Hội thảo Quốc tế “Văn học Việt Nam trong bối cảnh giao lưu văn hóa khu vực và quốc tế” (Vietnamese Literature in the Regional and International Context of Cultural Exchanges) diễn ra lần đầu tiên tại Việt Nam do Viện Văn học phối hợp với Harvard-Yenching Institute (Hoa Kỳ) tổ chức vào ngày 3 / 4-11-2006 tại Hà Nội.
PGS-TS Phan Trọng Thưởng, Viện trưởng Viện văn học trả lời về vấn đề này:
PGS. TS. Phan Trọng Thưởng 
- Có lẽ đây là thời điểm tốt để nhìn nhận lại văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới một cách điềm tĩnh, vì nó không còn bị cuốn hút vào các mục tiêu trước mắt của quá trình đổi mới nữa. Cuộc hội thảo này sẽ nhìn nhận kết quả quá trình đổi mới văn học Việt
Trong đề dẫn nội dung có ghi: "rất mong việc nghiên cứu quan hệ văn chương – văn hóa được đặt trong một khung khổ rộng hơn: văn chương Việt
- Thực ra vấn đề tính dân tộc và tính nhân loại trong văn chương chúng ta đã bàn đến từ những năm 60 của thế kỷ trước. Hội nghị lần này không đề cập nhiều đến vẫn đề ấy mà đặt sự phát triển của văn học dân tộc trong xu thế hội nhập thế giới. Từ đó có thể chỉ ra những vấn đề cơ bản trong giao lưu và phát triển nhằm nhận diện văn học một cách toàn diện và khách quan nhất, chỉ ra được những xu hướng và triển vọng.
Tại sao sau 20 năm đổi mới chúng ta vẫn rụt rè: "văn hóa sẽ có thể được nhìn nhận một cách mới mẻ, đa dạng hơn"?
- Văn học ở thời nào cũng phải đặt trong cấu trúc tổng thể của văn hoá, nhưng ở ta xem xét văn học và tiếp cận văn học từ góc độ văn hoá hiện nay vẫn là vấn đề hết sức mới mẻ. Trước đây, văn học và văn hoá bị xem xét một cách biệt lập do người ta quan niệm văn học có đặc trưng loại biệt. Bây giờ đặc trưng loại biệt không phải là không còn, nhưng trong nhiều cách tiếp cận thì cách tiếp cận văn học từ góc độ văn hoá đang cho thấy là một hướng tiếp cận có hiệu quả. Cách tiếp cận này xem văn học như một thành tố trong cấu trúc của tổng thể văn hoá nó chuyển tải, lưu giữ được những giá trị văn hoá.
Về dịch thuật cũng như cách tiếp nhận các giá trị văn hóa tinh hoa của nhân loại làm giàu văn hóa của dân tộc cũng có nhiều điểm cần được làm rõ như chúng ta đã hiểu văn hóa nhân loại đến đâu để có thể xác định được phần tinh hoa của nó, đặc biệt là những giá trị văn hóa đương đại của nhân loại?
- Trong quá trình giao lưu, mục đích của chúng ta là để tiếp thu văn hoá nhân loại, làm giàu có thêm văn hoá và văn học của dân tộc. Dịch thuật văn chương và dịch thuật khoa học là cầu nối giữa các văn hóa, văn học. Vì vậy, chúng tôi đưa nội dung dịch thuật văn chương vào hội thảo, thông qua đó chúng ta hiểu thế giới hơn và ngược lại.
Với cách đặt vấn đề "lắng nghe các ý kiến của các học giả nước ngoài như một sự nhìn nhận khách quan và như một tư duy phản biện cần thiết để hướng tới những đánh giá toàn diện, chân xác thực trạng cũng như viễn cảnh của nền văn học dân tộc", xin ông cho biết điều này được áp dụng với các học giả trong nước như thế nào?
- Hội thảo sẽ được lắng nghe ý kiến của cả các học giả trong nước và ngoài nước. Với học giả nước ngoài chúng tôi không áp đặt một tham luận nào mà họ tự đăng ký dựa trên nội dung hội thảo do Ban tổ chức đề xuất. Cái mà Hội thảo lần này cần là cách nhìn nhận khách quan đối với nền văn học của chúng ta, nhất là thời kỳ văn học đổi mới.
Quá trình giao lưu hội nhập đã diễn ra từ 20 năm nay nhưng có vẻ như văn học thời kỳ đổi mới vẫn dậm chân tại chỗ?
- Không hẳn vậy, văn học thời kỳ đổi mới đang thay đổi, còn kết quả đến đâu, thành tựu lớn hay nhỏ thì vẫn đang trong quá trình thẩm định. Một hiện tượng văn học chỉ có thể định hình được khi các giá trị của nó đã định rõ. Ví dụ, thời kỳ văn học1986-1996 là thời kỳ chuyển đổi. Còn để ổn định là từ năm 1996 đến nay, nhưng thành tựu không có nhiều. Sau 20 năm, bước đầu giới nghiên cứu đã có sự đánh giá thành tựu văn học dổi mới, nhưng nói chung nó chưa nhiều và chưa định hình, các giá trị văn học cũng chưa rõ ràng.
Vậy nền văn học Việt
- Nếu nói văn học Việt
Xin cảm ơn ông.
