Thời gian qua, công tác quản lý và thực hiện các quy định về Luật Đất đai tại phường Quang Hanh (TX Cẩm Phả) chưa theo kịp yêu cầu đổi mới làm ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất đai, có chỗ còn buông lỏng quản lý làm phát sinh những vi phạm.
Không có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Trong khi 115/186 xã, phường trên địa bàn tỉnh đã lập xong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đến năm 2010 thì phường Quang Hanh vẫn chưa làm quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2000-2005. Đây là vi phạm đầu tiên dẫn đến tình trạng ở một số khâu không có cơ sở pháp lý và thực tế để quản lý đất đai đúng pháp luật, có hiệu quả. Đơn cử như một số đơn vị, doanh nghiệp sử dụng quá diện tích được giao, sử dụng không đúng mục đích nhưng chưa được phát hiện xử lý kịp thời. Trong công tác quản lý, chỉnh lý hồ sơ địa chính trước ngày 1-4-2004, phường mới chỉ có sổ cấp giấy CNQSDĐ nhưng xác lập không theo mẫu hướng dẫn của Thông tư 1990/2001/TT-TCĐC của Tổng cục Địa chính (chưa có sổ mục kê, sổ theo dõi biến động đất đai và sổ địa chính). Bên cạnh đó, việc quản lý giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất của phường đối với các tổ chức, doanh nghiệp còn yếu dẫn tới việc một số đơn vị, tổ chức kinh tế sử dụng đất trên địa bàn còn nhiều tồn tại, thiếu sót. Cụ thể như: Công ty cổ phần Công trình giao thông Quảng Ninh chưa có đầy đủ hồ sơ pháp lý về giao đất cho thuê đất; Xí nghiệp Than Hà Ráng (Công ty Than Hạ Long) chưa làm rõ hiện trạng thuê đất để sản xuất với khu đất xây dựng văn phòng, nhà tập thể.
Hồ sơ xét cấp giấy CNQSD đất từ năm 2005 trở về trước không được xác lập cụ thể
Đầu năm 2007 Sở Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành kiểm tra về công tác quản lý đất đai tại phường Quang Hanh. Qua kiểm tra cho thấy toàn bộ hồ sơ xét cấp giấy của 702 hộ được cấp giấy CNQSDĐ từ năm 2005 trở về trước không được xác lập cụ thể tại UBND phường. Mặt khác, qua kiểm tra xác suất hồ sơ xét duyệt cấp CNQSDĐ đợt 1 và 2 thời điểm năm 2005 cho 118 hộ cho thấy cũng không có tài liệu xét duyệt của Hội đồng đăng ký đất đai làm rõ nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất cho từng hộ dẫn tới thất thu cho ngân sách đối với những trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ tài chính với phần diện tích vượt so với giấy tờ gốc. Hơn nữa, thời gian lập hồ sơ cấp giấy CNQSDĐ của một đợt kéo dài 135 ngày, vượt gấp 2 lần thời gian quy định (trong khi thời gian quy định tại Điều 136, Nghị định 181/2004/NĐ-CP của Chính phủ là 55 ngày). Bên cạnh những sai phạm trong công tác cấp giấy CNQSDĐ ở thì việc cấp giấy CNQSDĐ nông nghiệp cũng vi phạm nghiêm trọng. Hiện toàn bộ những hộ nông dân nhận đất giao khoán chưa được cấp giấy CNQSDĐ lâu dài và quỹ đất canh tác vẫn để sản xuất nông nghiệp do HTX nông nghiệp Quang Hanh quản lý là chưa đúng đối tượng theo quy định của Luật Đất đai (theo Điều 71 Luật Đất đai năm 2003 và Điều 70 Nghị định 181 thì đối tượng giao đất và được cấp giấy CNQSD đất là hộ gia đình xã viên). Trong công tác tài chính, UBND phường Quang Hanh chưa nắm được đầy đủ các kết cấu trong nguồn thu cấp quyền sử dụng đất. Cụ thể các khoản thu như: Thu tiền sử dụng đất khi cấp giấy CNQSDĐ đối với các trường hợp phải nộp tiền sử dụng đất; thu tiền sử dụng đất từ khoản thanh lý, hoá giá nhà đất mà đối tượng thanh lý phải thực hiện nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất; thu tiền sử dụng đất từ việc chuyển mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp, đất chuyên dùng, đất chưa sử dụng sang làm đất ở. Đặc biệt phường chưa khai thác triệt để nguồn thu từ quỹ đất công ích 5% theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 đã làm hạn chế hiệu quả nguồn thu trên địa bàn.
Có thể thấy một trong những nguyên nhân dẫn đến các sai phạm trong công tác quản lý đất đai ở phường Quang Hanh là do năng lực, trình độ của cán bộ địa chính cấp phường còn nhiều hạn chế dẫn đến tình trạng lập, chỉnh lý hồ sơ địa chính và hồ sơ quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất có nhiều bất cập. Để chấn chỉnh tình trạng trên TX Cẩm Phả và UBND phường Quang Hanh cần xây dựng kế hoạch cụ thể, rõ ràng gắn với việc kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Luật Đất đai của các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn. Có như vậy công tác quản lý sử dụng đất đai mới đi vào nền nếp và mang lại hiệu quả cao.
