So với hình thức thanh toán trực tiếp từ cơ quan Bảo hiểm Xã hội (BHXH) hoặc qua đại diện chi trả tại các phường, xã, thì hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp xã hội qua thẻ ATM mang lại nhiều tiện ích cho người sử dụng và cơ quan BHXH.
Cụ thể với người sử dụng, lĩnh lương qua ATM không phải bó buộc về thời gian quy định và thời gian chờ đợi, nếu chưa rút tiền ngay số tiền trong tài khoản sẽ được hưởng lãi, đảm bảo an toàn chính xác. Với cơ quan BHXH nó giúp giảm bớt chi phí, an toàn trong việc cất giữ tiền mặt. Hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp xã hội đã được một số cơ quan BHXH trong toàn quốc áp dụng và được người dân hưởng ứng. Tại Quảng Ninh từ 1-7-2011, BHXH tỉnh bắt đầu triển khai thí điểm tại một số phường, xã của TP Hạ Long. Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện thí điểm tại một số phường, xã và tiến hành khảo sát nhu cầu của người dân trên địa bàn Hạ Long, số lượng người đăng ký nhận lương qua thẻ ATM chỉ chiếm một phần nhỏ. Tại phường Trần Hưng Đạo nơi có 1.506 đối tượng hưu trí, nhưng chỉ có 30 người đăng ký nhận lương qua ATM, còn phường Cao Thắng có 2.472 người thì chỉ có 80 người đăng ký.
Theo tìm hiểu của chúng tôi xung quanh vấn đề trả lương hưu và trợ cấp xã hội qua ATM có nhiều ý kiến khác nhau. Với những đối tượng mới nhận sổ hưu trong vài ba năm trở lại đây thì nhiệt tình ủng hộ hình thức thanh toán này. (Trong số những người đăng ký trả lương qua thẻ ATM tại hai phường Cao Thắng và Trần Hưng Đạo nói trên đa phần đều là những người vừa mới nghỉ hưu). Trao đổi với chúng tôi, bà Bùi Thị Bình, cán bộ hưu trí trú tại tổ 14, khu 3, phường Hồng Gai cho biết: Trước kia khi còn đi làm, đến kỳ lương là qua ATM rút tiền, nếu bận có thể để sang ngày khác, thậm chí nếu chưa cần vài tháng rút tiền cũng được. Từ khi nghỉ hưu, hàng tháng đúng kỳ phát lương là phải ra phường lĩnh lương hưu, nếu có việc bận hoặc quên mất lại phải chờ đến đúng ngày của kỳ phát lương lần sau rất bất tiện. Chưa kể có những hôm số người đến lĩnh lương hưu đông phải chờ gần buổi sáng mới đến lượt mình thật là phiền phức. Được tin BHXH tỉnh sẽ trả lương hưu qua ATM chúng tôi rất phấn khởi, nhưng nghe đâu mới chỉ thí điểm ở hai phường Trần Hưng Đạo và Cao Thắng. Chúng tôi mong BHXH sẽ sớm triển khai hình thức chi trả thuận tiện này trên mọi địa bàn.
Tuy nhiên, khi chúng tôi hỏi một số cán bộ hưu trí tại phường Cao Thắng, Cao Xanh lại nhận được ý kiến ngược lại. Bác Nguyễn Mạnh Quyên, 72 tuổi, trú tại tổ 47, khu 5, phường Cao Thắng cho biết: Chúng tôi chưa quen với hình thức lĩnh tiền qua ATM. Vì thủ tục làm thẻ và sử dụng thẻ khá phức tạp với người cao tuổi, nhiều cụ khi đi rút tiền ở máy ATM cứ loay hoay mãi không biết sử dụng thế nào, đã có trường hợp một cụ bà đi rút tiền ở máy ATM vì quên mật khẩu nên máy “nuốt” mất thẻ, không biết làm thế nào, đi về thì sợ mất tiền nên đành ôm khư khư máy ATM, may có người quen đi qua giải thích cho mới dám đi về. Chưa kể nhiều khi ra đến cây ATM thì tiền hết, không rút được lại phải đi về, có khi phải đi mấy lần mới rút được lương, phiền toái lắm. Ngoài ra theo bác Quyên thì hàng tháng đi lĩnh lương hưu ở phường cũng là thú vui vì có dịp được gặp bạn bè, người quen, về hưu rồi thời gian nhàn rỗi nhiều có mất chút thời gian cũng chẳng sao.
Theo chúng tôi sở dĩ việc thực hiện chi trả lương hưu qua ATM chưa được phần lớn người dân “mặn mà” đón nhận, ngoài những lý do trên còn có những nguyên nhân như thói quen nhận và tiêu tiền mặt của người dân đã “bám rễ” nhiều năm nay. Người dân chưa quen hình thức giao dịch và thanh toán qua máy trả tiền tự động, nên ngại trong việc chấp nhận cái mới. Trong khi đó công tác tuyên truyền về tiện ích của ATM còn sơ sài, việc vận động người dân sử dụng giao dịch, thanh toán qua ATM vẫn còn chưa được đầy đủ. Ngay bản thân một số doanh nghiệp nhà nước vẫn còn chưa thực hiện trả lương qua ATM. Một nguyên nhân khác nữa là các địa điểm đặt máy ATM chưa có nhiều, chưa tạo được sự thuận lợi cho người dân khi có nhu cầu giao dịch. Đơn cử Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là đơn vị được lựa chọn để thực hiện việc chi trả lương qua hệ thống ATM, nhưng tại khu vực trung tâm TP Hạ Long chỉ có một vài điểm đặt máy rút tiền tự động. Chính những lý do trên đã khiến cho người dân không hào hứng với việc nhận lương qua ATM.
Để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các đối tượng hưu trí khi đi lĩnh lương hưu, BHXH tỉnh cần tìm hiểu nhu cầu, tâm tư nguyện vọng của người dân để lựa chọn hình thức chi trả hợp lý nhất. Với những đối tượng có nhu cầu được lĩnh lương qua thẻ ATM, BHXH tỉnh cần phối hợp với ngân hàng chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết để đảm bảo thực hiện chi trả qua ATM được thuận lợi nhất. Một mặt cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tiện ích của ATM, hướng dẫn người dân hiểu, sử dụng thành thạo hình thức rút tiền qua ATM. Về phía các ngân hàng, cần bố trí các điểm đặt máy rút tiền tự động nhiều hơn, đảm bảo thuận lợi cho mọi người dân khi có nhu cầu rút tiền. Còn với những đối tượng cao tuổi, không quen với hình thức thanh toán qua ATM, cơ quan BHXH cần phải nghiên cứu hình thức chi trả đảm bảo thuận lợi nhất, để mỗi khi đến kỳ lĩnh lương những người đã nghỉ hưu vẫn cảm nhận được sự trân trọng của xã hội đối với những đóng góp của mình.
