Chủ trương xây mới lại chợ Trung tâm Cẩm Phả (phường Cẩm Trung) đã được các cơ quan chức năng đưa ra từ năm 2003. Đây là một trong những dự án xây dựng chợ nằm trong quy hoạch phát triển hệ thống chợ đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 trên địa bàn. Lẽ ra, theo tiến độ triển khai dự án thì đến thời điểm này, toàn bộ diện tích chợ cũ đã được dỡ bỏ và các hộ kinh doanh trong chợ phải di dời tạm đến một khu vực khác. Thế nhưng, hiện nay dự án này đang có nhiều bất cập nên chưa thể triển khai được.
Áp phích giới thiệu mô hình Chợ Trung tâm Cẩm Phả sau khi xây mới.
Tháng 4-2007, UBND tỉnh đã có công văn số 1702/UBND-XD đồng ý chủ trương để các doanh nghiệp đầu tư xây dựng lại chợ Trung tâm Cẩm Phả theo hình thức BOT áp dụng cho đầu tư trong nước. Theo đó, Dự án xây dựng chợ Trung tâm Cẩm Phả do Công ty TNHH Thu Hà (nay là Công ty cổ phần ICT) làm chủ đầu tư. Theo thiết kế Chợ Trung tâm Cẩm Phả mới gồm 4 tầng, có diện tích khoảng 10.000m2, được xây dựng trên nền đất của chợ cũ. Trong đó, tầng hầm dùng để xe và các thiết bị phụ trợ; tầng 1 dùng để kinh doanh các mặt hàng như: Chế biến đồ ăn sẵn, thực phẩm, rau quả, đồ sắt thép…; tầng 2 kinh doanh các mặt hàng mỹ phẩm, quần áo, điện tử, điện lạnh…; tầng 3 kinh doanh ăn uống và một số dịch vụ khác. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 80 tỷ đồng, được xây dựng trong 18 tháng. Thế nhưng, ngay từ những ngày đầu tiên tiến hành dự án đã nảy sinh rất nhiều bất cập. Các hộ kinh doanh trong chợ phản ánh trong quá trình triển khai dự án còn “thiếu tính dân chủ” như: Chỉ một số ít các hộ kinh doanh được mời tham dự cuộc họp để thông báo việc xây mới chợ; không nghe ý kiến tham gia của các hộ kinh doanh về mô hình xây dựng chợ… Chị Phạm Thị Liên, kinh doanh hàng điện tử, điện lạnh bức xúc nói: “Chúng tôi hầu hết là những hộ kinh doanh lâu năm, sống nhờ vào nguồn thu từ các quầy kinh doanh trong chợ. Vậy mà khi có dự án xây mới chợ chúng tôi không hề có chút tiếng nói nào. Nếu có bức xúc mà kiến nghị chính quyền thì cũng chỉ được hứa hẹn là “sẽ giải quyết” chứ cũng chưa có một lời giải thích nào thật sự thấu đáo. Người tiêu dùng nghe tin xây mới chợ cũng ít đến chợ hơn vì nghĩ chợ sắp xây chắc toàn hàng tồn, hàng ế. Cộng thêm với nhiều khoản thuế chợ, thuế kinh doanh… khiến cho đời sống của các hộ kinh doanh chúng tôi hiện vô cùng khó khăn. Điều đáng nói là, lúc nào chúng tôi cũng sống trong lo lắng, hoang mang vì không biết “số phận” của mình sẽ ra sao. Nếu cứ với cung cách làm ăn của chủ đầu tư hiện giờ thì sau khi chợ được xây mới rồi liệu chúng tôi có thể yên ổn để kinh doanh?”. Còn chị Bùi Thị Dư, kinh doanh ngành hàng ăn uống lại có tâm tư khác: Để nâng cấp, cải tạo chợ, năm 2007 các hộ kinh doanh đã tự vận động, quyên góp tiền để sửa chữa chợ. Số tiền không phải nhỏ, đơn cử như khu vực quầy hàng của tôi cũng phải đầu tư hơn chục triệu đồng. Chúng tôi đã lợp lại mái chợ kiên cố; làm hệ thống thoát nước mưa, nước thải đảm bảo tiêu chuẩn; cải tạo hệ thống điện... Chưa kể, Ban Quản lý chợ năm vừa rồi cũng đầu tư gần 1 tỷ đồng để xây dựng bể chứa nước phòng chống cháy nổ. Tất cả số tiền đó đều do công sức của chúng tôi mà có. Nay bỗng dưng nói phá bỏ hết thì thật là lãng phí.
