Nhiều vướng mắc cần tháo gỡ

Anh Nguyễn Đức Hạnh, khu 5, phường Hải Yên, TP Móng Cái làm việc tại Chi nhánh Công ty Sản xuất hàng tiêu dùng Bình Thiên ở Quảng Ninh đã được 8 năm. Ngày 6-1-2010, anh chính thức nhận được quyết định thôi việc. Ngay sau đó, anh đã đến phòng đại diện chi trả BHTN của Trung tâm Giới thiệu việc làm (TTGTVL) tỉnh đặt tại TP Móng Cái để đăng ký hưởng BHTN và để được tư vấn một số vấn đề có liên quan như: Chế độ hưởng bảo hiểm, học nghề ngắn hạn, tìm kiếm và giới thiệu việc làm… Anh Hạnh cho biết: “Tôi được Công ty đóng phí BHTN ngay khi Luật Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm thất nghiệp có hiệu lực. Vì vậy, đến thời điểm thôi việc cũng là vừa đủ thời gian để tôi được hưởng chế độ bảo hiểm đó. Tôi đã được Công ty nhanh chóng hoàn tất hồ sơ theo đúng thời gian quy định của Luật và được TTGTVL tỉnh tư vấn, tạo điều kiện lập hồ sơ để hưởng chế độ theo quy định”. Với thời gian 12 tháng liên tục đóng BHTN trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng, anh Hạnh được nhận 3 tháng trợ cấp thất nghiệp với mức trên 1 triệu đồng/tháng. Anh tâm sự: “Trong thời điểm năm hết tết đến, không việc làm, không thu nhập, cuộc sống gia đình rất khó khăn. Trợ cấp BHTN không nhiều nhưng cũng giúp tôi giải quyết một phần khó khăn trong thời gian tìm công việc mới phù hợp với năng lực và trình độ”.

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm thất nghiệp, NLĐ được hưởng trợ cấp thất nghiệp có quyền được nhân viên TTGTVL cung cấp dịch vụ tư vấn về các vấn đề liên quan đến quyền lợi hưởng bảo hiểm trợ cấp thất nghiệp; được hỗ trợ học nghề miễn phí không quá 6 tháng; được tư vấn và giới thiệu việc làm; được nhận các khoản đóng góp bảo hiểm y tế do Bảo hiểm xã hội Việt Nam chi trả… Với những quy định này, BHTN mang lại rất nhiều lợi ích cho NLĐ khi không may mất việc làm.  

Tuy nhiên, không phải ai cũng có được may mắn như trường hợp của anh Hạnh. Theo thống kê của Phòng Bảo hiểm thất nghiệp (TTGTVL tỉnh) từ đầu tháng 1-2010 đến nay, có 14 trường hợp đến đơn vị xin được tư vấn, đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp. “Thế nhưng chỉ có duy nhất trường hợp của anh Hạnh là có đủ hồ sơ, giấy tờ hợp lệ để làm thủ tục nhận trợ cấp thất nghiệp theo quy định, số còn lại người thì thiếu giấy tờ, người lại thiếu thời gian đóng bảo hiểm, có người đến đăng ký muộn cũng không được chấp nhận” - đồng chí Trần Đức Đăng, Trưởng Phòng Bảo hiểm thất nghiệp (TTGTVL tỉnh) cho biết. Để thực hiện việc chi trả trợ cấp BHTN cho NLĐ mất việc làm, ngày 18-12-2009, UBND tỉnh đã có Quyết định số 4175/QĐ về việc bổ sung chức năng, nhiệm vụ và thành lập Phòng Bảo hiểm thất nghiệp trực thuộc TTGTVL tỉnh. Trên cơ sở đó, Phòng Bảo hiểm thất nghiệp đã xây dựng kế hoạch đặt 5 điểm đại diện BHTN tại một số địa phương trong tỉnh để NLĐ được kịp thời tư vấn, đăng ký và làm hồ sơ, giấy tờ hưởng trợ cấp thất nghiệp. Cụ thể: Điểm tại Uông Bí (giải quyết cho NLĐ của 3 địa phương Uông Bí, Đông Triều, Yên Hưng); tại Hạ Long (Hạ Long, Hoành Bồ); tại Cẩm Phả (Cẩm Phả, Vân Đồn); tại Móng Cái (Hải Hà, Móng Cái); tại Tiên Yên (Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ, Đầm Hà). Đồng thời, cắt cử cán bộ phụ trách từng điểm đại diện để có thể nhanh chóng giải quyết các vướng mắc cho NLĐ.

