Cùng với Hoành Bồ, Vân Đồn, Yên Hưng là địa phương cũng được nhận nguồn hỗ trợ của tỉnh từ chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế hàng năm để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng các vùng nuôi trồng thuỷ sản và chuyển dịch cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi. Trong quá trình chỉ đạo triển khai nguồn vốn này của huyện thể hiện nhiều sai phạm về phân bổ, trình tự thực hiện theo quy định của pháp luật. Ngay chính đơn vị tham mưu cho ra đời dự án cũng không nghiên cứu đầy đủ điều kiện thực tế tại địa phương nên kết quả một số dự án hiệu quả kém.
>>Nhiều dấu hiệu sai phạm (P1)
Úm ba la để nhận tiền hỗ trợ
Thực hiện chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế trong 3 năm (2004-2006) huyện Yên Hưng được phân bổ hỗ trợ và giao thực hiện 6 dự án: Phát triển chăn nuôi đàn bò thịt; đàn gia cầm; đường điện, trạm biến áp cho dự án nuôi trồng thuỷ sản Đông Yên Hưng; hạ tầng cho dự án nuôi trồng thuỷ sản tập trung; chương trình trồng rau an toàn; xây dựng cơ sở hạ tầng chuyển đổi vùng lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ sản xã Nam Hoà, Sông Khoai. Tổng nguồn kinh phí hỗ trợ 4,8 tỷ đồng. Đối với các dự án quản lý theo quy định về đầu tư xây dựng cơ bản UBND huyện giao cho Ban quản lý dự án công trình thực hiện 8 dự án, HTX nông nghiệp Hải Yến 2 dự án, HTX nông nghiệp Hà An 4 dự án, UBND xã Tân An 2 dự án. Đối với các dự án hỗ trợ thuộc diện quản lý cấp phát giao cho Phòng Kinh tế, Trung tâm Khuyến nông, Trạm Bảo vệ thực vật, UBND xã Tiền An thực hiện.
Trong quá trình thực hiện các đơn vị được huyện giao quản lý dự án đã không tuân thủ quy định của tỉnh trong sử dụng nguồn vốn hỗ trợ này, dẫn đến nhiều sai phạm. Cụ thể đối với các dự án được quản lý theo quy định về đầu tư xây dựng cơ bản (các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng) phải được phê duyệt báo cáo đầu tư hoặc dự án đầu tư trước khi phê duyệt thiết kế kỹ thuật, tổng dự án toán nhưng các đơn vị này lại tham mưu cho UBND huyện chỉ ra quyết định khởi công xây dựng hoặc phê duyệt thiết kế kỹ thuật, tổng dự án toán không thực hiện theo đúng trình tự thủ tục quy định của Chính phủ về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản. Các công trình do UBND huyện quyết định khởi công xây dựng trong năm 2004 không xác định nguồn vốn nhân dân, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp đóng góp là bao nhiêu, ngân sách hỗ trợ bao nhiêu mà quyết định sử dụng 100% vốn ngân sách cho từng hạng mục công trình. Vừa không đúng với quy định của UBND tỉnh, vừa không kêu gọi được các nguồn vốn góp khác cùng tham gia thực hiện. Trong khi ngân sách cấp chỉ mang tính hỗ trợ không thể đáp ứng đủ cho từng hạng mục công trình nên các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng bị kéo dài phải chờ kế hoạch vốn của năm sau, hiệu quả đầu tư chậm được phát huy. Các dự án được thực hiện theo phương thức cấp phát mua sắm huyện được phân bổ hỗ trợ 900 triệu đồng, trong đó: Hỗ trợ chăn nuôi 500 triệu đồng, thực hiện 399 triệu đồng; chuyển dịch cơ cấu giống cây trồng 300 triệu đồng, thực hiện 180,894 triệu đồng; sản xuất rau an toàn xã Tiền An 100 triệu đồng, thực hiện 100 triệu đồng. Ngoài dự án rau an toàn thực hiện tại xã Tiền An được triển khai đúng và đủ thì dự án phát triển đàn bò thịt đã bộc lộ nhiều sai phạm trong quá trình thực hiện. Theo chương trình, các hộ dân khi mua bò giống sẽ được nhận 1 triệu đồng/con tiền hỗ trợ. Tuy nhiên, do điều kiện tự nhiên Yên Hưng là huyện đồng bằng ít có đồng cỏ dành cho việc chăn thả các đàn gia súc lớn nên khi triển khai thực hiện dự án phát triển đàn bò người dân chỉ đăng ký mua bò đực để thịt chứ không mua bò cái phát triển đàn. Năm 2004 toàn huyện chỉ có 57 hộ đăng ký mua 101 con, trong đó 88 con bò đực và 13 con bò cái, số vốn giải ngân được là 101 triệu đồng, còn tồn 149 triệu đồng. Và Phòng Kinh tế (trước là Phòng Nông lâm) đã bỏ qua quy định của tỉnh, hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, chỉ đạo các hộ dân mua bê nhưng chứng từ thanh toán vẫn được tính là bò. Qua kiểm tra của các cơ quan chức năng có 76 con bê/101 con được nhận tiền thanh toán hỗ trợ mua bò giống. Theo thời điểm đó một con bê đực vừa tách mẹ (9-12 tháng tuổi) có giá từ 42.000-43.000 đồng/kg, bê cái 44.000-46.000 đồng/kg, trọng lượng trung bình từ 1,2-1,5 tạ/con. Nhưng theo hướng dẫn của Sở NN&PTNT thực hiện chương trình phát triển đàn bò nếu mua bò đực giống phải đạt tiêu chuẩn 70% máu sind trọng lượng từ 2,5-3 tạ/con; bò cái trọng lượng 1,2-2 tạ/con; độ tuổi từ 12-24 tháng. Như vậy có sự không rõ ràng trong việc mua bán, thanh toán tiền hỗ trợ bê hay bò này, một số người đã lợi dụng chuyện “úm ba la” bê là bò để trục lợi, kiếm chác tiền của Nhà nước.
