Xuất phát từ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, từng vùng, trong những năm qua tỉnh đã dành nguồn kinh phí hỗ trợ cho các địa phương xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ vốn cho nông dân mua con giống, chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Một chủ trương phù hợp với ý nguyện của người dân và đã góp phần đáng kể vào việc thúc đẩy kinh tế nông nghiệp nông thôn phát triển. Tuy nhiên, trong triển khai thực hiện tại các địa phương Hoành Bồ, Vân Đồn, Yên Hưng có biểu hiện nhiều dấu hiệu sai phạm, không công khai minh bạch trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ của tỉnh cho người dân.
Tiền chảy... chỗ trũng
Mô hình trồng hoa lan trong nhà lưới của nông dân thị trấn Trới (Hoành Bồ) được hỗ trợ kinh phí từ Chương trình phát triển kinh tế.
Từ năm 2004-2006, UBND tỉnh đã quyết định phân bổ hỗ trợ và giao cho UBND huyện Vân Đồn thực hiện 5 dự án trong chương trình phát triển kinh tế. Đó là các dự án chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng kinh phí phân bổ 35 triệu đồng; khôi phục phát triển tiêu thụ cây chè đen tại xã Bản Sen 50 triệu đồng; phát triển đàn bò thịt 696,750 triệu đồng; đàn dê 50 triệu đồng. Trước tiên, phải khẳng định việc tỉnh quyết định hàng năm dành một phần nguồn ngân sách để hỗ trợ cho các hộ dân phát triển kinh tế mục đích là tạo ‘’cú huých’’ giúp cho các hộ nghèo vươn lên xoá đói giảm nghèo. Đặc biệt đối với dự án phát triển đàn bò thịt khi triển khai thực hiện đã được đông đảo nhân dân hưởng ứng. Trong 3 năm từ nguồn phân bổ của tỉnh, huyện đã hỗ trợ cho 36 hộ dân của các xã Đoàn Kết, Vạn Yên, Đông Xá, Hạ Long, Đài Xuyên, Bình Dân, Quan Lạn mua 505 con bò giống, với kinh phí hỗ trợ từ 1,25 triệu đồng - 1,5 triệu đồng/con. Mặc dù dự án được đánh giá là thành công giúp cho nhiều hộ gia đình làm giàu. Tuy nhiên, quá trình phân bổ nguồn kinh phí hỗ trợ này của huyện Vân Đồn đã gây rất nhiều thắc mắc của người dân. Lý do cùng thôn, xã mà có hộ được nhận tới gần 200 triệu đồng từ nguồn kinh phí hỗ trợ phát triển kinh tế hàng năm của tỉnh còn các hộ khác có hoàn cảnh khó khăn hơn lại không được nhận hoặc có thì rất hạn hẹp. Điển hình như hộ ông Hoàng Văn Cường, thôn Tân Lập, xã Quan Lạn đã được nhận kinh phí hỗ trợ 137,5 triệu đồng để mua 110 con bò giống và 50 triệu đồng mua 100 con dê. Như vậy tổng kinh phí gia đình ông Cường được hỗ trợ trong 3 năm (2004-2006) là 187,5 triệu đồng. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết hộ ông Cường không phải là hộ có hoàn cảnh khó khăn. Trong khi đó ở thôn Tân Lập còn rất nhiều hộ khác có hoàn cảnh khó khăn hơn và mong muốn được tham gia vào chương trình này nhưng không được nhận tiền hỗ trợ. Vì vậy, nhiều người thắc mắc vì sao Phòng Kinh tế huyện lại ưu ái cho gia đình ông Cường được nhận một khoản tiền hỗ trợ quá lớn như vậy? Không chỉ gia đình ông Cường mà một số hộ khác cũng được nhận khoản kinh phí hỗ trợ lớn như hộ ông Lý Đăng Linh, xã Quan Lạn được nhận 52,5 triệu đồng để mua 50 con bò giống; hộ ông Tô Văn Cẩu, xã Bình Dân 20 triệu đồng để mua 16 con; hộ ông Nguyễn Văn Tuệ, xã Đoàn Kết 44,5 triệu đồng mua 31 con; hộ ông Vũ Đức Cây, xã Vạn Yên 70,5 triệu đồng, mua 47 con. Tiền chỉ phân tập trung cho một số đối tượng thì đương nhiên không thể đảm bảo sự gia tăng đàn bò trên địa bàn huyện và chưa đạt được mục tiêu của chương trình là xoá đói giảm nghèo.
