Nói đến danh lam thắng cảnh đẹp nổi tiếng ở Việt Nam, có lẽ rất nhiều người, đặc biệt là khách du lịch, đều nghĩ ngay đến Vịnh Hạ Long. Đây là một "đặc ân" của thiên nhiên dành cho Quảng Ninh mà không phải ở đâu trên thế giới cũng có được.
Bởi Vịnh Hạ Long chứa đựng nhiều giá trị nổi bật về cảnh quan tự nhiên và địa chất, địa mạo đã được Tổ chức Giáo dục, khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) hai lần công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Đây cũng là vùng biển có những giá trị đa dạng sinh học, văn hoá, lịch sử, là nơi diễn ra nhiều hoạt động kinh tế - xã hội liên quan đến nhiều ngành, nhiều địa phương khác nhau, như: Du lịch, giao thông, cảng biển, đánh bắt, nuôi trồng thuỷ sản... Đặc biệt, Vịnh Hạ Long là điểm đến của hàng triệu khách du lịch mỗi năm, là địa bàn hoạt động của trên 475 tàu du lịch và nơi sinh sống của trên 625 hộ ngư dân với trên 2.400 nhân khẩu.
Vịnh Hạ Long luôn là điểm đến hấp dẫn khách du lịch.
Chính vì vậy, làm thế nào để vừa quản lý, bảo tồn nguyên vẹn giá trị di sản Vịnh Hạ Long cho muôn đời sau, vừa khai thác phát huy tốt giá trị tiềm năng di sản là một vấn đề thách thức. Mặc dù còn gặp không ít khó khăn nhưng trong những năm qua, việc tổ chức, quản lý, bảo tồn phát huy giá trị di sản Vịnh Hạ Long đã đạt những kết quả bước đầu rất quan trọng. Đó là việc quản lý, khai thác Vịnh đã dần đi vào nền nếp, ổn định, sự phối kết hợp giữa Ban Quản lý Vịnh Hạ Long với các ngành, địa phương có liên quan đã có những chuyển biến tích cực; cơ sở vật chất phục vụ khách tham quan du lịch đã được quan tâm đầu tư; công tác tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường được nâng lên rõ rệt. Việc phối hợp tuyên truyền, giáo dục được tập trung vào các đối tượng: Ngư dân, những người tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội trên và ven bờ Vịnh, khách du lịch... Cũng như việc thực hiện xã hội hoá công tác bảo vệ môi trường tại một số khu dân cư làng chài ở xa đất liền như Vông Viêng, Cống Đầm v.v... đã phát huy được hiệu quả. Đặc biệt, trong thời gian qua, phải kể đến việc thực hiện đầu tư, tu bổ, tôn tạo các công trình phục vụ bảo tồn và phát huy giá trị Vịnh Hạ Long. Tính từ năm 1997 đến nay, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã thực hiện được trên 50 dự án, công trình với tổng số vốn trên 100 tỷ đồng, như: Tu bổ tôn tạo động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, hang Sửng Sốt, bãi tắm Ti Tốp, Soi Sim, Trung tâm văn hoá nổi Cửa Vạn... Trong đó, có một số dự án được đánh giá rất cao về hiệu quả kinh tế - xã hội. Và từ năm 2000 đến nay, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã độc lập phối hợp xây dựng 20 đề tài, nghiên cứu khoa học về Vịnh Hạ Long, như đề tài: "Khảo sát ảnh hưởng của các nguồn chất thải gây ô nhiễm tới hệ sinh thái ven bờ Vịnh Hạ Long", "Trồng phục hồi san hô tại vùng biển Vịnh Hạ Long - Quảng Ninh", “Điều tra, đánh giá hiện trạng của một số yếu tố độc hại trong các hang động trên Vịnh Hạ Long" v.v... Ban Quản lý Vịnh cũng đã triển khai nghiên cứu dự án khả thi Bảo tàng sinh thái Hạ Long, trong đó có một dự án thành phần là Trung tâm Văn hoá nổi Cửa Vạn đã khánh thành năm 2006 và đi vào hoạt động có hiệu quả. Điều đáng nói, trong thời gian gần đây, việc thực hiện "Quy chế phối hợp quản lý di sản" đã đạt được những kết quả khả quan, hàng trăm vụ vi phạm trên Vịnh được phát hiện xử lý kịp thời. Những hiện tượng phá đá, chặt cây, lấy nhũ đá, khai thác mua bán san hô trong khu vực quản lý đã dần được giải quyết. Tính đến hết tháng 9-2010, lực lượng chức năng đã kiểm tra xử lý 101 vụ vi phạm pháp luật, quy chế quản lý Vịnh Hạ Long, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn cho khách du lịch...
Theo đánh giá của lãnh đạo Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, thời gian qua tuy còn gặp không ít khó khăn trong việc ngăn ngừa các hành vi xâm hại di sản và gây ô nhiễm môi trường, song phải khẳng định rằng, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Vịnh Hạ Long đã có những bước chuyển biến tiến bộ. Các hoạt động trên Vịnh, đặc biệt là các hoạt động dịch vụ du lịch, đã đi vào nền nếp. Cơ sở hạ tầng phục vụ việc quản lý và khai thác di sản bước đầu đáp ứng được yêu cầu. Chính vì vậy, vị thế và uy tín của Vịnh Hạ Long ngày càng được nâng cao. Số lượng khách du lịch đến tham quan Vịnh Hạ Long ngày càng tăng. Năm 2006, Vịnh Hạ Long đón 1,46 triệu lượt khách, thu phí tham quan đạt trên 42 tỷ đồng thì trong 9 tháng đầu năm 2010 đã có hơn 2,1 triệu lượt khách du lịch đến tham quan Vịnh Hạ Long, thu phí tham quan đạt trên 71 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước trên 39 tỷ đồng. Được biết, trong suốt 3 năm tham gia cuộc vận động bầu chọn 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới do Tổ chức NewOpenWorld phát động thông qua mạng Internet, Vịnh Hạ Long luôn là một địa danh thu hút nhiều phiếu bầu chọn và hiện đang đứng trong top đầu danh sách 28 ứng viên trên toàn thế giới tham gia giai đoạn 3 của cuộc bầu chọn...