Từ khi đội Than Quảng Ninh tụt hạng và trụ ở hạng nhì suốt 15 năm (1991 - 2006), người hâm mộ cứ nuối tiếc về một thời oanh liệt của bóng đá Vùng Mỏ! Mãi đến năm 2006, được đầu tư thoả đáng, đội Than Quảng Ninh mới lại được thăng hạng nhất và ngay mùa giải đầu tiên, kết thúc lượt đi, đội đã ở tốp dẫn đầu Giải bóng đá hạng nhất Quốc gia năm 2007.
Người hâm mộ Vùng Mỏ đã mơ về sự hồi sinh của bóng đá Quảng Ninh. Cùng với tâm trạng ấy, tôi tự hỏi: Liệu có ai biết được nửa thế kỷ qua (1956 - 2006) có bao nhiêu cầu thủ Than Quảng Ninh và “gốc Quảng Ninh” được tập trung cho đội tuyển Quốc gia, Đội tuyển thanh niên, Đội tuyển trẻ Việt Nam? Trò chuyện với các cựu danh thủ một thời làm nên vinh quang cho bóng đá Quảng Ninh, tôi được biết: 40 năm (1958 – 1998), có tất cả 16 cầu thủ Quảng Ninh góp mặt với các đội tuyển Quốc gia, trong đó có 12 cầu thủ của đội nhà; 2 cầu thủ từng là cầu thủ đội nhà nhưng đã về đầu quân cho đội khác và 2 cầu thủ gốc Quảng Ninh thi đấu dưới màu cờ sắc áo Thể Công...
Cầu thủ đầu tiên được gọi tập trung vào Đội tuyển thanh niên Việt Nam tham gia Giải bóng đá thanh niên các nước XHCN là Trần Chính. Đó là một người sinh ra ở Hồng Gai, đá bóng giỏi từ tuổi học sinh, là trung phong của một đội bóng “Hồng Gai xưa”. Sau giải phóng Khu Mỏ, 4-1955, Trần Chính được gọi vào đội Thanh niên Hồng Quảng; một đội bóng nghiệp dư từ vô địch hạng “chân đất”, vô địch hạng B, được lên thi đấu ở hạng A, đoạt “thắng lợi kép” 1962: Vô địch miền Bắc và vô địch Giải Tổng Công đoàn Việt Nam. Trần Chính nổi tiếng là tiền đạo có lối chơi bóng bằng đầu hay nhất Vùng Mỏ, đã ghi nhiều bàn thắng bằng đầu. Cùng lên tập trung ở đội tuyển Thanh niên Việt Nam năm 1958, còn có Trần Duy Long, nguyên là học sinh Trường Trí Tri (Hải Phòng) ra đầu quân cho đội Hồng Quảng và Nguyễn Mạnh Uông, người Cẩm Phả. Ông Uông vì sức khoẻ yếu không đi thi đấu nước ngoài được. Còn Trần Duy Long, sau khi tập trung đội tuyển Thanh niên về, cũng chia tay bóng đá Hồng Quảng để về tập trung ở Đội trường huấn luyện Trung ương, nay ông sinh sống ở Thành phố Hồ Chí Minh...
Tiếp đó là một “thế hệ vàng” bóng đá Than Quảng Ninh với 9 cầu thủ được gọi vào các đội tuyển. Năm 1969 có 3 cầu thủ được gọi tập trung đội tuyển TN Việt Nam đi thi đấu ở Triều Tiên; đó là: Bùi Uy, Nguyễn Đình Hùng A và Trương Công Lịch. Song vì một vài lý do về thủ tục, chỉ có Bùi Uy được đi thi đấu ở nước ngoài. Những năm cuối thập niên 70 những tài năng bóng đá Vùng Mỏ mới phát lộ nhiều, với những tên tuổi như: Bùi Uy, Nguyễn Đình Hùng A, Nguyễn Đình Hùng B, Nguyễn Văn Mầu, Phạm Văn Thông, Vũ Bá Tòng, Bùi Trọng Chuyên, Từ Viết Hà... nhất là cặp tiền đạo “song trùng” Nguyễn Đình Hùng A, Nguyễn Đình Hùng B đã làm say đắm người hâm mộ một thời. Hùng A nổi tiếng là “con sơn dương” tiền đạo trái TQN; còn Hùng B sở trường là lối đá “lắt léo” ở khu vực hẹp trước cầu môn. Trong những năm 1977 –1982, những cầu thủ này luôn có mặt trong các đội tuyển Việt Nam. Có 2 người 3 lần được gọi tập trung đội tuyển là Nguyễn Văn Mầu (1977, 1981, 1982) và Vũ Bá Tòng (1978, 1979, 1982). Các anh là một trong những cầu thủ Việt Nam mở đầu cho lối đá tấn công biên có hậu vệ dâng cao tham gia ghi bàn. Vũ Bá Tòng là đội trưởng đội tuyển Việt Nam dự giải bóng đá Quân đội các nước XHCN (SKADA). Thế hệ các cầu thủ này thực sự đã làm rạng danh bóng đá Quảng Ninh...
