Nhờ có “ba đỡ đầu”

Ngôi nhà của 3 chị em mồ côi: Lê Thị Ngoan, Lê Thị Nguyên và Lê Văn Huy ở xã Đông Hải (Tiên Yên) nằm ngay sát trục đường 18A. Chúng tôi đến thăm các em khi trời đã chạng vạng tối.

Chuyện của 3 chị em mồ côi

Ngôi nhà cấp 4 lâu không được sửa sang như rộng thêm khi chỉ có 3 mái đầu xanh lặng lẽ ngồi bên mâm cơm đạm bạc. Thấy tôi nhìn mâm cơm, chị cả Lê Thị Ngoan cười nói: “Như thế này là sang rồi cô ạ!”. Ngoan cho là “sang” nhưng mâm cơm chỉ có đĩa củ măng xào, đĩa rau và bát nước rau muống luộc. Năm 2003 trở về trước, chị em Ngoan cũng có một gia đình đủ bố, đủ mẹ và thật đầm ấm, hạnh phúc. Nhưng rồi bố em mắc bệnh hiểm nghèo không lâu sau thì mất. Còn lại một mình mẹ phải chèo chống nuôi ba chị em ăn học. Những tưởng ba mẹ con sẽ được bên nhau đến trọn cuộc đời nhưng năm 2008, mẹ em lại mắc bạo bệnh rồi qua đời. “Lúc ấy chúng cháu thật hụt hẫng, thấy oán trách ông trời sao lại bất công đến vậy. Nhiều bạn có cha, có mẹ bên cạnh. Chị, em cháu thì chẳng còn ai. Tội nhất là nửa đêm thằng cu Huy cứ giật mình tỉnh dậy gọi mẹ” - Lê Thị Ngoan, cố kìm tiếng nấc nói với chúng tôi. Các thầy, cô giáo của Phòng GD - ĐT Tiên Yên, Trường Tiểu học Đông Hải cùng đi hôm ấy, nhiều người quay đi lau nước mắt… Mẹ mất khi Ngoan đang học lớp 10, còn Nguyên học lớp 9, Huy mới vào lớp 6. Là chị cả, nên Ngoan phải cố gắng nén nỗi đau để chăm sóc 2 em. Có lẽ vì thế mà Ngoan sớm già đi so với tuổi. Để có tiền trang trải cuộc sống và quan trọng hơn là tiếp tục đi học, chị em Ngoan đã phải bán bớt một phần tài sản bố mẹ để lại. “Chị em cháu tưởng đã phải bỏ học nhưng may có bác Hưng, bác ấy cũng là người quê gốc ở đây nhận đỡ đầu nên chị, em cháu mới có điều kiện đi học tiếp”. Bác Hưng, người mà 3 chị, em Ngoan luôn nhắc với tất cả sự kính trọng trong suốt câu chuyện với chúng tôi là đồng chí Lê Đình Hưng, Trưởng Phòng GD Tiểu học (Sở GD - ĐT). Đồng chí Hưng quê gốc ở Tiên Yên. Trong một lần xem truyền hình thấy hoàn cảnh thương tâm của 3 chị em, ông đã cùng vợ tìm về và nhận đỡ đầu để các em được tiếp tục đi học. Ngoài số tiền bác Hưng hỗ trợ hàng tháng, 3 chị em Ngoan còn tranh thủ đi biển, trồng lúa, nuôi gà và bán nước mía để kiếm tiền ăn học. Năm lớp 10, Ngoan đạt danh hiệu học sinh tiên tiến, năm lớp 11, 12 đạt danh hiệu học sinh giỏi. Còn Nguyên và Huy vẫn giữ được danh hiệu học sinh tiên tiến. Trong kỳ thi đại học, cao đẳng vừa qua, Ngoan đã đỗ 2 trường: Đại học Thái Nguyên và Cao đẳng Công nghiệp - Xây dựng Quảng Ninh. Ngoan đã quyết định theo học tại trường cao đẳng. Em bảo: “Vừa đỡ tiền học phí. Hơn nữa lại gần nhà. Cháu sẽ có điều kiện chăm sóc cho Nguyên và Huy”. Nói về ước mơ của mình Nguyên chia sẻ: “Cháu theo khối C và ước mơ sau này sẽ trở thành cô giáo”… Chia tay ngôi nhà nhỏ ấy, chứng kiến hoàn cảnh của các em dẫu xót xa, nhưng chúng tôi cũng thấy ấm lòng khi bên các em đã có chỗ dựa vững chắc về tinh thần. Nói như cô bé Nguyên: “Nhờ có bác Hưng mà chị em cháu được như ngày hôm nay. Chúng cháu biết sẽ chẳng có cách trả ơn nào tốt hơn là học thật giỏi…”.

