Những nỗi đau da cam

Ngày 6-10 tới, Hội Nạn nhân chất độc da cam (VAVA) sẽ chính thức gửi đơn kháng cáo lên Toà án tối cao Mỹ về những phán quyết vô lý của Toà sơ thẩm và Phúc thẩm Mỹ đối với vụ kiện của các nạn nhân da cam/điôxin Việt Nam. Trong khi chờ đợi công lý được thực thi, những nạn nhân chất độc da cam/điôxin của Quảng Ninh cũng như cả nước vẫn đang phải chịu đựng những nỗi đau do chất độc da cam mang lại...

Những đứa trẻ không bao giờ lớn

Năm nay đã gần 60 tuổi nhưng ông Nguyễn Văn Nghịnh (phường Hồng Gai, TP Hạ Long) không có được cái sự thanh thản, an nhàn của những người sắp đến tuổi nghỉ hưu. Hàng chục năm qua gia đình ông phải đồng hành cùng với nỗi đau do hậu quả của chất độc da cam mang lại. Vào chiến trường miền Trung từ năm 1969, ông Nghịnh đã phải sống dưới những tán rừng trụi lá do thuốc diệt cỏ của đế quốc Mỹ. Bản thân ông cũng đã rất nhiều lần bắt gặp những thùng phi chứa chất độc hoá học do Mỹ thả xuống. Ông kể: “Những thùng phi đó to lắm, trông như phi dầu bây giờ ấy. Thỉnh thoảng, những thùng đó nổ, chẳng may hít phải khói của nó thấy đau họng, hắt hơi, sổ mũi và rất khó thở. Hồi đó, chúng tôi cũng biết là chất độc da cam rất nguy hiểm, nhưng cũng không lường hết được những hậu quả của nó…”. Không phải riêng ông Nghịnh mà rất nhiều người dân Việt Nam thời kỳ đó không lường hết được những tác hại do chất độc da cam đưa đến. Thế nên, sau khi ở chiến trường về, ông Nghịnh lập gia đình, sinh con như bao người lính khác. Năm 1982, hai vợ chồng ông sinh hạ được một cô con gái, đặt tên là Nguyễn Thị Tuyết. Những tháng đầu, Tuyết phát triển bình thường như bao đứa trẻ khác: 3 tháng biết lẫy, 7 tháng biết bò và 9 tháng biết lân tường tập đi. Thế nhưng bắt đầu từ tháng thứ 10, chân Tuyết yếu dần, không nâng nổi thân, nên bước đi run rẩy, dần dần không đi được nữa. Cùng với đôi chân, lưng Tuyết còng lại, lưỡi to dần ra chèn kín miệng và không thể nói được. Từ đó đến nay, Tuyết gần như không phát triển. 26 tuổi mà trông Tuyết như đứa trẻ lên 4, không đi được, chỉ ngồi một chỗ và mọi sinh hoạt phải nhờ vào người thân. Ngoại hình đã thế, trí não của Tuyết cũng chỉ dừng lại như một đứa trẻ 2 tuổi: Nghĩa là biết phân biệt người thân, nhận biết một số đồ vật đơn giản… Hai mươi sáu năm nay, đồ vật quen thuộc của Tuyết là chiếc chiếu trải giữa nhà, là những “đồ chơi” như túi nilon, củ khoai, củ sắn, lá cây… Nhìn cô con gái tật nguyền chơi với củ khoai sọ, ông Nghịnh không giấu được sự đau đớn: “Con người ta bằng này tuổi đã làm vợ, làm mẹ rồi đấy. Còn con mình hơn hai chục năm qua cũng vẫn là một đứa trẻ. Khổ lắm, thương lắm mà không biết làm thế nào?”.

Nhìn gương mặt khắc khổ, nhăn nhúm của người đàn ông trước mặt, tôi cũng chỉ hiểu được phần nào nỗi đau của ông. Làm sao hiểu hết được khi hàng ngày không phải chứng kiến những ánh mắt, nụ cười ngu ngơ của một đứa trẻ 26 tuổi, ăn một miếng cơm mà đến hơn nửa đổ ra ngoài vì lưỡi quá to, cơm cứ tràn ra ngoài. Cứ một tiếng một lần, ông hoặc vợ phải đưa con đi tiểu, vì Tuyết  không  chủ động được sự bài tiết của cơ thể. Còn rất nhiều người, như anh Nguyễn Văn Liên (xã Lê Lợi, Hoành Bồ) có hai con Thương và Tâm khi sinh ra đã nhiễm chất độc da cam từ bố với di chứng là những lớp da sần sùi, đôi mắt lồi ra và những căn bệnh mãn tính. Ông Nguyễn Công Uý (thị trấn Trới, Hoành Bồ) có cô con gái 16 tuổi bại liệt, câm, thần kinh không bình thường do di chứng của chất độc da cam. Chị Nguyễn Thị Mý (phường Hà Khánh, TP Hạ Long) có đứa con suốt ngày quằn quại, lăn lộn, co quắp trên giường. Chị Đặng Thị Xuân (phường Giếng Đáy, TP Hạ Long), cựu binh Đoàn 559. Cống hiến những năm tháng tuổi trẻ ở chiến trường, chị trở về mà không biết mình đã mang theo chất độc da cam. Chị xây dựng gia đình rồi hồi hộp chờ mong những đứa con. Không ngờ, chất độc da cam đã cướp đi của chị cái quyền làm mẹ thiêng liêng: Chị mang thai, nhưng những đứa con của chị không bao giờ có cơ hội cất tiếng khóc. Chất độc còn tàn phá cơ thể chị, làm mọc lên hàng chục khối u trong người, bàn tay chị sần sùi, tê cứng, ngực bên trái bị cắt…

