”Nhật ký Vàng Anh”: Thiếu tính giáo dục

"Nhật ký Vàng Anh" - bộ phim truyền hình tương tác đầu tiên của Việt Nam - đang đi những bước chân mạnh bạo trên chặng đường thứ hai của hành trình khai thác tâm lý cũng như các vấn đề của tuổi mới lớn. Thế nhưng, bên "con sóng" yêu thích kia, những người quan tâm đến lớp trẻ, đặc biệt là các bậc phụ huynh, lại đang lo lắng, phân vân tìm sự định hướng trong loạt phim truyền hình này...

Một người không thường xuyên "chứng kiến" những tình huống của "Nhật ký Vàng Anh" - bộ phim truyền hình tương tác đang có mặt trên VTV3 - vô tình "chạm" mắt và tai vào một đoạn thoại trong phim, bất chợt thốt lên: "Chúng nói với nhau kiểu gì mà lạ thế nhỉ?". Đấy chỉ là một người vô tình, còn những người thường xuyên đối diện với "Nhật ký Vàng Anh" thì dường như không tiếc lời phê phán, không chỉ chuyện giao tiếp mà cả chuyện ăn mặc, chuyện chơi, chuyện học hành...

Xem ra, câu chuyện về cuộc sống thường ngày của các cô cậu học trò với nhân vật chính là Vàng Anh khi được "Việt hoá" đã không mấy gần gũi với đời sống văn hoá của người Việt Nam. Các vấn đề và các mối quan hệ xung quanh lứa tuổi học sinh PTTH hiện hình trên phim làm người ta dễ nghĩ tới một thế giới hào nhoáng nào đó quá xa xôi, và quá lớn đối với tuổi cắp sách đến trường. Thế nên không ít người "quá lời" khi đặt câu hỏi: Cái việc giáo dục đạo đức và giới tính mà các nhà làm phim nói tới ở đâu?

 

Điều đầu tiên là chương trình này như chỉ dành để nói đám học sinh con nhà giàu nơi thị thành phồn hoa và đông đúc. Nhân vật nào trong phim cũng gắn bên mình các loại xe đắt tiền, điện thoại di động, trang phục sành điệu, tóc chải keo. Mỗi hôm một mốt quần áo, đầu tóc, hết tóc ép lại đến tóc xoăn, hết nhuộm vàng lại đến nhuộm đỏ... chẳng ăn nhập gì với đồng phục giản dị nơi học đường. Khung cảnh để các nhân vật ấy "lớn lên" và tạo ra tình huống lúc nào cũng là những không gian sang trọng, tiện nghi, không ầm ĩ tiếng nhạc ngoại thì lại là quán cà phê hẹn hò bè bạn... Đây cũng đâu phải là những chốn hợp với tuổi teen? Ngay cách tạo tình huống cũng chỉ bó hẹp trong khung cảnh một gia đình khá giả, một cuộc vui chơi của các "cậu ấm, cô chiêu", hay một môi trường học tập hiện đại. Chẳng hạn như chuyện học nhóm. Cả nhóm hẹn nhau đến học bài, nhưng việc học chỉ diễn ra vài giây rồi cùng nhau lên mạng, rồi... buôn chuyện và đưa ra tình huống. Rất nhiều phụ huynh đặt câu hỏi: Bao nhiêu em có được một môi trường sống, học tập và vui chơi sang trọng như vậy? Đúng là có gì đó "sến" tựa như phim tình cảm "cấp 2" của Hàn Quốc.

 

Lời thoại trong phim cũng quá hiện đại. Nhiều câu, nhiều từ làm người lớn cũng thấy "sốc" chứ chưa nói đến chuyện không phù hợp với khung cảnh của lớp học và lứa tuổi học sinh. Các "cậu ấm, cô chiêu" thoải mái cho nhau lên chức "ông", "bà". Rồi chính những cô cậu tuổi cắp sách ấy lại luôn đặt ở cửa miệng những cụm từ tựa như "tiếng lóng": "Biết chết liền", hay thể hiện một lối sống thuộc về thời công nghệ "Tự dưng hôm nay IQ cao thế?"... Đấy là chưa nói đến những câu tranh luận mà trong đó chứa đầy những tiếng bồi Anh ngữ, những kiểu cách trịch thượng, thiếu sự dịu dàng, bình dị của một văn hoá nơi học đường, của văn hoá mang tính Việt Nam.

 

Trang phục trong phim có lẽ là một "sân khấu" thể hiện nhiều điều đáng phàn nàn nhất. Chắc chắn sẽ chẳng có một trường học Sao Mai nào ngoài đời thật có thể "dung nạp" những kiểu trang phục như của... ca sỹ trên sân khấu vào trường - những bộ trang phục quá "già" và quá "lố" so với tuổi. Nào áo hở vai, cánh tay rộng, nào quần soóc, áo dây, nào áo bồng quần bó, nào tóc dựng, tóc xoăn, "mắt xanh mỏ đỏ"... Tuổi 18 học PTTH mà cứ lung linh như minh tinh màn bạc, lúc nào cũng gắn bên mình hai chữ "sành điệu" như vậy liệu có hợp lý? Quả là phản cảm khi đặt những bộ trang phục, đầu tóc ấy bên cạnh áo dài, đồng phục..., những thứ gần với tuổi teen, gần với học đường hơn. Liệu phụ huynh học sinh nào có thể bằng lòng cho con mình "nạp" vào trí nhớ câu chuyện: nhóm Vàng Anh trốn gia đình rủ nhau đi chơi xa, mặc quần soóc,áo dây, mang túi đi ra khỏi nhà rồi nói với mẹ là đi học, đi họp lớp để khi mọi việc vỡ lở thì mẹ của một học sinh trong nhóm quá giận con mà vung tay tát cô bé? Ngoài vấn đề về trang phục, người ta còn băn khoăn về một lối ứng xử và một lối giáo dục trẻ đang ở tuổi học làm người lớn này...

 

Không lấy cách nhìn của lớp người đã vào đời để áp đặt cho lứa tuổi teen, cũng như áp đặt cho một cách làm phim mà người ta nói rằng "đang trẻ hoá", "hợp với thời đại". Nhưng chí ít người ta cũng phải cho công chúng nhìn thấy một lối giáo dục hợp lý, hợp với lứa tuổi và hợp với con người Việt. Vẫn biết giới trẻ bây giờ rất cởi mở và thoáng trong cách nghĩ nhưng chuyện trang phục, giao tiếp, ứng xử... của các nhân vật trong "Nhật ký Vàng Anh" có phải là một vấn đề nên nghĩ "thoáng"? Và vẫn biết "Nhật ký Vàng Anh" đang là chương trình "hot" của lứa tuổi teen thì vẫn phải phê phán.

Cùng chuyên mục