Không chỉ ưu ái với một số gia đình mà thủ tục để các hộ được nhận tiền hỗ trợ mua bò cũng rất nhập nhèm. Điển hình như hộ ông Tô Văn Cẩu, ngày 30-8-2005 làm đơn xin hỗ trợ mua bò, UBND xã xác nhận ngày 31-8-2005 nhưng giấy biên nhận mua bò tại huyện Nam Sách (Hải Dương) lại đề ngày 17-7-2005, giấy chứng nhận kiểm dịch ngày 2-8-2005, biên bản nghiệm thu bàn giao bò của Phòng Kinh tế huyện ngày 3-8-2005. Như vậy bò được mua và được Phòng Kinh tế huyện nghiệm thu trước khi có đơn xin hỗ trợ của gia đình ông Cẩu tới gần 1 tháng. Hay như hộ ông Vũ Đức Cây theo chứng từ thì số bò gồm 47 con được mua trước khi có chương trình hỗ trợ, nghĩa là biên bản nghiệm thu giao nhận bò có trước khi mua bò và giấy chứng nhận kiểm dịch. Theo lý giải của chủ hộ và Phòng Kinh tế việc lập hồ sơ trên là để hợp thức hoá chứng từ vì sau khi mua bò không lập hồ sơ.
Qua tìm hiểu chúng tôi thấy còn nhiều hộ nữa được nhận kinh phí từ chương trình hỗ trợ cũng ở trong tình trạng bò được mua trước khi có chương trình hỗ trợ của tỉnh. Vậy là chuyện lập lờ “đánh lận con đen’’ đã được sử dụng ở đây, một số người đã dùng số lượng đàn bò có sẵn hợp thức hoá các thủ tục để nhận tiền hỗ trợ. Dư luận đặt câu hỏi liệu có gì khuất tất trong việc phân bổ quá ưu ái nguồn kinh phí hỗ trợ của các cơ quan chức năng huyện? Ai là người thực sự được thụ hưởng chính sách hỗ trợ của tỉnh? Ai đã giúp cho tiền chảy vào chỗ trũng?
Bao nhiêu hộ dân được hưởng lợi?
Trong 3 năm (2004-2006) UBND tỉnh đã quyết định phân bổ hỗ trợ và giao cho UBND huyện Hoành Bồ thực hiện 7 dự án thuộc chương trình phát triển kinh tế gồm: Dự án phát triển đàn bò thịt; xây dựng hạ tầng Bắc Cửa Lục; phát triển trồng hoa chất lượng cao; trồng khoai sọ; trồng rau an toàn; chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng; hỗ trợ con giống phát triển chăn nuôi động vật hoang dã. Tổng nguồn kinh phí hỗ trợ là 3,962 tỷ đồng. Sau khi có nguồn hỗ trợ này huyện đã phân bổ và triển khai thực hiện tương đối có hiệu quả góp phần thúc đẩy các hoạt động kinh tế trên địa bàn phát triển.
Chuyển cây trám giống từ nguồn hỗ trợ phát triển kinh tế do Hội Nông dân tỉnh thực hiện cho nông dân xã
Minh Châu (Vân Đồn).
