Những tác phẩm nghệ thuật..."điên" nhất VN

5 năm gần đây, nghệ thuật trình diễn bắt đầu du nhập vào Việt Nam. Đương nhiên, sáng tạo thì phải lạ, nhưng nghệ thuật trình diễn vẫn như một người khách quá khác thường đối với người Việt Nam.

Đào Anh Khánh, một nghệ sĩ trình diễn được coi là có tiếng ở Việt Nam, cũng chỉ dám nhận những cuộc trình diễn của mình là những hành vi và về cơ bản còn rất hoang sơ.

Nghệ sĩ này cũng tự thấy rằng với anh, đó mới chỉ là một cái cửa để đi chứ chưa dám nhận đó là những show trình diễn thực sự.

Tuy nhiên, dù mới là thử nghiệm, nhưng điều đó không có nghĩa là mọi thử nghiệm đều nhảm nhí.

Các show diễn của Đào Anh Khánh hầu hết được khán giả đón nhận với tâm thế của “của lạ” là chính. Lần thì anh diễn ngay bên bờ hồ Gươm. Lần thì dựng giàn tre cao rộng như toà nhà năm tầng, trên nóc là nguyên xi một cái thuyền gỗ cổ, đào được dưới lớp phù sa bên bờ sông Đuống, gác cho mũi thuyền nhô hẳn ra xa.

Phía dưới, hàng ngàn đôi mắt ngước hết lên nền trời đen thẳm, xem Khánh bò ra mũi thuyền, run rẩy đứng lên mà rú mà hét giữa khói cuộn và ánh đèn pha lia quét cắt vào bóng đêm. Quanh anh là mấy chục chàng trai cô gái lần mò dang tay lần theo các gióng tre như những người mộng du….

Việc khán giả hồ nghi sự vặn vẹo thân hình trong một tấm lụa đỏ của Phạm Văn Trường hay những không gian kì quái màu sắc và những tiếng la hét của Đào Anh Khánh cũng không có gì là lạ.

“Bản thân tôi nhận thấy giá vẽ không nói hết được tình cảm của tôi, và nghệ thuật trình diễn đối với tôi là một con đường để có thể nói lên được tâm trạng và tình cảm của mình. Đó không phải là vấn đề đúng sai, đơn thuần là với tôi, nó có thể nói được tiếng nói của tâm hồn hay tình cảm của mình không. Và tôi thấy đó là mảnh đất rộng rãi để tạo cơ hội thay đổi trong cách bộc lộ suy nghĩ của mình”, Đào Anh Khánh nói.

Theo PGS. TS Đỗ Lai Thúy:  “Dù cho những thử nghiệm mang kết quả thế nào đi chăng nữa thì những người đi trước trong mọi lĩnh vực cũng rất đáng được kính trọng. Vì dù họ thành công hay thất bại, họ cũng là những người đặt nền móng cho một con đường”.

Xuất thân không rõ ràng Các mô hình vô cùng đa dạng và tính chất phù du khiến cho nghệ thuật trình diễn hiện diện ở khắp mọi thời kỳ của lịch sử nghệ thuật phương Tây. Cho tới giờ, người ta vẫn rất khó xác định chính xác về điểm khởi đầu của nghệ thuật này. Dấu vết của các hình thái nghệ thuật trình diễn theo kiểu hiện đại thậm chí còn được tìm thấy trong các thực hành nghệ thuật từ thời Phục hưng.  Nói tới nghệ thuật trình diễn, không thể bỏ qua một hình thái trình diễn pha trộn giữa nghệ thuật múa hiện đại Châu Âu và các yếu tố của kịch Noh truyền thống Nhật Bản, được gọi là Hắc Vũ (Butoh Dance), ra đời vào khoảng năm 1959. Không gian chính mà mọi thực hành Hắc Vũ luôn quán chiếu vào là khoảng ranh giới giữa sống và chết, giữa tỉnh và mê, là đáy sâu vô thức của con người, nơi lưu giữ những động thái, hành vi và dáng vẻ mà ý thức không thể làm chủ, tức bản năng. Ngôn ngữ của nghệ thuật trình diễn vốn không chỉ nằm ở hình thể. Tuy nhiên, sự bộc phát trong nghệ thuật trình diễn ở Việt Nam, sự thử nghiệm của các nghệ sĩ Việt Nam hầu hết nhằm vào khai thác ngôn ngữ của cơ thể nên khán giả thường hiểu lầm rằng nghệ thuật trình diễn chỉ là trò múa may vô nghĩa hay là sự bế tắc của nghệ thuật. Chính vì xuất thân nhập nhằng, từ những trường phái nghệ thuật kỳ quái như trường phái Dada hay Vị Lai, vốn từng gây sốc và khó chấp nhận ở chính Châu Âu những năm đầu thế kỷ XX, nên việc nó không được chấp nhận ở Việt Nam vào thời điểm mới xuất hiện cũng là điều dễ hiểu. Khán giả Việt Nam không hẳn khó tính nhưng lại có phần bảo thủ trong việc tiếp nhận những môn nghệ thuật mới, nhất là khi các môn nghệ thuật đó lại dây dưa liên quan đến những chủ đề vốn bị cấm kị trong ý thức của họ, những chủ đề thường gắn với phần “con” của vô thức.