Tôi đến nhà bác Nguyễn Thị Nhơn (tổ 54, khu Bạch Đằng, phường Cẩm Thạch, Cẩm Phả) vào buổi chiều một ngày rằm. Ngôi nhà ba gian cũ kỹ được xây dựng đã mấy chục năm trống tuyềnh trống toàng, chẳng có gì ngoài những đồ đạc cũng cũ kỹ như ngôi nhà vậy. Trong gian nhà mờ tối ấy, bác Nhơn thắp những nén nhang lên ban thờ rồi quay về phía tôi, buồn bã kể chuyện về những người con trai của mình...
Vợ chồng bác sinh được 6 người con: 3 trai, 3 gái. Giống như bao người khác, hai vợ chồng bác cố gắng nuôi dạy các con ăn học bằng đồng lương công nhân ít ỏi của mình. Các con của bác đều học hết lớp 12, rồi trưởng thành, đi làm tự nuôi sống bản thân. Mọi chuyện đều có vẻ như suôn sẻ nếu như các con trai bác Nhơn không đi nhầm đường, lạc lối, dấn thân vào con đường nghiện hút ma tuý.
Con trai cả của bác Nhơn là anh Nguyễn Văn Ngữ, sinh năm 1964. Trước đây, anh Ngữ là con sâu rượu, làm được đồng nào đều nướng vào quán rượu. Khổ nỗi khi bỏ được rượu rồi, anh lại rơi vào một mê lộå khác, đó là ma tuý. Giờ ở tuổi ngoài 40, anh chưa có vợ, cũng chẳng có công ăn việc làm ổn định. Người anh nhỏ bé và gầy gò, lúc nào cũng ho khù khụ. Ngày khoẻ, anh mang chiếc xe máy cà tàng ra đầu ngõ chạy xe ôm. Ngày ốm anh nằm ở nhà. Không những chẳng giúp đỡ gì được người mẹ đã ngoài 70, anh còn làm bà lo lắng ngày đêm. Những đồng tiền ít ỏi kiếm được bằng nghề chạy xe ôm, anh Ngữ hầu như dùng cho việc mua ma tuý. Bác Nhơn bảo: “-Trước đây, có lần tôi còn thấy nó mang đồ về nhà chích. Giờ nó tiều tuỵ thế này, chẳng biết còn sống được bao ngày?”.
Tôi hiểu nỗi lo lắng của bác Nhơn. Người đàn bà tóc bạc da mồi ngồi trước mặt tôi thật tiều tuỵ. Đôi mắt bà rớm nước khi nhìn lên tấm di ảnh trên ban thờ: “- Đó là con trai út của tôi, cũng đã mất được hơn hai năm...”. Anh Nguyễn Văn Nguyên - người con trai út mà bác Nhơn nhắc tới, sinh năm 1974, chưa lập gia đình. Anh Nguyên cũng như các anh chị mình, học hết lớp 12 rồi đi làm. Công việc không ổn định, nay chạy xe ở lò than này, mai chuyển sang làm ở lò thổ phỉ khác. Môi trường làm việc phức tạp, bản thân lại không tự chủ nên anh đua đòi nghiện ngập lúc nào chẳng hay. Những lúc hết tiền, anh dùng chung bơm, kim tiêm với người khác để rồi lây căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS. Anh Nguyên ra đảo Vạn Cảnh cai nghiện được hơn một năm thì bị chuyển về nhà vì bệnh quá nặng. Một thời gian sau, anh Nguyên qua đời...
“Khi thằng Nguyên chết, tôi như bị suy sụp hoàn toàn. Con trai lớn thì nghiện ngập, cơn trai út thì chết rồi. Còn thằng con thứ hai, ai ngờ đâu, nó cũng bỏ tôi mà đi...” - Bác Nhơn đau lòng kể lại “- Khi đi kiểm tra sức khoẻ, người ta bảo nó chẳng sao cả. Thế là nó yên tâm lấy vợ, sinh con. Ngờ đâu chưa đầy 2 năm thì nó cũng đổ bệnh...”. Con trai thứ của bác Nhơn là anh Nguyễn Thanh Nghị. Anh Nghị sinh năm 1971, cũng một thời gian dài nghiện hút ma tuý. Vài ba năm gần đây, anh cai nghiện và tu chí làm ăn. Theo như bác Nhơn thì bệnh của anh Nghị cũng là do anh có một thời gian dài hút chích, để rồi, bệnh ủ trong người, đến lúc thì nó phá ra. Anh Nghị mất chưa đầy 49 ngày, để lại người vợ trẻ và đứa con trai mới gần 2 tuổi...
Bác Nhơn có ba anh con trai, thì ba anh đều dính vào nghiện ma tuý. Đáng buồn hơn, một người con rể của bác cũng nghiện, lây nhiễm HIV/AIDS và qua đời, không những thế còn truyền căn bệnh ấy cho vợ mình. Cô con gái bác giờ đây cũng mang con về sống với mẹ. Vậy là trong ngôi nhà nhỏ bé của bác Nhơn lúc này có tới 6 con người đáng thương: Một bà mẹ già 70 tuổi; hai người phụ nữ goá chồng, hai đứa con nhỏ mất cha và một người đàn ông trên bốn mươi tuổi nghiện ngập, bệnh tật. Tất cả đều không có công ăn việc làm ổn định, nương tựa vào nhau mà sống nhờ những đồng tiền bán nước, bán rau của hai người phụ nữ trẻ goá chồng...
Bác Đỗ Thị Khanh, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ khu phố Bạch Đằng đi cùng tôi tới thăm nhà bác Nhơn còn kể tên một loạt những gia đình trong khu, trong phường có con chết vì nghiện hút, vì lây nhiễm HIV/AIDS. Tôi cảm thấy thật buồn khi ngồi đối diện bác Nhơn trong căn phòng đẫm mùi hương khói. Càng buồn hơn khi nhìn sâu vào đôi mắt đã mờ, mái đầu đã bạc của bác Nhơn, nghe những lời bác lẩm nhẩm như tự nói với chính bản thân mình: “- Sinh con ra, nuôi con lớn, cho con ăn học chỉ mong chúng nên người. Ai ngờ đâu, chúng lạc đường nhầm lối, sa đà vào tệ nạn rồi hỏng cả cuộc đời. Tôi già thế này khổ sở đã đành, nhưng còn vợ, còn con chúng sau này sẽ ra sao?”
