Nỗi lo ngày tăng lương

Ngày 10-12 vừa qua, Bộ LĐ-TB&XH đã ban hành 3 thông tư liên tiếp (số 28, 29 và 30) hướng dẫn việc thực hiện mức lương tối thiểu mới từ ngày 1-1-2008. Theo đó, mức lương tối thiểu (LTT) sẽ tăng 20% từ 450.000 đồng hiện nay lên 540.000 đồng/tháng. Như vậy là chỉ còn nửa tháng nữa, khi vừa đón chào năm mới 2008, người lao động (NLĐ) cũng sẽ được hưởng mức lương mới theo quy định của Chính phủ.

LTT cho NLĐ không thấp hơn mức LTT vùng

Theo ông Nguyễn Đình Tuấn- Giám đốc Sở LĐ-TB&XH Quảng Ninh, Thông tư số 29 đã hướng dẫn cụ thể việc thực hiện mức LTT chung và mức LTT vùng đối với công ty Nhà nước và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ. Theo đó, mức LTT chung thực hiện từ 1-1-2008 là 540.000 đồng/ tháng. Việc tính mức lương và phụ cấp lương được thực hiện như sau: Lấy hệ số lương cấp bậc theo chức danh nghề, công việc; hệ số lương chuyên môn, nghiệp vụ; hệ số lương chức vụ được xếp, phụ cấp lương, hệ số chênh lệch bảo lưu (nếu có) nhân với mức LTT chung 540.000 đồng/ tháng.

Mức LTT vùng để trả công đối với người lao động làm công việc đơn giản nhất trong điều kiện lao động bình thường gồm có 3 mức là 620.000 đồng/tháng, 580.000 đồng/tháng và 540.000 đồng/tháng. Còn đối với lao động ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, mức LTT cũng có 3 mức là 1.000.000 đồng/tháng, 900.000 đồng/tháng và 800.000 đồng/tháng. Theo quy định phân vùng này thì tỉnh Quảng Ninh chỉ có duy nhất lao động làm việc tại TP Hạ Long là được hưởng mức LTT 580.000 đồng/tháng và 900.000 đồng/tháng tuỳ từng đối tượng. Còn lại, lao động ở các địa phương khác trong tỉnh chỉ được hưởng mức LTT là 540.000 đồng và 800.000 đồng/tháng.

Cũng theo ông Tuấn, việc thực hiện mức LTT chung và mức LTT vùng đối với DN, HTX, liên minh HTX, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình... có thuê mướn lao động được quy định rõ tại Thông tư số 30. Theo đó, mức tiền lương thấp nhất trả cho NLĐ đã qua học nghề (kể cả LĐ do doanh nghiệp tự dạy nghề) phải cao hơn ít nhất 7% so với mức LTT vùng. Khi áp dụng tại Thông tư 30, các DN không được xoá bỏ hoặc cắt giảm các chế độ được pháp luật quy định như tiền lương trả khi làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, phụ cấp làm việc trong điều kiện công việc nặng nhọc, độc hại...

Quyết định tăng LTT lần này của Chính phủ được tiến hành muộn hơn so với dự kiến (tháng 10-2007) và được xem là có điểm mới. Tuy nhiên, nhiều NLĐ lại có tâm lý lo lắng trước việc tăng lương.

Lo lắng vì mỗi đợt tăng lương

Anh Bùi Trọng Ruệ– Đốc công công trường xúc Thắng Lợi (Công ty Cổ phần than Cọc Sáu) cho biết: “Đối với các doanh nghiệp SX – KD sản phẩm như doanh nghiệp than thì việc tăng lương chưa chắc đã tăng thêm thu nhập cho người lao động”. Theo anh Ruệ thì việc tăng lương tối thiểu đồng nghĩa với phí bảo hiểm xã hội (BHXH) tăng, mà người lao động trong khối doanh nghiệp sản xuất được hưởng lương theo sản phẩm hoặc doanh thu. Như vậy, nếu giá của sản phẩm trên thị trường không thay đổi thì người lao động phải đóng phí BHXH tăng lên, trong khi họ vẫn lĩnh số lương cũ tính theo doanh thu và sản phẩm. Anh Ruệ tỏ ra lo ngại sau đợt tăng lương tối thiểu chung được điều chỉnh, nếu Nhà nước và Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam không có tác động để thay đổi đơn giá than và cơ cấu tỷ lệ quỹ tiền lương trong chi phí sản xuất thì sẽ mang lại sự bất lợi, thiệt thòi cho doanh nghiệp và NLĐ.

Cũng như anh Ruệ, anh Đỗ Thế Thuần – công nhân Tổ đóng thuốc số 1 (Công ty Công nghiệp hoá chất mỏ Quảng Ninh) phàn nàn: “Lương của chúng tôi tính theo đơn giá sản phẩm. Trong khi giá của thuốc nổ luôn giữ ở mức ổn định thì giá các mặt hàng tiêu dùng bên ngoài lại leo thang sau mỗi đợt tăng lương”. Anh Thuần cho rằng, cần có chính sách tăng  phụ cấp ngoài lương cho lao động hưởng lương theo sản phẩm, có như vậy mới bù đắp được giá trị lao động, đặc biệt là với những ngành đặc thù, độc hại như công nghiệp hoá chất.
Nỗi lo ngại cũng xảy ra đối với CBCNVC, những người được hưởng lợi chính đáng nhiều nhất từ việc tăng lương tối thiểu. Chị Nguyễn Thị Dung - nhân viên Phòng giáo dục huyện Cô Tô tâm sự: “Bây giờ cuộc sống có rất nhiều khoản cần chi tiêu, với đồng lương viên chức ít ỏi như hiện nay, vợ chồng tôi phải chi tiêu hết sức dè dặt mới mong có một khoản tích lũy”. Bên cạnh nỗi lo về sự tăng giá các mặt hàng thiết yếu, chị Dung còn lo ngại các chi phí sinh hoạt khác cũng tăng theo như: học phí, dịch vụ y tế....

