Trong những năm gần đây công tác bảo vệ môi trường (BVMT) trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã được các cấp, các ngành quan tâm, xác định là nội dung quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường được chú trọng, do vậy nhiều vấn đề bức xúc về môi trường trong sản xuất than, điện, xi măng, vật liệu xây dựng, chế biến hải sản, khu vực đô thị và cảnh quan du lịch, môi trường nông thôn đã từng bước được cải thiện.
Môi trường bước đầu được cải thiện
Cảng thuỷ nội địa Quyết Thắng (thuộc Lữ đoàn HQ 170 liên doanh với ngành Than) thiếu quy hoạch cũng là nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường nước ven biển.
Bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác than cũng được ngành Than quan tâm. Để giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa tăng trưởng và BVMT, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã chủ động phối hợp với tỉnh trong việc khắc phục ô nhiễm môi trường do khai thác than nhiều như: Cải tạo cảnh quan môi trường bãi thải Nam Đèo Nai, Nam Lộ Phong; trồng rừng gỗ trụ mỏ; quy hoạch và xây dựng hệ thống hạ tầng đường vận chuyển chuyên dụng ở các khu vực Đông Triều, Uông Bí, Hạ Long, Cẩm Phả; đầu tư mua xe ô tô tưới nước chống bụi; xử lý chống bụi các khu vực sàng tuyển.
Vẫn còn một số nơi bị ô nhiễm nghiêm trọng
Mặc dù thời gian qua công tác BVMT được quan tâm đầu tư vệ sinh, môi trường đã được cải thiện nhưng nhiều nơi vẫn bị ô nhiễm nghiêm trọng. Do tốc độ đô thị hoá nhanh và sự phát triển kinh tế - xã hội với quy mô ngày một lớn đang là sức ép lớn đối với môi trường của tỉnh. Hoạt động khai thác, chế biến xuất khẩu than với sản lượng tăng gấp nhiều lần so với những năm trước đây nhưng hạ tầng không tương xứng, việc phát triển mở rộng các nhà máy điện, xi măng, bên cạnh đó hoạt động khai thác và vận chuyển vật liệu xây dựng góp phần không nhỏ vào tình trạng ô nhiễm môi trường. Phần lớn trên các tuyến đường quốc lộ có các phương tiện chở than và đất đá, vật liệu xây dựng đều có hàm lượng bụi lơ lửng vượt tiêu chuẩn cho phép. Đặc biệt vào mùa khô, nhiều khu vực đô thị bị ảnh hưởng của bụi, vượt quá giới hạn cho phép như khu vực Vàng Danh (vượt 3,1 lần), khu dân cư gần KCN Cái Lân (vượt 1,3 lần); ngã 3 Km 6 - Quang Hanh - Cẩm Phả (vượt 1,3 lần). Đặc biệt ở các khu vực khai thác, chế biến và vận chuyển than, kết quả quan trắc môi trường không khí cho thấy hàm lượng bụi tại hầu hết các khu vực đều xấp xỉ hoặc vượt tiêu chuẩn môi trường cho phép như khu vực nhà sàng Công ty Than Mạo Khê (Đông Triều), tuyến đường vào cảng than của Công ty Than Hà Tu tại phường Hà Khánh (TP Hạ Long) hàm lượng bụi vượt 1,67 lần giới hạn cho phép. Trên các tuyến vận chuyển than Vàng Danh, Khe Ngát (Uông Bí), Mông Dương (Cẩm Phả) vẫn diễn ra tình trạng ô nhiễm bụi ảnh hưởng đến đời sống nhân dân trong khu vực và người tham gia giao thông. Ông Trần Quang Sử, phường Mông Dương than thở: ”Người dân chúng tôi sống khu vực này rất khổ, hàng ngày lượng xe tải chạy trên quốc lộ 18 đoạn qua phường Mông Dương rất lớn, mặt đường bị phá nát tạo thành nhiều ổ trâu, ổ gà. Trời nắng xe chạy qua bụi mù mịt, còn mưa lầy lội, nhiều đoạn biến thành ao”.
Môi trường không chỉ bị ô nhiễm do bụi mà chất lượng nước các sông, suối trên địa bàn tỉnh cũng đang bị ô nhiễm nặng như: Sông Uông, sông Sinh, sông Vàng Danh (Uông Bí). Những sông này độ đục thường cao do nước thải nhà máy điện, nước thải sinh hoạt của dân cư hai bên bờ các sông, khai thác than trên thượng nguồn sông gây nên. Trong đó chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất là nước sông Vàng Danh, hàm lượng chất rắn lơ lửng (TSS) và nhu cầu sinh hoá (BOD) vượt giới hạn từ 4 đến 5 lần. Nghiêm trọng hơn vào mùa mưa, suối moong Cọc Sáu, sông Mông Dương (Cẩm Phả) bị ảnh hưởng của nước thải mỏ gây đục, có nhiều bùn đất và than rửa trôi gây bồi lấp dòng chảy. Tại sông Mông Dương vào mùa khô hàm lượng TSS vượt giới hạn cho phép là 7,24 lần cao hơn các năm trước (từ 12-115 mg/l). Bên cạnh đó, chất lượng nước hồ ở Đông Triều như: Nội Hoàng, Cổ Lễ, Tân Yên, Khe Ươn I, II, Rộc Chày, Yên Dưỡng, Cầu Cuốn vẫn chịu tác động mạnh của tình trạng khai thác than phía thượng nguồn và ngay cạnh các hồ làm cho nước bị axít hoá (pH<4), nhiều hồ bị thu hẹp do đất đá thải than trôi lấp. Diện tích hồ Nội Hoàng, Cầu Cuốn bị giảm do các bãi thải mỏ bồi lấp.
Để môi trường của tỉnh ngày càng được cải thiện hơn nữa trong thời gian tới bên cạnh việc đầu tư công nghệ sản xuất thì các đơn vị cần đặc biệt quan tâm đến công nghệ xử lý môi trường; cần có cán bộ chuyên trách về môi trường để từng bước gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế với trách nhiệm bảo vệ môi trường (BVMT). Đã đến lúc các cấp, các ngành, địa phương và nhân dântích cực vào cuộc trong công tác BVMT để Quảng Ninh ngày càng sạch, đẹp, văn minh hơn.