Các dự án triển khai phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội của địa phương do đó đạt hiệu quả kinh tế cao như dự án trồng rau an toàn, hoa chất lượng cao. Tuy nhiên, một số dự án khi triển khai thực hiện đã có nhiều dấu hiệu sai phạm trong cả quản lý đầu tư thực hiện Luật ngân sách và lựa chọn đối tượng thụ hưởng. Điển hình là dự án hỗ trợ con giống phát triển chăn nuôi động vật hoang dã, dự án được thực hiện từ năm 2005, tổng kinh phí hỗ trợ từ chương trình là 150 triệu đồng. Dự án khi triển khai thực hiện đã góp phần đáng kể vào việc phát triển đàn nhím, tắc kè trên địa bàn huyện Hoành Bồ, có tác động tích cực đến việc kích cầu người dân vùng núi khai thác lợi thế để phát triển kinh tế. Theo báo cáo của Phòng Tài chính huyện tổng kinh phí đã phân bổ là 140,7 triệu đồng, cho 34 hộ dân thuộc 7 xã Đồng Sơn, Sơn Dương, Dân Chủ, Tân Dân, Đồng Lâm, Thống Nhất, Hoà Bình mua 100 con nhím trong đó 53 con cái, 47 con đực, đến nay số nhím đã sinh sản thêm 30 con. Theo báo cáo của phòng thì nguồn vốn này đã được phân bổ đến các hộ dân. Tuy nhiên, khi tìm hiểu tại 3 hộ được nhận kinh phí hỗ trợ của thôn Đồng Cao (xã Thống Nhất) thì thấy số nhím các hộ nhận theo danh sách và số nhím thực có mà các hộ đang nuôi lại vênh nhau. Theo danh sách số nhím hỗ trợ là 15 con nhưng thực tế chỉ có 4 con đang được nuôi tại các hộ, chuồng trại chăn nuôi không đảm bảo kỹ thuật. Cụ thể, tại hộ bà Đàm Thị Hiền trong danh sách nhận 6 con nhím nhưng thực tế gia đình không có con nào; hộ bà Hứa Thị Mai trong danh sách nhận 4 con nhưng thực tế chỉ có 2 con; hộ ông Trần Đình Vinh nhận 5 con nhưng thực tế tại gia đình chỉ có 2 con. Như vậy 11 con nhím với kinh phí hỗ trợ gần 20 triệu đồng hiện đang ở đâu?
Không chỉ việc “đếm lông nhím” để nhận tiền hỗ trợ mà khi triển khai thực hiện dự án hạ tầng Bắc Cửa Lục, huyện đã bộc lộ nhiều dấu hiệu sai phạm trong công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản. Năm 2004 UBND tỉnh quyết định phê duyệt đầu tư dự án hạ tầng Bắc Cửa Lục gồm các hạng mục: tu bổ và xây mới 6.628m kênh dẫn nước ngọt; xây dựng hệ thống cấp điện cho cả vùng dự án; làm đường giao thông kết nối với đường Trới - Vũ Oai, giao cho UBND huyện triển khai thực hiện. Đến nay một số hạng mục đã thi công xong, các hạng mục khác đang tiếp tục thực hiện và nguồn vốn đầu tư đã sử dụng là 100% vốn ngân sách. Trong khi đó theo quy định của UBND tỉnh các dự án trong chương trình này được thực hiện bằng một phần ngân sách cấp và huy động từ các tổ chức, cá nhân được hưởng lợi trong dự án. Nhưng khi chỉ đạo dự án chủ đầu tư đã không xác định rõ mục tiêu của chương trình là nguồn vốn ngân sách chỉ mang tính hỗ trợ có tác dụng kích thích và thu hút các nguồn vốn khác nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương chứ không phải là vốn đầu tư tập trung. Thêm nữa có lẽ do chưa nắm rõ các Nghị định của Chính phủ trong công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản nên khi triển khai thực hiện UBND huyện đã tham mưu cho tỉnh chỉ định thầu hạng mục kênh dẫn nước ngọt với giá chỉ định thầu là 1,940 tỷ đồng trái với quy chế đấu thầu. Trong vùng dự án Bắc Cửa Lục hiện nay chủ yếu là các doanh nghiệp đang tham gia nuôi trồng thuỷ sản nhưng UBND huyện vẫn quyết định dùng nguồn vốn hỗ trợ này đầu tư xây dựng toàn bộ hệ thống cấp điện tới từng ao nuôi thuỷ sản trong vùng.
Mục tiêu chương trình hỗ trợ của tỉnh là cho nông - ngư dân phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo chứ không phải tập trung cho một tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp nào, thế nhưng không hiểu vì không biết hay cố tình không biết mà UBND huyện Hoành Bồ vẫn quyết định đầu tư như vậy?
(Còn nữa)