Đầu tháng 6-2008 vừa qua, UBND TX Cẩm Phả có giấy mời đại diện các ngành hàng kinh doanh trong chợ đến họp để thông báo mô hình chợ và dự toán các khoản phí mà hộ kinh doanh phải nộp tại chợ tạm và chợ mới. Theo phản ánh của một số chủ kinh doanh có mặt tại buổi họp ngày hôm đó thì: Các ý kiến của người kinh doanh bị phớt lờ. Thêm nữa, rất nhiều điều khoản chủ đầu tư đưa ra không thuyết phục được người kinh doanh. Lệ phí được thu một lần cho 5 năm đầu và được thu ngay sau khi hợp đồng được ký kết giữa Ban quản lý chợ với các hộ kinh doanh (số tiền trên sẽ phải nộp cho chủ đầu tư ngay sau khi san gạt mặt bằng và tiến hành bốc lốt xong). Và mức thu lệ phí chỗ ngồi được chia thành 3 mức, trong đó vị trí A được áp dụng là 160.000 đồng/m2/tháng. Mức lệ phí này tương đương với chợ đầu mối của tỉnh (chợ Hạ Long I), như vậy là quá cao? Trong khi đó, theo Quyết định số 311/2008/QĐ-UBND của UBND tỉnh thì vị trí thuận lợi nhất của chợ Trung tâm Cẩm Phả mới là 50.000 đồng/m2/ tháng. Chính điều này đã làm cho người kinh doanh có quyền nghi ngờ về khả năng tài chính cũng như năng lực của chủ đầu tư.
Khu vực chợ tạm hiện nay chưa có hộ kinh doanh nào chuyển đến.
Trao đổi với chúng tôi, ông Đỗ Minh Tuấn, Chủ tịch UBND TX Cẩm Phả cho biết: Về vấn đề này, UBND thị xã đã lập Ban Chỉ đạo chợ Trung tâm với các thành viên là: Phó Chủ tịch thị xã, các phòng ban chuyên môn và Ban quản lý chợ để đảm bảo lợi ích chính đáng của người dân. Tuy nhiên, trước tình trạng khiếu kiện của các hộ kinh doanh về việc xây dựng chợ, UBND thị xã dự kiến trong tháng 7 sẽ tổ chức đối thoại cụ thể với các hộ để từng bước tháo gỡ các vấn đề còn vướng mắc hiện nay. Đây là một trong những dự án xây dựng chợ nằm trong quy hoạch phát triển hệ thống chợ đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 của tỉnh. Chính vì vậy phải tiến hành xây dựng sớm, việc này không những phù hợp với sự phát triển của thị xã mà còn tạo điều kiện cho chính sự phát triển của các hộ kinh doanh trong chợ.
Cần phải khẳng định lại rằng, việc xây dựng chợ Trung tâm Cẩm Phả là một việc làm hoàn toàn đúng đắn. Bởi vì chỉ vài năm nữa, khi những chính sách của Nhà nước cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường Việt Nam, đặc biệt là thị trường bán lẻ được mở rộng thì sẽ không còn chỗ cho những kiểu làm ăn manh mún, thiếu tổ chức như ở các chợ hiện nay. Thế nhưng, chính trong quá trình thực hiện dự án đã nảy sinh những mâu thuẫn giữa các hộ kinh doanh và chủ đầu tư cũng như với chính quyền dẫn đến tiến độ xây dựng bị ngưng trệ. Vì vậy, để dự án được tiếp tục triển khai một cách nhanh nhất, các bên liên quan cần phải ngồi lại để cùng nhau tháo gỡ những tồn tại. Chính quyền địa phương nên chăng phải có một tiếng nói cương quyết hơn để dứt điểm tình trạng khiếu kiện kéo dài ảnh hưởng đến tình hình kinh tế - xã hội địa phương cũng như tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh yên tâm làm ăn.
