Nhận thức tầm quan trọng của cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, huyện Vân Đồn đã tích cực chỉ đạo, chuẩn bị cho cuộc Tổng điều tra trên địa bàn huyện. Theo báo cáo của BCĐ huyện Vân Đồn, trước khi diễn ra cuộc Tổng điều tra, huyện đã chuẩn bị đầy đủ các bước, nội dung và đảm bảo tiến độ.
Thành viên BCĐ Tổng điều tra tỉnh giám sát, hiệu chỉnh kết quả ghi phiếu điều tra ở xã Hạ Long (Vân Đồn).
Do đặc thù địa bàn có nhiều xã đảo, dân cư làm nghề ngư là chủ yếu, trình độ cán bộ cơ sở không đồng đều và chưa cao, nên huyện gặp nhiều khó khăn hơn một số địa phương khác. Cụ thể, số địa bàn khu vực hải đảo và miền núi của huyện chiếm đa số (66/86 địa bàn điều tra). Đặc biệt là ở 5 xã đảo thuộc tuyến ngoài của huyện gặp nhiều khó khăn về giao thông, thông tin liên lạc…
Đi cùng các đồng chí lãnh đạo, cán bộ của Cục Thống kê đến Vân Đồn kiểm tra, nắm tình hình sau một tuần triển khai Tổng điều tra, chúng tôi thấy Vân Đồn đang gặp những khó khăn cần phải nhanh chóng được khắc phục, tháo gỡ. Trước hết là những vấn đề về chất lượng thu thập thông tin, kết quả ghi phiếu điều tra của điều tra viên. Kết quả kiểm tra của Phòng Thống kê Vân Đồn ở các xã, thị trấn trong huyện cho thấy, tuy không có hiện tượng điều tra viên chỉ dựa vào sổ hộ khẩu để ghi phiếu điều tra, nhưng ở nhiều nơi, cán bộ điều tra vẫn lúng túng trong việc xác định nghề nghiệp, công việc, sản phẩm lao động, quan hệ sản xuất và trình độ của người được điều tra, dẫn đến ghi sai kết quả vào phiếu điều tra. Anh Châu Quốc Duân, Phó Phòng Thống kê, Chánh Văn phòng BCĐ Tổng điều tra huyện cho biết, kết quả giám sát tại thị trấn Cái Rồng cho thấy, các điều tra viên đã ghi sai nhiều thông tin trong phiếu điều tra. Vì thế, cả lãnh đạo và cán bộ của Phòng Thống kê đã phải xuống hướng dẫn thêm cho điều tra viên của thị trấn. Ngay chiều nay (6-4, PV), chúng tôi sẽ họp với BCĐ và điều tra viên của thị trấn Cái Rồng để chấn chỉnh các sai sót trong những ngày qua và thống nhất một số nội dung trong công tác thu thập thông tin, ghi kết quả vào phiếu điều tra trong những ngày tiếp theo. Anh Châu Quốc Duân cho rằng, để xảy ra tình trạng này, ngoài việc các địa phương lựa chọn điều tra viên không phù hợp (chủ yếu lựa chọn trưởng các thôn, khu là những người tuổi đã cao), còn có nguyên nhân lãnh đạo các xã, thị trấn không thống nhất trong việc cử người tham gia các cuộc họp triển khai công tác của BCĐ huyện để về chỉ đạo ở địa phương cho nhất quán, các điều tra viên không tham gia đầy đủ các buổi tập huấn.
Vân Đồn còn gặp khó khăn, lúng túng trong việc giải quyết đề xuất của các xã về phương tiện, kinh phí khi tiến hành điều tra. Tỷ lệ hộ dân làm nghề đánh bắt, nuôi trồng hải sản ngoài biển dài ngày chưa về đã gây khó khăn cho công việc của các điều tra viên. Đến xã Hạ Long, chúng tôi được biết lãnh đạo xã và các điều tra viên đang lúng túng trong việc tiếp cận với vài chục hộ đang nuôi trồng hải sản ở khu vực cống Lã Vọng (gần xã Vạn Hoa). Anh Hoàng Văn Khải, cán bộ văn phòng - thống kê xã Hạ Long cho biết: Nếu đi thuyền từ trong xã ra đó phải mất hơn một tiếng đồng hồ, các điều tra viên thì không thể thuê thuyền ra đó được, bởi không biết thanh toán vào đâu. Toàn xã có hơn 400/khoảng 2.200 hộ làm nghề đánh bắt, nuôi trồng hải sản ngoài biển đã gây khó khăn cho công tác điều tra của xã. Anh Phạm Văn Bằng, điều tra viên phụ trách địa bàn điều tra số 3 của xã Hạ Long kể: Nhiều nhà chúng tôi đã đến ba, bốn lần nhưng người lớn thì đi biển hết, ở nhà chỉ có trẻ em. Chủ hộ nào dùng điện thoại di động thì còn may mắn hẹn gặp được, những người không có, chúng tôi đành phải chờ đến ngày rằm, mùng một khi họ về nhà thắp hương thì may ra mới tiếp cận được. Anh Từ Tú Quang, Trưởng Phòng Thống kê, Phó BCĐ Tổng điều tra huyện cũng có tâm trạng lo lắng như vậy. Anh Quang cho biết, nhiều xã đề nghị BCĐ huyện đồng ý cho điều tra viên thuê “xuồng bay” để đi điều tra, thu thập thông tin đối với các hộ là ngư dân, nhưng huyện không biết giải quyết thế nào, bởi hướng dẫn thực hiện công tác tài chính không đề cập vấn đề này. Điển hình như xã Thắng Lợi, hầu hết các hộ đều làm nghề đánh bắt hải sản, vì thế nhu cầu thuê tàu, thuyền đi thu thập thông tin của điều tra viên là có thật và rất cần thiết, nhưng huyện cũng chưa dám trả lời đề xuất của xã.
Một khó khăn nữa là trên địa bàn huyện có hai thôn người Dao là Đài Van (xã Đài Xuyên), Đài Làng (xã Vạn Yên), người dân nói tiếng Kinh không thành thạo, nhưng trong hướng dẫn của BCĐ Trung ương lại không có quy định được thuê người phiên dịch, mà điều tra viên ở các địa bàn này lại không thạo tiếng của đồng bào.
Thời gian này đang là mùa khai thác sứa của bà con ngư dân huyện đảo. Điều này càng gây thêm khó khăn cho công việc của các điều tra viên. Nếu huyện Vân Đồn không có các giải pháp hữu hiệu, BCĐ Tổng điều tra tỉnh và Trung ương không kịp thời tháo gỡ cho huyện, thì mục tiên hoàn thành công tác Tổng điều tra trên địa bàn trước ngày 15-4 của huyện sẽ khó mà thực hiện được.