Trong việc thực hiện dự án phát triển chăn nuôi gia cầm cả chủ đầu tư và các đơn vị được giao quản lý đã để xảy ra nhiều sai phạm. Lẽ ra theo quy định tiền hỗ trợ của tỉnh người dân sẽ trực tiếp nhận và được toàn quyền quyết định mua giống vật nuôi ở đâu đảm bảo chất lượng, phù hợp với nguyện vọng. Thế nhưng Phòng Nông lâm huyện lại hướng dẫn các hộ nông dân mua bò và giống gia cầm qua đơn vị trung gian là Công ty TNHH dinh dưỡng thú y Hoa Kỳ tại Phố Vọng, quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) và chuyển tiền hỗ trợ trực tiếp cho đơn vị trung gian. Thêm nữa việc hỗ trợ lại còn vượt quá nguồn vốn được phân bổ tới 71,216 triệu đồng. Các chứng từ kiểm dịch động vật, chứng từ thanh toán không hợp lệ. Điều này khiến dư luận đặt câu hỏi liệu có gì khuất tất ở đây? Về dự án chuyển dịch cơ cấu giống cây trồng, UBND huyện đã phân công Phòng Nông lâm, Trung tâm Khuyến nông, Trạm Bảo vệ thực vật thực hiện dự án nhưng không hiểu vì lý do gì mà Ban Chỉ đạo của huyện lại ký hợp đồng với Trung tâm nghiên cứu ứng dụng khoa học và sản xuất lâm nông nghiệp tỉnh triển khai thực hiện dự án với số vốn chỉ có 28,863 triệu đồng (tổng số kinh phí hỗ trợ dự án là 180,894 triệu đồng)? Do Trung tâm không có cán bộ kỹ thuật mà thuê cán bộ của Phòng Nông lâm triển khai, kết quả giống hoa không đảm bảo chất lượng nên chỉ có 12 hộ nông dân tham gia thực hiện mặc dù cơ chế hỗ trợ đã được “xé rào” tới 70% và dự án đang đứng trước nguy cơ chết yểu.
Lời kết
Cái sai chung nhất mà cả 3 địa phương Vân Đồn, Hoành Bồ, Yên Hưng đều mắc phải trong khi thực hiện chương trình đó là đã coi nguồn hỗ trợ này như nguồn vốn đầu tư tập trung, sử dụng 100% nguồn ngân sách để xây dựng các công trình hạ tầng chứ không huy động sự tham gia đóng góp của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn. Mà lẽ ra theo quy định của UBND tỉnh đối với chương trình này tỉnh chỉ hỗ trợ tối đa 50% cho từng hạng mục nhằm kích cầu để thu hút các nguồn vốn khác, kêu gọi trách nhiệm của các đơn vị, doanh nghiệp, cá nhân cùng được hưởng lợi trong vùng dự án tham gia đóng góp. Nguyên nhân chính là do các chủ đầu tư khi được UBND tỉnh giao triển khai thực hiện nguồn vốn này đã không xác định rõ ràng mục tiêu chương trình chỉ là hỗ trợ chứ không phải đầu tư. Công tác quản lý nhiều sơ hở, nghiệm thu sản phẩm để làm căn cứ cấp phát vốn mang tính hình thức. Chính vì các chủ đầu tư không ra quyết định phê duyệt danh sách, mức hỗ trợ cho từng chủ hộ tham gia chương trình nên dẫn đến tình trạng cán bộ cơ sở, phòng ban tuỳ tiện đưa đối tượng vào danh sách được hỗ trợ, chủ yếu là các tổ chức kinh tế có khả năng tài chính, hộ có điều kiện kinh tế khá giả chứ đối tượng nghèo ít có cơ hội được tiếp cận nguồn hỗ trợ này.
Dành nguồn ngân sách hàng năm để hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, nâng cao đời sống là một trong những chính sách ưu tiên của tỉnh đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn nhằm tạo “cú huých” cho nông dân nhanh chóng vượt qua đói nghèo. Với cách triển khai thực hiện của một số địa phương trong thời gian qua chắc chắn chưa đạt được mục tiêu mà chương trình đặt ra. Việc xoá bỏ cơ chế bao cấp đã được thực hiện từ rất lâu và tỉnh đang cố gắng xoá bỏ hẳn để tạo cơ chế cởi mở, thông thoáng, minh bạch thu hút mọi nguồn lực tham gia phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Thế nhưng với cách làm của một số địa phương trong thời gian qua đang kéo xu hướng phát triển quay ngược trở lại thời ngân sách Nhà nước bao cấp hoàn toàn. Những sai phạm của các địa phương Vân Đồn, Hoành Bồ, Yên Hưng trong triển khai thực hiện chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế trong thời gian qua cần được các cơ quan chức năng tiến hành thanh kiểm tra làm rõ và xử lý nghiêm.
