Xã Hải Lạng có 504 hộ bị ảnh hưởng bởi dự án cải tạo, nâng cấp QL 18A, đoạn Mông Dương –Móng Cái. Huyện Tiên Yên đã tổ chức chi trả tiền bồi thường cho 397 hộ, còn 107 hộ chưa nhận tiền.
Vướng mắc chính trong việc đền bù, giải phóng mặt bằng ở đây xoay quanh việc các hộ dân cho rằng đơn giá bồi thường đất ở thấp, đất vườn nằm trong hành lang giao thông phải được bồi thường theo giá đất ở; những diện tích đất được cho, tặng cũng phải được đền bù; giá cây keo có đường kính trên 10 cm nếu đền bù theo cách quy về m3 là chưa hợp lý...Và quan trọng hơn, để xảy ra tình trạng trên theo các hộ dân thì đó là việc đền bù “thiếu công bằng”, kiểm đếm không chính xác, gây ra sự so sánh và hồ nghi sự thiếu minh bạch.
Ông Hà Văn Tiếp, thôn Trường Tùng-một trong những hộ dân thuộc diện phải di dời khi thực hiện dự án. Cầm một tập hồ sơ, giấy tờ liên quan đến việc đến bù, ông Tiếp bức xúc nói: “Chúng tôi rất ủng hộ việc thi công song tôi thấy giá đền đối với với gia đình tôi và nhiều gia đình khác không hợp lý, không công bằng. Khu đất nhà tôi có diện tích 710,8m2 bị thu hồi 587 m2, được nhà nước trả 12 triệu đồng, ngôi nhà cấp 4 xây kiên cố được đền bù 57 triệu đồng và nhiều công trình phụ khác như chuồng trại chăn nuôi, nhà bếp, giếng nước, cây cối...Trong khi đó, một gia đình ở ngay bên cạnh chỉ bị thu hồi một số cây nhãn, mít trước cửa nhà thì được đền bù trên 80 triệu đồng là sao?. Chúng tôi không hiểu mà chỉ có thể so sánh. Liệu có sai sót, tiêu cực gì ở đây?”. Còn ông Nguyễn Văn Minh, thôn Trường Tùng thì cho biết: “Tổng diện tích đất của con gái tôi là 240 m2, đã xây nhà từ năm 1982, phần đất bị thu với chiều dài 24m, chiều ngang 3 m cộng với cây cối được trả với tổng số tiền 4,8 triệu đồng; ruộng cấy cũng được đền bù với giá rất thấp 24.000 đồng/m2; trong khi đó nhiều gia đình khác chỉ bị thu hồi một phần nhỏ thì được trả vài chục triệu đồng. Ví dụ nhà ông Vũ Duy Nhẹn cùng thôn chỉ bị thu hồi vào phần mái hiên prôximăng thì được trả trên 300 triệu đồng...Chỉ thấy như vậy thôi chúng tôi đã nhận thấy sự thiếu công bằng ở đây.” Không chỉ vấn đề giá đền bù thấp, thiếu công bằng như một số hộ dân đã nói ở trên, rất nhiều hộ bức xúc về việc đất trong diện cho, tặng không được đền bù hay đất thổ cư chỉ được đền bù theo giá đất tôn tạo. Anh Tạ Văn Lý, thôn Thống Nhất cho hay: Phần đất của gia đình tôi là đất thổ cư rộng 180 m2 được người thân cho từ năm 1992 và đến năm 1995 đã được viết lại giấy ủy quyền, ban đầu không được đền bù nhưng sau đó lại được trả với giá của đất tôn tạo 45.000 đồng/m2. Tôi thấy như thế là không hợp lý”.
Không chỉ các hộ dân nói trên thắc mắc về giá cả đền bù giải phóng mặt bằng; hàng chục hộ dân khác cũng bức xúc với các lý do tương tự. Một số hộ dân lại phản ứng với việc kiểm đếm, đo đạc, xác minh nguồn gốc đất đai. Anh Trịnh Ngọc Bảo, thôn Hà Dong Nam cho hay: “Trong sổ đỏ, khu đất nhà tôi có chiều dài 17m, dọc theo quốc lộ 18, nhưng người đi đo lại chỉ đo được 12,6m dài. Diện tích được bồi thường là 1m2. Vậy tôi không hiểu các anh ấy đo đạc, tính toán thế nào mà có sự chênh lệnh như vậy. Kể cả với chiều dài trên 12m như các anh ấy đo, thử hỏi chiều ngang sẽ là bao nhiêu khi diện tích đền bù là 1m2?”. Không những thế, anh Nguyễn Quý Pha, thôn Lâm Thành bức xúc nói: “Việc đo đạc, kiểm đếm thì chênh lệch, mỗi hôm một khác nhau. Bồi thường thì như người đi chợ mặc cả. Ví dụ cây sấu nhà tôi có đường kính 30 cm, ban đầu các anh ấy trả 50 nghìn đồng. Sau một vài lần mặc cả thì được trả với giá cao gấp 3 lần”.
Trao đổi với chúng tôi, ông Lý Văn Bảo, Chủ tịch UBND xã Hải Lạng cho biết: “Hiện tại, trên địa bàn xã còn hơn 100 hộ chưa nhận tiền đền bù, nhưng đây chưa phải là con số cố định vì nó sẽ còn thay đổi sau mỗi lần nắn tuyến, đo đạc...Việc các hộ dân này chưa chịu nhận tiền đền bù theo ông Bảo có 4 nguyên nhân chính: Việc tính đất ngoài hạn mức (hạn mức diện tích sổ đỏ 400m2) được tính bằng giá trị của đất vườn; đất cho, tặng không được tính đền bù; vật kiến trúc xây ở hành lang giao thông từ sau năm 1993 chỉ được tính 30%. Nhưng cơ bản vẫn thuộc về công tác kiểm đếm, đo đạc. Nếu kiểm đếm sai sẽ dẫn đến áp giá, tính toán sai khiến cho có tình trạng người dân so sánh người được nhiều, người được ít”.
Được biết, huyện Tiên Yên cùng xã Hải Lạng đã nhiều lần tổ chức đối thoại, vận động nhân dân, tổ chức lực lượng để bảo vệ thi công nhưng vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn. Được biết, sau khi nhận được thông tin có dấu hiệu tiêu cực trong việc kiểm đếm, lập phương án đền bù ở xã Hải Lạng, huyện Tiên Yên đã thành lập tổ thanh tra để xác minh làm rõ nhằm nghiêm túc xử lý nếu phát hiện có sai sót, tiêu cực như người dân phản ánh.
