Những vụ án liên tiếp xảy ra gần đây, mà trong đó phần lớn bị cáo vẫn đang ở độ tuổi cắp sách tới trường, đang là vấn đề nhức nhối, đáng báo động của xã hội.
Mới đây, Công an huyện Cô Tô đã giữ 3 đối tượng: Phan Trọng Quỳnh, SN 1993, Nguyễn Thanh Vương, Nguyễn Tuấn Anh, SN 1995, đều trú tại huyện Cô Tô về tội trộm cắp tài sản. Theo điều tra, khoảng 20 giờ, ngày 18-4-2011 Tuấn Anh, Quỳnh và Vương đã cậy cửa bếp lẻn vào nhà ông Nguyễn Xuân Thức, trú tại khu 3, thị trấn Cô Tô lấy trộm 2 ví da trong có hơn 12 triệu đồng, 1 thẻ ATM và nhiều giấy tờ khác. Sau khi lấy chúng đem giấy tờ đi đốt, còn lại tiền chia nhau để ăn chơi. Tại cơ quan công an, Tuấn Anh và Vương còn khai nhận, ngày 17-4, hai đối tượng này còn vào khu tập thể giáo viên Trường THPT Cô Tô, cạy cửa sổ nhà một thầy giáo trong trường lấy đi 1 máy tính xách tay trị giá trên 10 triệu đồng. Ngoài ra, khoảng 2 tháng trước, Tuấn Anh còn lấy trộm 4 triệu đồng của nhà hàng xóm ở thị trấn Cô Tô. Được biết, Tuấn Anh là học sinh lớp 9, Quỳnh hiện đang học lớp 12, còn Vương thì đã bỏ học.
Ngày 14-2-2011, tại khu 4, thị trấn Cái Rồng, cảnh sát điều tra Công an huyện Vân Đồn đã kiểm tra 3 đối tượng khả nghi đi trên một xe máy. Kết quả khám xét đã phát hiện trong cặp sách của các đối tượng trên có 3 điện thoại di động và một bao thuốc lá bên trong có 21 tép hê-rô-in. Tại cơ quan điều tra, các đối tượng khai nhận đã mua số ma tuý trên rồi chia nhỏ ra để bán cho các con nghiện trên địa bàn. Trong khi đang đi bán, đến khu 4 thị trấn Cái Rồng thì bị cơ quan công an bắt giữ. Trong 3 đối tượng, thì Lê Văn Tuấn đang là học sinh lớp 12.
Cũng trong thời gian gần đây, Công an TP Hạ Long đã khám phá thành công một số vụ án trộm cắp tài sản do nhóm tội phạm có tuổi từ 15 đến 17 thực hiện. Chỉ trong thời gian ngắn, nhóm trộm nhí này đã thực hiện hàng chục vụ trộm với trị giá tài sản chiếm được khá lớn. Số tiền chúng kiếm được chủ yếu để ăn chơi ở các vũ trường, quán bar…
Theo số liệu thống kê của cơ quan chức năng, trong 10 năm từ 2001 đến 2010, toàn tỉnh đã xảy ra 379 vụ, 549 trẻ em vi phạm pháp luật. Trong đó phạm tội nghiêm trọng có 108 trẻ. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật ở lứa tuổi này, nhưng theo đánh giá của các chuyên gia, thì phần lớn đều do sự buông lỏng quản lý từ gia đình. Có những ông bố, bà mẹ nuông chiều con quá mức, cung cấp tiền cho con tiêu xài, ăn chơi mà không hề kiểm soát. Nhiều bà mẹ có con ra toà rồi, vẫn không tin rằng con mình có thể phạm tội, khi được hỏi thì trả lời rất thiếu trách nhiệm, rằng bận việc làm ăn, nghĩ con mình chỉ mải chơi với bạn bè. Đêm không thấy con về nhà thì nghĩ con bên nhà bạn, đến mức con mang xe ăn cắp về nhà, hoặc đi cầm đồ cũng không hay biết. Và, trong rất nhiều vụ án, kẻ phạm tội lại có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, bố mẹ mắc vào tệ nạn xã hội hoặc bạo lực gia đình, nên sự thiếu quan tâm, giáo dục, đẩy các em vào hoàn cảnh phải bỏ học, đi lang thang kiếm sống. Những đứa trẻ này dễ bị rủ rê vào các băng nhóm và phạm tội hình sự. Trong khi đó, việc giáo dục đạo đức, lối sống trong trường học chưa thật sự được quan tâm, đầu tư. Các bài học về đạo đức vẫn còn mang tính chất chung chung, hầu hết chỉ được xem là một môn phụ tại các trường. Ngoài một vài tiết học lý thuyết trên lớp, các em ít có điều kiện được tham gia các lớp ngoại khoá. Một nguyên nhân nữa khiến tình trạng phạm tội vị thành niên tăng nhanh là sự gia tăng quá nhanh các quán internet không được quản lý, kiểm soát chặt chẽ, trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay. Nhiều học sinh, sinh viên bỏ học vùi đầu vào các quán internet để chát, chơi game online suốt ngày đêm, nhanh chóng nhiễm lối sống bạo lực trong thế giới ảo...
Để hạn chế việc trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, nhất là trang bị cho các em những kiến thức về kỹ năng sống, về giới tính, giáo dục để các em hiểu được nguyên nhân và hậu quả của việc vướng vào các tệ nạn xã hội, từ đó giúp các em có cơ hội học tập và làm việc, tránh bị bạn bè xấu lôi kéo. Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống các chính sách pháp luật có liên quan bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Mỗi gia đình cần quan tâm chăm sóc hơn đến con em mình, thật sự là chỗ dựa đầu tiên của các em. Cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn của các ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương trong công tác quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, hạn chế nguy cơ phạm tội trong lứa tuổi này.