Nhiều đoạn tuyến vừa làm xong đã phải sửa

Làm mương để... hứng nước ruộng

Chuyện nghe có vẻ khó tin nhưng đó là sự thật đang xảy ra trong quá trình thi công trên một số đoạn của hệ thống kênh mương Đầm Hà Động, lòng kênh thấp hơn mặt ruộng khoảng 1m. Thấy chúng tôi loay hoay tìm lối xuống bờ kênh bà con nông dân thôn Châu Hà (xã Quảng Lợi, Đầm Hà) đang làm đất trồng màu quanh khu vực có kênh chạy qua đã cười đùa: ‘’Các đồng chí phải đi mượn thang thì mới xuống được bờ kênh. Thật ngược đời làm mương mà lại thấp hơn ruộng thì tưới làm sao?’’. Đi dọc đoạn kênh chính bờ phải chạy qua thôn Châu Hà, thôn Trung Sơn (xã Quảng Lợi) chúng tôi thấy có chỗ đã hoàn thiện việc đổ bê tông, có chỗ vừa được xây gạch, chỗ mới đào nền nhưng tất cả đều thấp hơn mặt ruộng canh tác. Quanh khu vực kênh chạy qua, nhiều chỗ lòng kênh sâu so với mặt ruộng tới 2 sải tay. Bác Phan Văn Đăng, thôn 5, xã Quảng Tân cho biết: Gia đình tôi có 5 sào ruộng đang canh tác ở khu vực có kênh chạy qua nhưng không lấy được nước từ kênh để tưới. Trước đây chúng tôi vẫn có nước để cấy lúa, trồng màu nhưng từ ngày đơn vị thi công đào kênh đã làm cả khu vực hết nước, cả đường sang ruộng cũng không có. Tôi đang lo không biết vụ xuân năm tới có nước để sản xuất hay không đây? Bao nhiêu năm nay chúng tôi mơ ước có được hệ thống công trình thuỷ lợi hoàn chỉnh phục vụ cho sản xuất cứ ngỡ được Nhà nước đầu tư cho hệ thống kênh mương này thì đồng ruộng sẽ không bị chết khát như những năm trước nữa nhưng xem ra thật khó, kênh thấp hơn ruộng thế này thì lấy nước làm sao được? Khi đơn vị thi công đào xong nền mương chúng tôi phát hiện thấy nó quá sâu so với ruộng đã phản ánh nhưng họ vẫn cứ làm, hiện có những đoạn đã đổ bê tông xong rồi như vậy là quá lãng phí.

Theo thiết kế ban đầu đã được phê duyệt thì hệ thống kênh mương Đầm Hà Động bao gồm 2 tuyến kênh chính dài 15,8km và 9 tuyến kênh cấp I dài 44,16 km. Tuyến kênh chính bờ phải đảm nhận tưới và tạo nguồn cho 3.011 ha, tuyến kênh N1 có nhiệm vụ tưới cho 342 ha. Mặc dù mới thi công được 7 gói thầu từ K11 đến K17 nhưng đã bộc lộ rất nhiều bất hợp lý về thiết kế của tuyến kênh này. Theo báo cáo của Ban Quản lý Dự án II trong quá trình thi công Ban đã phát hiện một số điểm bất hợp lý trong thiết kế hệ thống kênh mương, đó là: Trên tuyến kênh chính bờ phải cọc 28- 29 theo tư vấn thiết kế yêu cầu hạ bậc nước cao trình đáy kênh trước bậc nước 39,915m, sau bậc nước 35,372m, như vậy phải hạ đầu nước 4,543m dẫn tới cống đầu kênh N4 tại cọc 47 thấp hơn mặt ruộng khoảng 1m (thuộc gói thầu K11). Trên tuyến kênh N1 thuộc gói thầu K15 đáy kênh đoạn từ C0 đến C10 và dốc nước từ cọc 16 đến đầu xi phông tại cọc 27 đoạn này đào quá sâu so với mặt ruộng dẫn đến đáy kênh thấp hơn khu tưới. Tuyến kênh N2, đoạn từ C127 đến C149 thuộc gói thầu K17 đáy kênh thiết kế đào sâu so với mặt ruộng. Trao đổi với chúng tôi một cán bộ tư vấn giám sát của Ban Quản lý dự án II tại hiện trường cho biết: Khi đơn vị thi công tiến hành đào rãnh làm kênh chúng tôi đã phát hiện thấy lòng kênh quá sâu so với mặt ruộng và đã báo với đơn vị tư vấn thiết kế nhưng đơn vị tư vấn thiết kế yêu cầu cứ làm theo đúng thiết kế. Sau này trong quá trình thi công thấy quá bất hợp lý nên chúng tôi đã yêu cầu nhà thầu tạm dừng thi công và họp các bên liên quan với nhau để điều chỉnh cho phù hợp.

