặt ở nhà, Hồ Dzếnh gấp bài thơ viếng bạn cho vào một cái phong bì xinh xắn, dán kín lại. Ông đưa cho con trai tên là Hà Chính (Hồ Dzếnh tên thật là Hà Triệu Anh), dặn: "Ngộ nhỡ bác Thanh Tịnh mất, ba không về kịp, con đưa bài này cho các anh ở bên báo Văn nghệ...".
Chừng như chưa yên tâm, chiều ấy gặp tôi, bác Dzếnh lại dặn: "Nếu Chính nó không nắm được thông tin sớm (tức thông tin về việc nhà văn Thanh Tịnh qua đời), bác nhờ Khải qua chỗ Chính lấy bài thơ của bác gửi cho anh Võ Văn Trực..." (bấy giờ nhà thơ Võ Văn Trực là trưởng ban thơ báo Văn Nghệ).
Nhà văn Hồ Dzếnh vĩnh biệt chúng ta đến nay đã được 15 năm (ông mất năm 1991). Thật là "con tằm đến thác vẫn còn vương tơ". So với sự ngắn ngủi đời người thì cái tình của con người đối với nhau, làm sao đo được?
