Tuy hiện nay tại TX Móng Cái mới chỉ có một ổ dịch lớn xuất hiện tại phường Hải Yên và đã được các cơ quan chức năng khoanh vùng kiểm soát, nhưng đây lại là địa bàn được xác định là có nguy cơ lây lan dịch cúm gia cầm rất cao. Vì vậy nếu không có sự vào cuộc tích cực của cả chính quyền, các cơ quan chức năng và người dân thì rất có thể sẽ xảy ra sự bùng phát dịch cúm gia cầm, dẫn đến khó kiểm soát trong tương lai gần tại địa phương vùng biên này. ý thức được điều đó, trong nhiều ngày qua, TX. Móng Cái đang nỗ lực hết sức để kìm chế sự lây lan của dịch cúm gia cầm, tiến tới đẩy lùi dịch bệnh.
Cán bộ thú y phường Hải Yên phun thuốc khử trùng, tiêu độc tại khu vực chăn thả gia cầm tại hộ gia đình anh
Bùi Thanh Miện (khu 4).
Chúng tôi đến phường Hải Yên ngay sau khi có những thông tin về trường hợp mắc dịch cúm gia cầm đầu tiên trên địa bàn tỉnh tại hộ anh Phạm Văn Tuấn (khu 4). Ngay lối ra vào địa bàn phường đã có một chốt kiểm tra gia cầm 24\24 giờ. Ngoài chốt kiểm dịch trên, phường Hải Yên đã phối hợp với cơ quan Thú y của thị xã tiến hành tiêu trùng khử độc tại các khu vực chăn nuôi của các hộ dân trong phường. Các gia đình có chăn nuôi gia súc, gia cầm đều tự giác khai báo số lượng gia cầm nuôi để cán bộ thú y đến tiêm phòng. Gia đình anh Bùi Thanh Miện, khu 4 hiện đang nuôi gần 1000 con gà vịt (chủ yếu là chăn thả tự do). Ngay sau khi biết tin phường đã có dịch gia đình anh đã được cán bộ thú y đến khử trùng tiêu độc chuồng trại. Bản thân anh cũng chủ động tiêm vắc-xin chống dịch cho đàn gia cầm và nuôi nhốt trong vườn nhà. Hiện tại, số gia súc, gia cầm tại phường Hải Yên không thể tiêu thụ được nên biện pháp tốt nhất của người chăn nuôi vẫn là phải làm sao bảo đảm số gia cầm nhà mình không bị lây lan dịch cúm. Không chỉ ở phường có dịch như Hải Yên, việc phòng chống dịch cúm gia cầm mới được chú trọng mà hiện nay, tại 14 xã, phường trên địa bàn TX Móng Cái đều đang được quán triệt nghiêm túc. Theo công văn của UBND TX Móng Cái về ngăn chặn dịch cúm gia cầm bùng phát trên diện rộng thì lãnh đạo các xã, phường phải có trách nhiệm theo dõi, nắm bắt tình hình dịch bệnh, thông tin nhanh về diễn biến dịch bệnh để có biện pháp xử lý kịp thời khi dịch bùng phát. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cho người dân về sự nguy hiểm của dịch bệnh để cẩn thận trong chăn thả gia súc và theo dõi diễn biến dịch bệnh cũng cần được đẩy mạnh.
Việc tổ chức tiêm phòng bổ sung vắc-xin cúm cho đàn gia cầm chưa được tiêm phòng, thực hiện phun thuốc khử trùng tiêu độc định kỳ tại các chợ, chuồng trại và các khu vực chăn nuôi hiện nay đang khẩn trương tiến hành. Trong 2 tháng đầu năm, tổng số hóa chất cấp phát đã sử dụng trên địa bàn là 303 lít (tương đương với 36.000 m2). Đặc biệt, tại khu vực các chợ, nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán gia súc, gia cầm đã qua chế biến đang hết sức nhộn nhịp, các hộ kinh doanh trong các chợ đều phải thực hiện đầy đủ việc đóng dấu gia cầm an toàn trước khi bán ra thị trường. Tại khu vực chợ Trung tâm Móng Cái, qua quan sát chúng tôi thấy các hộ kinh doanh đều đã thực hiện khá nghiêm túc các quy định về kiểm dịch. Gia súc, gia cầm đều được đóng dấu đã kiểm định của cơ quan thú y. Với đặc điểm là một địa phương vùng biên, hoạt động buôn bán gia súc, gia cầm qua cửa khẩu và các đường tiểu ngạch diễn ra sôi nổi, vì vậy hoạt động buôn lậu gia súc, gia cầm qua biên giới cũng trở nên phức tạp hơn. Ngay trong những tháng đầu năm này, các lực lượng như: Biên phòng, Hải quan, Quản lý thị trường, BQL chợ… đã tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại đường biên, cửa khẩu, các trạm kiểm soát nhằm ngăn chặn không cho gia cầm, gia súc xâm nhập vào nội địa. Từ đầu năm tới nay, lực lượng chức năng trên địa bàn thị xã đã bắt giữ 9 vụ nhập lậu gia cầm và sản phẩm gia cầm, tiến hành tiêu huỷ 7.310 kg gà thịt, hơn 4.000 quả trứng.
Trao đổi với chúng tôi về các biện pháp phòng chống dịch cúm gia cầm trong thời gian tới, đồng chí Chu Bá Hải, Phó Chủ tịch UBND thị xã Móng Cái cho biết: “Để làm tốt công tác phòng chống dịch cúm gia cầm, không để dịch phát sinh và lây lan, ngoài việc chỉ đạo các xã, phường, ban, ngành liên quan trên địa bàn tiếp tục tăng cường công tác quản lý, giám sát dịch bệnh thì công tác kiểm dịch động vật và ngăn chặn việc vận chuyển nhập lậu gia súc, gia cầm vào nội địa là rất cần thiết và sẽ được các cơ quan chức năng tiến hành gắt gao hơn trong thời gian tới. Bên cạnh đó, thị xã sẽ chủ động triển khai các kế hoạch hành động và thực hiện các biện pháp cấp bách phòng chống dịch cúm gia cầm H5N1. Việc tiêm vắc-xin cho đàn gia súc, gia cầm mới tiếp tục được tiến hành theo kế hoạch”. Với những cố gắng trong công tác phòng chống dịch cúm gia cầm như vậy chắc chắn TX Móng Cái sẽ đẩy lùi được dịch bệnh.
| Bệnh cúm gia cầm và các biện pháp phòng tránh 1. Khái niệm về bệnh cúm gia cầm: Bệnh cúm gia cầm (thường gọi là bệnh cúm gà) là một bệnh truyền nhiễm gây ra bởi vi rút cúm type A thuộc họ Orthomyxovyridae. Trước đây bệnh này còn được gọi là bệnh dịch tả gà (Fowl plague). Từ hội nghị quốc tế lần thứ nhất về bệnh cúm gia cầm tại Beltsville (Mỹ) năm 1981 đã thay thế tên này bằng tên Bệnh cúm truyền nhiễm cao ở gia cầm để chỉ các vi rút cúm type A có độc lực mạnh lây lan nhanh, có tỷ lệ gây chết cao. Tổ chức OIE đã xếp HPAI vào danh mục bảng A (15 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất của động vật). 2. Tác nhân gây bệnh: Cho đến nay các nhà khoa học trên thế giới đã phát hiện vi rút gây bệnh cúm cho người, động vật và các loài chim thuộc 3 type vi rút là A, B, C. Vi rút thuộc các type B và C chủ yếu gây bệnh cho người và số ít động vật, không gây bệnh cho gia cầm, thuỷ cầm và dã cầm. Vi rút cúm type A thường gây bệnh cho gia cầm, dã cầm và các loài chim. Vi rút cúm thuộc loại có vỏ bọc sợi ARN, đơn sợi và chia 8 đoạn. Đường kính hạt vi rút 80- 100 nm, thuộc loại vi rút qua lọc. Để xác định các phân type của vi rút cúm type A, người ta căn cứ vào sự khác nhau của kháng nguyên bề mặt vi rút yếu tố ngưng kết hồng cầu (Haemagglutinin viết tắt là H) và yếu tố trung hoà vi rút(Neuraminidase viết tắt là N). Các yếu H và N chính là kháng nguyên bề mặt của vi rút, nó giúp cho sự phân biệt giữa các phân type của vi rút cúm A. Người ta đã tìm thấy có tới 16 loại kháng nguyên bề mặt khác nhau thuộc loại H và xếp chúng theo thứ tự từ H1 đến H16; kháng nguyên bề mặt thuộc loại N cũng được tìm thấy có 9 loại trên bề mặt vi rút cúm A. Sự sắp xếp khác nhau giữa H và N tạo ra 144 sub type mới của vi rút cúm A, đây chính là khó khăn trong chế vắc xin để phòng bệnh. Sự đột biến gen của cúm A sẽ tạo ra một phân type mới hay chuyển từ phân type này sang phân type khác. Chính các phân type này thường gây ra đại dịch và được cấu tạo từ sự tái tổ hợp kháng nguyên H, N của vi rút cúm trên vịt, lợn và người mà không thể dự đoán trước được. Các phân type cúm A, H5 và H7 trong quá trình tổ hợp có thể chuyển từ LPAI sang HPAI. 3. Sức đề kháng của vi rút cúm gia cầm: Vi rút cúm type A khá nhạy cảm với các chất hoá học như Formalin, Axít pha loãng, ate, sodium. Vi rút kém bền vững với nhiệt độ ở 56- 600C chỉ trong vài phút là vi rút mất độc tính. Độc tính của vi rút giảm mạnh trong môi trường a xít. Vi rút có thể bị tiêu diệt dưới ánh sáng mặt trời, các Halogen và a xít hữu cơ khác. 4. Phân bố bệnh: Vi rút cúm gia cầm phân bố khắp thế giới trong các loài gia cầm, dã cầm, động vật có vú. Sự phân bố phụ thuộc vào các yếu tố: loài vật nuôi và hoang dã; tập quán chăn nuôi gia cầm; đường di trú của dã cầm vào mùa vụ; hệ thống giám sát và báo cáo dịch bệnh. Do có sự di chuyển tiếp xúc giữa dã cầm và gia cầm nuôi nên phân bố vi rút cúm A rất rộng trong phạm vi toàn cầu. 5. Động vật mắc bệnh: Vi rút cúm A gây bệnh chủ yếu cho dã cầm, gia cầm và các loài chim. Gà, vịt mẫn cảm với vi rút, con non thường mẫn cảm hơn. Vịt khi nhiễm vi rút cúm A thường ở thể mang trùng, kể cả các phân type có độc lực cao, ít khi biểu hiện lâm sàng thể cấp tính. Hiện nay đã phân lập được vi rút cúm từ vịt bầu, ngỗng, chim cút, gà nhật, gà gô, gà lôi... Phân type của vi rút cúm A đã gây dịch cho nhiều loài động vật có vú lợn, ngựa, chồn, hải cẩu, hổ, cá voi... Trần Xuân Đông (Chi cục Thú y tỉnh) |