Theo phản ánh của bà con nông dân 2 xã Quảng Tân và Quảng Lợi không chỉ có đoạn kênh đi qua thôn Trung Sơn và thôn Châu Hà (xã Quảng Lợi) thấp không tưới được mà còn một số đoạn nữa lòng kênh vẫn thấp so với ruộng canh tác. Thực tế tại xã Quảng Lợi có tới gần 80 ha không thể lấy nước về tưới được và ảnh hưởng tới sản xuất của hơn 200 hộ dân. Một số đoạn kênh xây trước nhà dân do đào quá sâu ảnh hưởng đến an toàn các công trình khác; một số đoạn do mặt kênh quá cao khiến cho việc đi lại rất  khó khăn. Theo thiết kế hệ thống kênh Đầm Hà Động sẽ dẫn nước từ hồ chứa đến diện tích canh tác của các xã ở khu vực phía dưới như Đầm Hà, Đại Bình, Tân Bình... Tuy nhiên, trước đây huyện đã đầu tư xây dựng hệ thống kênh mương dẫn nước xuống cho khu vực này lấy từ Kênh Đông Hà đoạn từ C197 đến C220. Hiện tại cả đơn vị tư vấn thiết kế và chủ đầu tư đều chưa có biện pháp khắc phục, bởi nếu đấu nối kênh mới với kênh cũ thì kênh huyện đã xây trước đây không đáp ứng được lưu lượng nước từ kênh mới đổ về nên rất dễ bị vỡ kênh. Còn nếu phá bỏ tuyến kênh cũ đi để xây kênh mới thì quá lãng phí nhưng đầu tư xây mới một tuyến đi song song cùng cấp nước cho khu vực canh tác phía dưới cũng rất lãng phí trong khi những khu khác đang cần có kênh mương thì lại chưa có kinh phí đầu tư. Phản ánh với chúng tôi điều bà con lo lắng nhất hiện nay là nếu không sớm có biện pháp khắc phục, đẩy nhanh tiến độ thi công thì nguy cơ vụ xuân năm 2008 nhiều diện tích không có nước để canh tác bởi việc đào kênh đã làm rút hết nước ở khu vực xung quanh.

