Điều kiện kinh tế khó khăn, trình độ dân trí chưa cao, đường sá đi lại xa xôi... là những nguyên nhân khiến công tác dân số - kế hoạch hoá gia đình (DS-KHHGĐ) trên địa bàn huyện Ba Chẽ gặp khá nhiều trở ngại.
Mặc dù vậy, với sự tận tâm, nhiệt tình của những người làm công tác dân số, sự quan tâm chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền huyện, xã, công tác dân số nơi đây vẫn có những chuyển biến tích cực.
Chị em phụ nữ huyện Ba Chẽ tham gia khám, tư vấn cách làm mẹ an toàn.
Ảnh: Ninh Thị Bảo
Công tác truyền thống giáo dục thay đổi hành vi của người dân về dân số được Ba Chẽ thực hiện với nhiều hình thức nhằm phù hợp với địa bàn nhiều thôn, khe bản xa xôi. Trong đó, việc vận động, tư vấn tại chỗ ở các thôn, bản, hộ gia đình thông qua đội ngũ cộng tác viên, truyền thông nhóm nhỏ, truyền thông trực tiếp tại các tổ dân cư được đặc biệt quan tâm. Tính riêng 6 tháng đầu năm 2011, với hình thức tuyên truyền này, các xã đã tư vấn, vận động 1.800 hộ gia đình thực hiện công tác dân số. Cùng với đó, các hình thức tuyên truyền khác cũng được lồng ghép, đẩy mạnh như: Tuyên truyền qua hệ thống loa, đài các xã; treo băng rôn, khẩu hiệu; cấp phát tờ rơi; tổ chức hội nghị, hội thảo v.v... Nội dung tuyên truyền chủ yếu tập trung vào các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước, của tỉnh về công tác dân số; vận động người dân tham gia chiến dịch chăm sóc sức khoẻ sinh sản (CSSKSS)... Trong 6 tháng đầu năm 2011, toàn huyện đã phát 10 buổi tuyên truyền về chính sách DS-KHHGĐ, CSSKSS tại các điểm cung cấp dịch vụ cho hơn 800 lượt người nghe; cấp phát 2.600 tờ rơi, tờ bướm, tranh ảnh... tuyên truyền về công tác dân số.
Không chỉ dựa vào lực lượng cán bộ dân số của huyện, xã và cộng tác viên dân số ở thôn, bản, Trung tâm Dân số - KHHGĐ huyện còn phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, như: Hội KHHGĐ tỉnh, Hội LHPN, Phòng Văn hoá - Thông tin, Phòng Y tế, Trung tâm Y tế, Phòng GĐ-ĐT của huyện v.v... để triển khai thực hiện công tác dân số, CSSKSS và các mô hình nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn. Tiêu biểu, trong những năm qua, Trung tâm phối hợp cùng Hội LHPN thực hiện xây dựng gia đình 4 chuẩn mực ''No ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc'', duy trì tốt câu lạc bộ làm mẹ an toàn, câu lạc bộ không sinh con thứ ba, câu lạc bộ vai trò người mẹ với sức khoẻ sinh sản vị thành niên... Đồng thời, phối hợp với Hội KHHGĐ tỉnh tổ chức triển khai hoạt động truyền thông tới 5 xã khó khăn trên địa bàn (Đạp Thanh, Thanh Lâm, Thanh Sơn, Đồn Đạc, Nam Sơn) về SKSS, sức khoẻ tình dục, phòng chống HIV/AIDS, phòng chống bạo lực gia đình, khám điều trị phụ khoa cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ của những xã này. Không chỉ có vậy, năm 2010, Hội KHHGĐ tỉnh cùng Trung tâm Dân số - KHHGĐ huyện còn trao thiết bị y tế, gồm: 20 bộ đặt vòng, 15 bộ cắt tầng sinh môn, 5 bộ truyền thông (loa, cát sét), 20 bộ đỡ đẻ, 10 bộ đo huyết áp và ống nghe với tổng trị giá hơn 40 triệu đồng cho Trạm y tế các xã này để phục vụ tốt hơn trong việc CSSKSS của người dân trên địa bàn. Ngoài ra, Trung tâm còn phối hợp với Trung tâm Y tế huyện thực hiện tốt các chiến dịch SKSS/KHHGĐ trên địa bàn huyện.
Không chỉ chú trọng đến công tác tuyên truyền, để nâng cao hiệu quả hoạt động, Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Ba Chẽ còn chú trọng đến việc tập huấn, trang bị kiến thức cho đội ngũ chuyên trách và cộng tác viên dân số, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, cộng tác viên dân số của huyện.
6 tháng đầu năm 2011, Trung tâm đã mở lớp tập huấn nghiệp vụ về đổi sổ hộ gia đình và ghi chép thông tin trong sổ gia đình cho 81 cán bộ, cộng tác viên dân số trên địa bàn. Với những nỗ lực của các ban, ngành, đoàn thể, trong đó có vai trò nòng cốt của Trung tâm DS-KHHGĐ, công tác dân số ở Ba Chẽ đã đạt những kết quả khả quan.
6 tháng đầu năm 2011, trong số 5.422 phụ nữ 15-49 tuổi thì có tới 73,40% trong số này sử dụng các biện pháp tránh thai. Có 175 trẻ sinh ra trong 6 tháng đầu năm trên địa bàn toàn huyện, trong đó con thứ ba trở lên là 13 trẻ, bằng 12,6%, giảm 2,2% so với cùng kỳ năm 2010.
Mặc dù, có nhiều nỗ lực, song do địa bàn xa xôi, cách trở, trình độ nhận thức của người dân vẫn hạn chế nên tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên ở Ba Chẽ còn cao so với mặt bằng chung của tỉnh (tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên của toàn tỉnh trong 6 tháng đầu năm là 5,61%). Bởi vậy trong thời gian tới, bên cạnh việc tiếp tục đẩy mạnh cộng tác tuyên truyền, Ba Chẽ sẽ chú trọng hơn đến nâng cao trình độ, năng lực cho đội ngũ chuyên trách và cộng tác viên dân số. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát chương trình DS-KHHGĐ nhằm đạt mục tiêu giảm nhanh mức sinh một cách bền vững, giảm tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên để đảm bảo hoàn thành mục tiêu về quy mô dân số, tăng cường CSSKSS/KHHGĐ, từng bước nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn.