Được thành lập ngày 1-1-2007, Đội Kiểm tra, xử lý vi phạm trên Vịnh Hạ Long hiện gồm có 14 cán bộ, chiến sĩ (trong đó có 5 người là Công an tỉnh được cử sang tăng cường). Hơn 1 năm qua, thực hiện vai trò, chức năng của mình, Đội Kiểm tra, xử lý vi phạm trên Vịnh Hạ Long đã đóng góp tích cực vào công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Vịnh Hạ Long.
Cụ thể, công tác vệ sinh môi trường, thu gom rác thải đã được các doanh nghiệp, tổ chức, nhân dân quan tâm hơn; các vi phạm về môi trường, nhất là khai thác san hô, phất dụ núi đã cơ bản không còn; tình trạng đánh bắt cá bằng xung điện, mìn giảm hẳn...
CBCS Đội Kiểm tra, xử lý vi phạm trên Vịnh Hạ Long bắt quả tang trường hợp khai thác hải sản trái phép, ngày 8-5-2008.
Quả thực, đã nhiều lần đi tác nghiệp cùng những chuyến công tác của Đội, tôi mới cảm nhận được công việc của các anh. Bất kể giờ giấc đêm, ngày, vị trí, cự ly... hễ có thông tin về một vụ việc cần giải quyết là cán bộ, chiến sĩ của Đội nhanh chóng có mặt để giải quyết kịp thời. Tính trung bình, mỗi tháng Đội triển khai khoảng 21-22 cuộc kiểm tra độc lập hoặc phối hợp với các ngành liên quan, tập trung vào các lĩnh vực như khai thác trái phép thuỷ sản, xâm hại môi trường, an ninh trật tự, an toàn giao thông đường thuỷ v.v... Cũng chính vì lăn lộn, bám biển như vậy nên cán bộ, chiến sĩ của Đội gần như ai cũng thuộc như trong lòng bàn tay từng luồng lạch, vị trí đảo đá, xóm chài; ai cũng nắm chắc con nước thuỷ triều lên xuống, bởi như một thành viên của Đội phân tích rằng giống như người đi câu, có nắm chắc lịch thuỷ triều mới phán đoán được, từ đó đề ra kế hoạch ngăn chặn các đối tượng đánh mìn, kéo lưới chã, đổ thải sai quy định (vì các hoạt động này phụ thuộc vào con nước). Theo Đội trưởng Đỗ Phúc Vân - người đã có 12 năm gắn bó với công việc này kể từ khi Ban Quản lý vịnh Hạ Long được thành lập (1996), thì trong đấu tranh xử lý các đối tượng vi phạm, phương châm của các anh vẫn là đấu tranh mềm dẻo, trong trường hợp thật cần thiết mới cứng rắn. Giống như các chiến sĩ Biên phòng, Đội luôn quan tâm, coi trọng công tác bám địa bàn, thường xuyên gần gũi, tiếp xúc với bà con ngư dân để nắm tình hình, kịp thời xử lý các vụ vi phạm xảy ra.
Theo thống kê của Đội Kiểm tra, xử lý vi phạm trên Vịnh Hạ Long, năm 2007 Đội đã thực hiện hoặc phối hợp với các đơn vị liên quan phát hiện, xử lý 130 vụ, chuyển cơ quan chức năng xử phạt hành chính số tiền 80,95 triệu đồng. Trong đó, vi phạm về thuỷ sản là 14 vụ, khai thác phất dụ núi 3 vụ xâm hại môi trường 6 vụ, an ninh trật tự (ăn xin, đánh nhau, trộm cắp) 43 vụ, an toàn giao thông 61 vụ. Trong 8 tháng đầu năm 2008, Đội đã phối hợp với các đơn vị liên quan phát hiện, xử lý 11 trường hợp vi phạm về môi trường, thuỷ sản gồm khai thác cát, đánh bắt thuỷ sản trái phép, đổ bùn thải sai nơi quy định với tổng mức xử phạt hơn 37 triệu đồng; xử lý 25 trường hợp vi phạm an ninh trật tự gồm ăn xin, đeo bám tàu du lịch bán hàng chèo kéo khách, phạt 11,5 triệu đồng; xử lý 15 trường hợp vi phạm an toàn giao thông đường thuỷ nội địa, 2 trường hợp hướng dẫn viên hết hạn thẻ nhưng vẫn hành nghề, xử phạt 8,7 triệu đồng. Qua kiểm tra, Đội đã kiến nghị Cảng tàu khách du lịch Bãi Cháy xử lý gần 50 lượt tàu đón khách tham quan Vịnh Hạ Long bằng đường biển nhưng không có giấy phép rời cảng, không có danh sách hành khách. Ngoài ra, Đội cũng đã phối hợp với Công an tỉnh, Công an TP Hạ Long và chính quyền địa phương tổ chức ký cam kết bảo vệ di sản với các hộ dân, đổi chứng minh nhân dân, khảo sát dân cư các làng chài trên Vịnh Hạ Long...
Giống như trên bờ, càng vào những ngày lễ, tết hay các chuyến thăm của khách VIP, công tác đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông trên Vịnh Hạ Long càng đòi hỏi cơ quan chức năng có sự tăng cường hơn. Tuy nhiên khác với trên bờ, Vịnh Hạ Long là môi trường biển lại là di sản thiên nhiên thế giới, độ nhạy cảm lớn nên cán bộ, chiến sĩ của Đội (cũng như các đơn vị liên quan) càng phải tập trung nỗ lực hơn. Mỗi khi như vậy, Đội đều phải sớm lập kế hoạch, xin ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Ban để triển khai kịp thời. Anh Vân tâm sự: Trong 14 thành viên của Đội, duy nhất chỉ có cô Hằng là nữ, có con nhỏ, chồng công tác xa nên chúng tôi bố trí công tác văn phòng. Còn lại anh em trong Đội đều có thể điều động bất cứ lúc nào. Anh Vân cho biết thêm, trong các tháng từ nay tới hết năm, Đội sẽ tập trung vào một số công tác gồm: Phối hợp với các đơn vị liên quan, chính quyền địa phương tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về chấp hành pháp luật và Quy chế quản lý Vịnh Hạ Long; tập huấn, nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ, chiến sĩ của Đội và các cộng tác viên; duy trì phối hợp với các ngành liên quan kiểm tra, xử lý các trường hợp xâm hại đến các giá trị di sản Vịnh Hạ Long...
Mặc dù còn có những khó khăn, hạn chế về khách quan do vị trí địa lý, đặc điểm di sản Vịnh Hạ Long rộng, cư dân đông, có nhiều tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh dịch vụ, nuôi trồng thuỷ sản... trong khi phương tiện, con người có hạn nhưng cán bộ, chiến sĩ Đội Kiểm tra, xử lý vi phạm trên Vịnh Hạ Long đã có nhiều cố gắng, đóng góp tích cực vào công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị của di sản thế giới Vịnh Hạ Long. Thành tích ấy rất đáng được biểu dương, ghi nhận.