Sơ suất nhỏ hậu quả lớn

Theo biên bản làm việc giữa Công ty cổ phần Tư vấn và Đầu tư Xây dựng Thuỷ lợi Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án II, các đơn vị thi công thì nguyên nhân kênh thấp hơn khu tưới là do thiết kế. Ông Giáp Văn Phong, Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn và Đầu tư Xây dựng Thuỷ lợi cho biết: Năm 2002 Công ty trúng thầu tư vấn thiết kế tuyến kênh mương Đầm Hà Động, theo đó tuyến kênh chính đang được xây là để dẫn nước tưới cho các xã ở khu vực phía dưới, còn những diện tích ở phía trên này theo thiết kế sẽ có tuyến kênh cấp 2 dẫn nước từ đầu kênh xuống. Hiện tại do việc thi công mới đang tiến hành bà con thấy kênh chạy qua khu tưới mà thấp hơn không dẫn được nước vào ruộng đã phản ánh. Do đặc thù điều kiện địa hình khu vực miền núi nên không thể đòi hỏi chỗ nào cũng có thể dẫn nước từ kênh về khu tưới được. Tuy nhiên, khi nhận được phản ánh của bà con nông dân xã Quảng Tân và Quảng Lợi về những điểm bất hợp lý trong thiết kế tuyến kênh chính Công ty đã chủ động báo cáo Bộ NN&PTNT cho điều chỉnh thiết kế, đối với kênh chính đoạn từ cọc 28 đến cọc 45 đầu kênh N4 sẽ nâng cao trình đáy kênh lên 1m, đảm bảo tưới cho khoảng 3 ha của thôn Châu Hà tạm thay thế cho kênh cấp 2 sẽ xây dựng sau này. Đoạn kênh từ cọc 90 đến cọc 112 đầu kênh N1 nâng cao trình đáy kênh lên 1m, đảm bảo tưới cho khoảng 6 ha đất canh tác hai bên bờ kênh chính của thôn Trung Sơn. Đồng thời trong quá trình thi công sẽ điều chỉnh thiết kế và bổ sung một số hạng mục như: cầu qua kênh, cống vượt cấp và nâng cao một số đoạn kênh cho phù hợp với thực tế, với quy hoạch của địa phương. Theo kế hoạch thì còn 2 năm nữa công trình sẽ hoàn thành vì vậy việc điều chỉnh thiết kế cho phù hợp chắc chắn sẽ được giải quyết nhanh, bà con sẽ lấy được nước về tưới cho tất cả các diện tích canh tác.

Có thể đây chỉ là một sơ suất rất nhỏ trong thiết kế của đơn vị tư vấn nhưng hậu quả thì lại không hề nhỏ bởi qua sự việc này đã làm mất lòng tin của người dân, làm giảm uy tín của doanh nghiệp, làm chậm tiến độ thi công công trình, thiệt hại đối với các nhà thầu. Trong khi chờ Bộ NN&PTNT đồng ý cho điều chỉnh lại thiết kế, các nhà thầu đang phải tạm dừng thi công hơn 1 tháng nay, đại diện một nhà thầu cho biết: Công trình phải tạm dừng thi công toàn bộ công nhân của chúng tôi đều đã về quê hết, giờ lều lán bỏ không, phương tiện đắp chiếu nằm một chỗ, nếu cứ kéo dài như thế này thì chắc chắn thiệt hại với các nhà thầu không hề nhỏ. Còn đối với người dân nơi có kênh chạy qua mà không lấy được nước tưới về đồng ruộng thì cho rằng rõ ràng công tác duyệt thiết kế kỹ thuật đã gây lãng phí tiền của nhà nước. Tại sao trên cùng một đoạn kênh đi qua một số diện tích đất canh tác của 2 xã Quảng Tân và Quảng Lợi không thiết kế nhiệm vụ tưới luôn cho những diện tích này mà lại đòi hỏi phải đầu tư xây dựng một tuyến kênh cấp 2 khác? Tại sao khi người dân phát hiện thấy bất hợp lý có ý kiến đơn vị tư vấn mới đề nghị điều chỉnh nâng cao trình đáy kênh và cũng vẫn đoạn kênh đấy chỉ cần nâng cao trình đáy kênh là có thể dẫn được nước về khu tưới, vậy khi thiết kế sao không làm luôn như vậy còn đào sâu hạ mực nước để làm gì? Công ty cổ phần Tư vấn và Đầu tư Xây dựng Thuỷ lợi không phải là đơn vị xa lạ, một doanh nghiệp đứng chân trên địa bàn bao nhiêu năm qua, trước đây từng là một đơn vị nhà nước mới cổ phần hẳn đã quá quen với điều kiện tự nhiên, đặc thù địa hình của tỉnh, vậy tại sao khi thiết kế không tính toán đến những yếu tố này để đến khi đi vào thi công mới phát hiện những điểm bất hợp lý? Qua đây công ty cần nghiêm túc kiểm điểm rút kinh nghiệm trong tư vấn thiết kế các công trình khác.