Còn đối với Chị Trần Thi Ly – Công nhân Công ty sản xuất nến cao cấp AIDI Việt Nam (Khu công nghiệp Cái Lân), mong ước đủ tiền mua 1 căn nhà nhỏ ở thành phố dường như không thể thực hiện. Cũng như đa số công nhân làm việc ở khu công nghiệp Cái Lân, số tiền lương khoảng 1,2 triệu đồng/tháng của chị Ly phải trang trải cho chi phí thuê nhà trọ, ăn uống, sinh hoạt, còn lại số ít gửi về cho gia đình ở quê. Nếu không có gì thay đổi, chị Ly sẽ tiếp tục ở trọ ngày nào chị còn làm việc ở thành phố.
 
Lương và giá - đối thủ không cân sức

Ngay khi mức LTT mới chưa được áp dụng, thị trường giá cả gần đây đã có sự biến động lớn. Một số mặt hàng lương thực, tiêu dùng  như: gạo, sữa, dầu ăn....đều đồng loạt tăng giá, chưa kể các mặt hàng khác như vật liệu xây dựng, gas... cũng tăng đột biến. Đối với các chủ cửa hàng lương thực, thực phẩm như bà Lê Thị Triệu – tiểu thương kinh doanh tại chợ Hạ Long II (TP Hạ Long), thì việc tăng giá các mặt hàng trên khiến cho việc kinh doanh của bà gặp khó khăn hơn: “Mỗi khi có đợt tăng lương mới, người mua hàng thường hay thắc mắc, ngại ngần rằng chúng tôi đã tự ý nâng giá hàng hoá. Tuy nhiên, việc tăng giá các mặt hàng này đều do phía công ty và nhà phân phối, chúng tôi chỉ là người mua lại và bán trực tiếp tới tay người tiêu dùng. Tôi cũng không biết giải thích thế nào với khách, còn cửa hàng thì cứ thưa dần....”. Tâm lý chung của các chủ kinh doanh nhỏ như bà Triệu đều không muốn giá cả mất ổn định sau mỗi đợt tăng lương, bởi khi người lao động được lĩnh lương mới cao hơn, trong khi giá các mặt hàng vẫn ổn định thì sức mua tăng, lượng tiêu thụ hàng hoá sẽ lớn.

Với những người nội trợ như bà Phạm Thị Nhuận (tổ 7 khu 1 phường Hồng Hà - TP Hạ Long) thì phản ứng đầu tiên là dè dặt hơn trước khi mua một mặt hàng với mức giá mới...Bà Nhuận than thở: "Mớ rau rẻ nhất cũng phải 3 nghìn đồng, mà phải 3 mớ mới đủ ăn cho cả nhà. Thịt lợn thì không dám ăn nhiều vì lo thuốc tăng trọng, chọn được loại cá ngon ngon thì ít nhất cũng phải 30.000 đồng/ Kg. Bình quân mỗi ngày đi chợ mua thức ăn hết 60.000 đồng, chưa kể mắm muối".

Mấy tháng nay, chị Nguyễn Thị Hà, nhân viên của một Sở trên địa bàn TP Hạ Long mới thấm thía cảm giác "đi chợ như bị mất cắp". Chị cho biết tổng thu nhập của chị chưa được 1,5 triệu/tháng. Với công việc kế toán của chị, có hôm chị phải bê việc về nhà làm đến 1-2h đêm. Chị Hà tỏ ra rất bức xúc vì công sức lao động trí tuệ bỏ ra thì nhiều, nhưng đồng lương nhận được thì chỉ đủ cho cả nhà ăn sáng và gửi con nhà trẻ. Cũng từ vài tháng trở lại đây, mỗi khi đi chợ chị Hà không dám mua ào ào như trước nữa, muốn mua gì thì phải tính toán căn ke cẩn thận. "Có hôm buổi sáng thức dậy đã đau đầu vì không biết tối nay ăn gì, các món ăn không được thay đổi nhiều như trước nữa cũng vì phải cắt xén để chi cho những khoản khác". - Chị Hà thở dài thượt thượt sau khi liệt kê sơ sơ một lượt những thứ phải chi tiêu trong tháng.

Mục đích của việc tăng lương là nâng cao đời sống cho NLĐ căn cứ vào mức tăng trưởng kinh tế, chỉ số giá sinh hoạt và cung cầu lao động. Việc lương sắp được tăng vào ngày đầu năm mới và mục đích của nó thì ai cũng biết, nhưng đồng lương chưa thỏa đáng với sức lực của người lao động bỏ ra.

Vừa qua, UBND tỉnh đã có công điện về việc kiểm soát giá trên địa bàn. Đó là một phần nhỏ trong công tác góp phần bình ổn giá cả, cần có nhiều biện pháp vĩ mô khác triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Còn hiện tại, nhiều NLĐ vẫn cho rằng: Đợt tăng LTT tới đây, nhất là lại vào dịp Tết sẽ khiến đồng lương của họ lại tiếp tục “hụt hơi” so với giá cả thị trường trong cuộc chạy đua không cân sức.