Ba Chẽ là huyện miền núi rẻo cao của tỉnh, có tổng diện tích đất tự nhiên 60.855,56ha, địa hình chủ yếu là đồi núi có độ dốc cao được chia cắt bởi nhiều sông suối, gồm 7 xã và thị trấn với trên 70 thôn khe bản và cụm dân cư.
Chính vì vậy, công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, đặc biệt là công tác di dời dân ra khỏi những vùng nguy cơ sạt lở luôn được các cấp, các ngành của huyện chú trọng quan tâm.
Kè chống sạt lở cho tuyến đường trung tâm thị trấn Ba Chẽ
Để đảm bảo an toàn cho những hộ dân còn đang ở trong khu vực sạt lở, lũ quét trên địa bàn, huyện Ba Chẽ đã hoàn thành xây dựng dự án di dân tái định cư khu vực sạt lở bờ sông thị trấn Ba Chẽ cho 20 hộ dân; dự án đầu tư khu tái định cư vùng sạt lở Khe ốn (Thanh Lâm) cho 51 hộ 216 nhân khẩu đồng bào Dao, Sán Chỉ. Đồng thời triển khai xây dựng kè phòng hộ trụ sở HĐND và UBND huyện dài 60m và kè chống sạt lở tuyến đường trục chính thị trấn Ba Chẽ dài hơn 1,1km với tổng kinh phí đầu tư trên 43 tỷ đồng… Khơi thông mở rộng các vị trí thắt hẹp của dòng chảy; xây dựng các công trình bảo vệ mái dốc, tạo sự thông thoáng cho nước mặt, nước ngầm bằng cách xây dựng các bể thoát nước cho các khu vực mái dốc. Có kế hoạch cụ thể, rõ ràng khi mưa lũ đến như cử cán bộ xuống những vùng trọng điểm nơi có thể xảy ra thiên tai, phối hợp với chính quyền và nhân dân chủ động xử lý và khắc phục hậu quả sau lũ, duy trì chế độ trực 24/24 đối với ban chỉ đạo các cấp, đồng thời thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng của huyện về tình hình bão lũ cho toàn thể nhân dân chủ động phòng tránh.
Ông Đàm Minh Sơn, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện cho biết: Việc di dời dân ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở phải lựa chọn địa điểm, sau đó các ngành chức năng kiểm tra phải đảm bảo các tiêu chí đảm bảo tuyệt đối an toàn, nền nhà chắc chắn, thuận lợi cho việc đi lại để sản xuất và học hành. Khi hộ dân chuyển đến ở khu vực mới thì ngôi nhà cũ sẽ được phá đi tránh tình trạng người dân quay lại ở nhà cũ. Tuy nhiên, việc di dời các hộ cũng gặp không ít khó khăn bởi phong tục tập quán cũng như thói quen sống rải rác của đồng bào dân tộc nên nhiều hộ dân các cấp chính quyền phải vào cuộc rất quyết liệt để vận động. Ngay như những hộ dân sống ở khu 3, thị trấn Ba Chẽ (dọc sông Ba Chẽ) nơi có nguy cơ cao sạt lở trong mùa mưa, huyện đã xây dựng khu tái định cư nhưng trong 17 hộ phải di dời thì mới có vài hộ chuyển đến còn các hộ khác với lý do kinh phí hỗ trợ thấp và hiện đang được xây kè bảo vệ nên chưa di chuyển. Năm 2009, huyện đã tổ chức di dời 58 hộ dân, năm 2010, xây dựng kế hoạch di dời 35 hộ dân với kinh phí hỗ trợ 875 triệu đồng, đến thời điểm này đã lập xong danh sách 14 hộ và đã di dời được 10 hộ khỏi vùng nguy cơ sạt lở.
Song song với các phương án phòng chống thiên tai, huyện Ba Chẽ còn triển khai tổ chức diễn tập các tình huống có thể xảy ra ở vùng trọng điểm, thực hiện theo phương châm bốn tại chỗ là: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ, để đảm bảo ứng cứu, khắc phục kịp thời, không gây thiệt hại về người và tài sản cho nhân dân. Ngoài ra, huyện cũng thường xuyên chỉ đạo cho từng ban chỉ đạo của các xã xây dựng các phương án chi tiết thiết thực cho đơn vị, địa phương mình như: Tổ chức cắm biển báo, cảnh báo tại các vùng có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất đá.