Sức lan toả của “Ba đỡ đầu”

3 chị em mồ côi Ngoan, Nguyên, Huy là một trong rất nhiều hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được những tấm lòng hảo tâm trong tỉnh nhận giúp đỡ. Đây là kết quả của phong trào “Ba đỡ đầu” (đỡ đầu học sinh nghèo vượt khó; đỡ đầu học sinh giỏi thành tài; đỡ đầu học sinh khuyết tật vươn lên) do Hội Khuyến học tỉnh phát động từ năm 2007. Đây là một sáng kiến của Hội Khuyến học tỉnh trong việc huy động các nguồn lực cộng đồng tham gia vào công tác khuyến học, khuyến tài trên địa bàn tỉnh. Với ý nghĩa nhân văn, hợp đạo lý “thương người như thể thương thân”, cuộc vận động đã có sức lan toả lớn trong xã hội. Ngay sau khi Hội Khuyến học tỉnh phát động, các cấp hội cơ sở đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến vận động các tổ chức, đơn vị, cá nhân thông qua mạng lưới hội viên rộng khắp của Hội. Vì thế, chỉ một thời gian rất ngắn, ở nhiều địa phương trong tỉnh, rất nhiều cơ quan, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, cá nhân hảo tâm đã chủ động tìm đến các địa chỉ là học sinh có hoàn cảnh khó khăn để hỗ trợ, giúp đỡ, động viên các em tiếp tục đến trường.

Theo số liệu thống kê của Hội Khuyến học tỉnh, đến nay toàn tỉnh có 755 cơ quan, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm nhận đỡ đầu 15.415 học sinh, trong đó 7.880 học sinh nghèo vượt khó, 815 em bị khuyết tật và 6.720 học sinh giỏi được giúp đỡ để trở thành nhân tài. Điển hình của cuộc vận động là ở TP Hạ Long, có 35 doanh nghiệp, cá nhân nhận đỡ đầu gần 50 em có hoàn cảnh khó khăn với mức từ 100.000 đồng đến 500.000 đồng/em/tháng. Ở TX Cẩm Phả, 184 học sinh tật nguyền, có hoàn cảnh khó khăn được các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức xã hội đỡ đầu với mức thấp nhất là 100.000 đồng, cao nhất là 400.000 đồng/em/tháng. Lâm trường 155 ở Bình Liêu nhận đỡ đầu 1 học sinh dân tộc nghèo học đại học. TP Móng Cái, 38 tổ chức, cơ quan đỡ đầu 75 học sinh với tổng số tiền trên 98 triệu đồng. Tiên Yên 269 em được đỡ đầu. Hiệu quả của phong trào “Ba đỡ đầu” không chỉ là nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh tật nguyền trên địa bàn tỉnh được đỡ đầu, giúp đỡ động viên cả về vật chất và tinh thần, mà còn có những tác động mạnh mẽ đến việc xây dựng, ủng hộ Quỹ Khuyến học các cấp. Hàng năm, Quỹ Khuyến học các cấp đều sử dụng tiền ủng hộ của các doanh nghiệp, đơn vị và cá nhân để khen thưởng, giúp đỡ và hỗ trợ cho những vùng khó khăn, học sinh nghèo, học sinh khuyết tật.

Không rầm rộ, phong trào “Ba đỡ đầu” lặng lẽ đi vào cuộc sống, tạo ra “chất xúc tác” mới làm cho công tác khuyến học, khuyến tài trên địa bàn tỉnh có những thay đổi theo chiều hướng tích cực. Nhờ có “Ba đỡ đầu” mà nhiều học sinh nghèo, tàn tật, học giỏi đã thực hiện được ước mơ, hoài bão của mình để tiếp tục con đường học vấn làm giàu cho bản thân và xã hội.