* Những vướng mắc cần tháo gỡ

Mặc dù các điểm đại diện được khai trương từ ngày 4-1, nhưng sau hơn nửa tháng chúng tôi đến thấy vẫn còn khá vắng vẻ. Những căn phòng mới sửa chữa rộng thênh thang vì vắng người và thiếu phương tiện làm việc. Sự vắng vẻ này do cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Tuy chịu ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, nhưng thị trường lao động ở Quảng Ninh vẫn được đánh giá là ổn định. Bởi vậy, số lao động mất việc làm chỉ chiếm một lượng tương đối nhỏ. Theo thống kê của Sở LĐ-TB&XH, Quảng Ninh hiện có 240.185 NLĐ đang làm việc trong 4.406 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh (chưa tính các đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp…). Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm thất nghiệp, người sử dụng lao động tham gia BHTN là người sử dụng từ 10 NLĐ trở lên tại các cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp, trong đó có cả đơn vị sự nghiệp nhà nước, đơn vị vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp… Nhưng hiện tại Quảng Ninh mới chỉ có 2.886 đơn vị mua BHTN cho 177.092 NLĐ (số liệu thống kê tính đến ngày 31-12-2009 của Bảo hiểm Xã hội tỉnh). Điều này cho thấy, việc thực hiện mua BHTN cho NLĐ chưa được nhiều đơn vị, doanh nghiệp nghiêm túc thực hiện. Và quyền lợi của NLĐ khi không may mất việc làm sẽ không được đảm bảo. Nguyên nhân nữa, là rất nhiều NLĐ cũng chưa nhận thức được quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia BHTN; không biết có được doanh nghiệp đóng BHTN (vì hiện nay hầu hết các đơn vị, doanh nghiệp thực hiện trả lương qua tài khoản). 

Theo kế hoạch, Phòng Bảo hiểm thất nghiệp (TTGTVL tỉnh) sẽ đặt 5 điểm đại diện, nhưng hiện mới chỉ khai trương được 4 địa điểm: Uông Bí, Hạ Long, Móng Cái, Tiên Yên. Để có địa điểm làm việc, Phòng phải đi thuê với giá tương đối cao. Hiện cũng chưa có biên chế, phương tiện làm việc cho nhân viên tại các điểm đại diện. Bên cạnh những nguyên nhân chủ quan và khách quan trên, NLĐ cũng như phía đại diện chi trả trợ cấp thất nghiệp cho NLĐ còn rất lo lắng khi thời gian quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm thất nghiệp là quá ngắn. Theo Luật, trong vòng 7 ngày kể từ ngày mất việc, chấm dứt hợp đồng lao động, NLĐ phải đi đăng ký thất nghiệp. Trong vòng 15 ngày kể từ ngày đăng ký phải nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp. Tổng cộng NLĐ chỉ có 22 ngày để hoàn tất hồ sơ, nếu không đăng ký kịp, NLĐ sẽ bị xem như từ chối hưởng trợ cấp thất nghiệp. Sự lo lắng của NLĐ là có cơ sở khi mà không phải doanh nghiệp nào cũng nhanh chóng, nhiệt tình làm quyết định thôi việc, chốt sổ BHXH… cho NLĐ.

Số NLĐ được hưởng trợ cấp thất nghiệp ở Quảng Ninh hiện chưa nhiều, nhưng những vướng mắc rất cần các cơ quan chức năng sớm nghiên cứu giải quyết, để quyền lợi của những NLĐ không may mất việc làm được đảm bảo; góp phần vào giải quyết vấn đề an sinh xã hội.