Cũng có những cầu thủ Quảng Ninh phải ‘’xa xứ’’ mới phát lộ tài năng. Năm 1959 có 2 thanh niên Hồng Gai được gọi vào Trường Huấn luyện Quốc gia (tại sân Quần Ngựa, Hà Nội) là Nguyễn Văn Sĩ và Nguyễn Gia Xuân. Sau đó cả hai chuyển sang Thể Công. Cuối năm 1962, Nguyễn Văn Sĩ được tập trung đội tuyển Việt Nam dự giải bóng đá “Những nước mới trỗi dậy” (GANEFO) tại INDONESIA. Năm 1963 Nguyễn Văn Sĩ lại có mặt trong đội tuyển Việt Nam thi đấu giao hữu với đội Campuchia và năm 1964, cùng đội tuyển QĐND Việt Nam dự giải bóng đá QĐ các nước XHCN tại Việt Nam. Nguyễn Văn Sĩ có một kỷ niệm ‘’nhớ đời” là cùng cầu thủ các đội được chụp ảnh chung với Bác Hồ. Năm 1965 Nguyễn Văn Sĩ trở lại Vùng Mỏ thi đấu cho TQN.
Một cầu thủ “gốc Quảng Ninh” khác nữa là Nguyễn Trọng Giáp. Khi còn là cầu thủ trẻ, anh thi đấu cho đội trẻ TQN. Chỉ vì ‘’định kiến lý lịch’’, Giáp không được nhận vào đội TQN. Và do vậy, anh đã đầu quân cho Thể Công. ở đây tài năng của Nguyễn Trọng Giáp đã được khẳng định...
Còn hai anh chàng họ Bùi cũng phải ‘’xa xứ’’ mới bộc lộ tài năng là Bùi Hữu Lợi và Bùi Tuấn Anh. Bùi Hữu Lợi là con trai út danh thủ Bùi Hữu Nghi. Lợi là năng khiếu bóng đá Quảng Ninh. Sau khi đi lao động ở Liên Xô về thì đầu quân cho TQN đúng lúc bóng đá Quảng Ninh thoái trào. Lợi lại đầu quân cho Công an Hà Nội, được dự cúp Độc Lập 1996 và được tập trung đội tuyển Việt Nam thi đấu vòng loại giải Châu á. Đá tập thì hay song do chấn thương nên Lợi không được thi đấu chính thức... Bùi Tuấn Anh lại khác, ở đội TQN anh là thủ môn nhưng năm 1995 đầu quân cho đội Công an thành phố Hồ Chí Minh lại trở thành hậu vệ trái giỏi, được gọi tập trung đội tuyển Việt Nam dự Tiger - Cup 1998 với vị trí hậu vệ trái.
Nhắc lại những cái tên xưa là để nói rằng: Quảng Ninh vốn là “đất phát” cho nhiều tài năng bóng đá. Và để bóng đá Quảng Ninh phát triển phải có sự đầu tư đúng mức, quan tâm thoả đáng đến đời sống cầu thủ thì sẽ có một đội bóng mạnh. Người hâm mộ hy vọng tới một thời khắc nào đó, bóng đá Quảng Ninh lại thăng hoa, có nhiều cầu thủ góp mặt trong đội tuyển Việt Nam như thời vàng son xưa...