Chung tay làm dịu nỗi đau da cam

Theo thống kê, Quảng Ninh có gần 3.600 người bị ảnh hưởng chất độc da cam vì đã có những năm tháng chiến đấu hoặc phục vụ tại chiến trường miền Nam. Trong số này có 2.366 người bị ảnh hưởng trực tiếp và gần 1.300 người là con đẻ bị nhiễm chất độc hoá học. Tuy nhiên, trên thực tế số người bị nhiễm chất độc hoá học trên địa bàn tỉnh còn cao hơn. Ông Nguyễn Minh An, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/điôxin Quảng Ninh, cho biết: “Rất nhiều người bị nhiễm chất độc hoá học nhưng chưa được công nhận, do hồ sơ thất lạc, chưa có điều kiện kiểm tra y tế… Theo ước tính của chúng tôi, trên địa bàn tỉnh còn khoảng 5.000 người bị nhiễm chất độc hoá học nữa. Hiện nay, Hội đang phối hợp với ngành LĐ-TB&XH, các địa phương để tổ chức một cuộc tổng điều tra, khảo sát về những người nhiễm chất độc hoá học trên địa bàn tỉnh để có một con số chính xác nhất. Từ đó, có những giải pháp hỗ trợ, giúp đỡ họ”. Trong những năm qua, tỉnh luôn quan tâm, giúp đỡ các nạn nhân chất độc da cam cả về vật chất và tinh thần. Từ năm 1998 đến nay có hàng vạn lượt nạn nhân chất độc da cam được thăm hỏi, tặng quà, trợ cấp khó khăn, được khám chữa bệnh miễn phí; hàng trăm hộ gia đình nạn nhân chất độc da cam được giúp vốn làm ăn không lấy lãi. Công tác trợ giúp nạn nhân chất độc da cam đã khơi dậy và phát huy truyền thống nhân ái trong cộng đồng. Cuộc vận động toàn dân xây dựng Quỹ Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam của tỉnh thu hút sự tham gia đông đảo của các tổ chức, các tầng lớp nhân dân và của toàn xã hội. Hiện nay, Hội Nạn nhân chất độc da cam/điôxin Quảng Ninh thực hiện nhiều hình thức giúp đỡ các nạn nhân như: Tổ chức khám chữa bệnh, chỉnh hình, phục hồi chức năng, nghỉ an dưỡng; học nghề và tạo điều kiện về việc làm; cung cấp phương tiện sinh hoạt thiết yếu cho những người bị tàn tật; giúp đỡ các nạn nhân chất độc da cam vay vốn không lấy lãi để phát triển kinh tế. Hàng loạt các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, đơn vị và các cá nhân hảo tâm cũng có nhiều hoạt động thiết thực để giúp đỡ, động viên những nạn nhân chất độc da cam. Mới đây, các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã nhận trợ giúp thường xuyên cho 60 gia đình nạn nhân chất độc da cam/điôxin trên địa bàn và 20 gia đình cán bộ, công nhân viên thuộc TKV là nạn nhân chất độc da cam/điôxin với mức trợ cấp 300.000đồng/ suất.

Mặc dù Quảng Ninh đã có nhiều hoạt động thiết thực hỗ trợ, giúp đỡ những nạn nhân chất độc da cam, nhưng cuộc sống của những đối tượng này còn rất nhiều khó khăn. Khả năng vươn lên hoà nhập cộng đồng, ổn định đời sống, phát triển kinh tế của các nạn nhân và gia đình họ còn nhiều khó khăn do bệnh tật, không có hoặc thiếu vốn. Ông Nguyễn Minh An nói: “Bệnh tật là vấn đề lớn nhất đối với những đối tượng này. Đã không có sức lao động, nạn nhân chất độc da cam lại thường xuyên bị đau ốm, bệnh tật phải điều trị. Hoàn cảnh khó khăn lại càng khó khăn hơn. Vì thế những nạn nhân chất độc da cam rất cần sự sẻ chia, giúp đỡ của cộng đồng và xã hội”.