Được sự quan tâm của Nhà nước, thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đã chú trọng đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu cho kinh tế biển, trong đó có các khu neo đậu cho tàu, thuyền tránh, trú bão. Tuy nhiên, do những khó khăn về kinh phí nên đến thời điểm này khi mùa mưa bão đã đến, ngư dân vẫn thường trực nỗi lo thiếu chỗ neo đậu an toàn cho tàu, thuyền.
Thiếu khu tránh, trú bão cho tàu thuyền
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ninh, hiện nay toàn tỉnh có 12.770 tàu, thuyền đăng ký hoạt động. Trong đó, tàu, thuyền có công suất dưới 20 CV là 9.000 chiếc, chiếm 70% tổng số tàu, thuyền hoạt động. Số lượng tàu, thuyền này ngày càng tăng, khi khai thác biển vẫn là nghề mưu sinh chính của phần lớn ngư dân vùng ven biển và có ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều ngành nghề sản xuất, dịch vụ khác. Hiện tại, nghề khai thác biển ở Quảng Ninh vẫn đang tiếp tục phát triển với xu hướng vươn ra khơi xa, bám biển đánh bắt dài ngày… Song, bên cạnh sự phát triển mạnh về số lượng tàu, thuyền thì khu tránh, trú bão đang là nỗi lo của ngư dân khi mưa bão về .
Mỗi khi có mưa bão, lực lương chức năng phải đến từng khu vực để di dân lên bờ.
Theo thông kê của Sở GTVT, hiện toàn tỉnh có 53 vị trí neo đậu tàu thuyền tránh, trú bão tại các địa phương với tổng diện tích ước tính 13,42 Km2. Song với 12.770 tàu thuyền đáng ký hoạt động trên toàn tỉnh thì con số đó còn khá khiêm tốn. Trong đó có những điểm neo đậu lại là những bến cá tự phát, chưa thật sự an toàn cho công tác tránh, trú bão. Thực tế đã chứng minh, nhiều năm qua một số địa phương như Vân Đồn, Hạ Long... với số lượng tàu, thuyền đánh bắt xa bờ lớn, khi có bão về mặc dù đã tập trung tại điểm tránh, trú bão theo quy định song vẫn có những tàu, thuyền bị đứt neo, bị va đập dẫn đến hỏng hóc... Thêm nữa, biển Quảng Ninh có hàng ngàn hòn đảo lớn, nhỏ; nhiều luồng, lạch, khó cho công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát tàu, thuyền mỗi khi mưa bão về. Trong khi, ngư dân còn nhiều hộ thuộc diện nghèo, trình độ dân trí còn thấp, do đó việc thực hiện và chấp hành các hiệu lệnh quy định về an toàn khi có mưa bão chưa thực sự được làm tốt. Khi được thông báo có bão, chủ tàu, thuyền thường "tiện đâu tránh đấy", đậu đõ không đúng quy định, gây lộn xộn và khó tránh nguy cơ mất an toàn. Để rồi, mỗi khi cơn bão qua đi và hậu quả để lại là tài sản, phương tiện sinh sống của mình bị hư hỏng. Không ít người đã phải xót xa, lo lắng khi không còn phương tiện để mưu sinh…
Ông Đinh Đức Thành, Trưởng phòng NN và PTNT huyện Yên Hưng cho biết: Trên địa bàn huyện có 6 bến tránh, trú bão cho tàu thuyền. Trong đó có bến Giang tại xã Hoàng Tân đang xây dựng. 5 bến tránh, trú còn lại chưa có quy hoạch, chưa có xây dựng cụ thể, các bến này lại là bến dọc sông nên chưa thực sự an toàn.... Bên cạnh đó còn có 22 bến tự phát, chủ yếu nằm ở đầu cống thủy lợi, ven đê rất khó cho công tác quản lý mỗi khi mưa bão về.
Nhiều ngư dân ở một số địa phương như Yên Hưng, Tiên Yên… cũng tự tìm cho mình những giải pháp an toàn khi mưa bão về. Ngư dân sử dụng công cụ vận chuyển thô sơ là những xe gòng để chở thuyền dưới 3 tấn vượt đê tránh bão, hoặc tự đánh chìm thuyền của mình. An toàn thì có, nhưng chi phí vận chuyển thuyền vào, ra đê; trục vớt… xem ra khá tốn kém. Số tàu, thuyền còn lại thì trông chờ vào may rủi. Bất tiện và nguy hiểm là đặc điểm chung cho tất cả những bến thuyền phát sinh như vậy.
Theo thống kê của Ban phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh, trong cơn bão số 1 vừa qua, toàn tỉnh có 27 tàu thuyền bị đắm, 20 lồng bè bị vỡ...
Cần đẩy nhanh tiến độ các công trình tránh, trú bão
Theo Quyết định 288/QĐ - TTg của Thủ tướng Chính phủ về điều chỉnh Quy hoạch khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá (âu thuyền) đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020, Quảng Ninh có 6 điểm tránh, trú bão tập trung với tổng vốn đầu tư hơn 540 tỷ đồng như: Khu neo đậu tránh, trú bão Móng Cái, Hải Hà, Tiên Yên, Vân Đồn, Cô Tô và Hạ Long. Riêng huyện Yên Hưng, với 5.515 tàu thuyền đăng ký hoạt động, nhiều nhất trong tỉnh và chủ yếu là tàu, thuyền dưới 20 CV, UBND tỉnh Quảng Ninh đã đầu tư bằng ngân sách tỉnh bổ sung thêm một vị trí neo đậu tránh trú bão kết hợp bến cá tại xã Hoàng Tân theo quy hoạch của tỉnh cho tàu, thuyền đánh bắt cá với tổng mức đầu tư trên 34 tỷ đồng.
Ngư dân sử dụng công cụ vận chuyển thô sơ là những xe gòng để chở thuyền dưới 3 tấn vượt đê tránh bão
Phần lớn các dự án trên đã và đang được triển khai thi công. Dự án xây dựng khu neo đậu tránh, trú bão tại TP Hạ Long và huyện Vân Đồn vẫn chưa triển khai được do chưa xác định được vị trí xây dựng. Với quy mô khác nhau, sau khi các dự án được hoàn thành sẽ là điều kiện cần thiết đảm bảo cho hơn 3000 tàu cá có công suất đến 600 CV neo đậu an toàn khi có mưa bão. Trong đó, khu tránh, trú bão Cô Tô thuộc dự án cấp vùng Vịnh Bắc Bộ.
Có thể coi đây là tín hiệu vui cho ngư dân Quảng Ninh mỗi khi mưa bão về, giải quyết được phần nào nỗi lo của ngư dân và hạn chế được thiệt hại do mưa bão. Có điều cho đến nay, các dự án triển khai khá chậm, nguyên nhân chính là do thiếu vốn. Ngân sách tỉnh thì hạn hẹp, còn nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước chưa được cấp kịp thời. Theo thống kê của Sở kế hoạch đầu tư, kinh phí đầu tư xây dựng các khu tránh bão ở địa phương lên đến hàng trăm tỷ đồng, nhưng đến nay, Nhà nước mới hỗ trợ được hơn 40 tỷ đồng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến một số gói thầu chưa triển khai được kế hoạch đấu thầu. Nếu được ứng vốn, tỉnh sẽ có điều kiện nhanh chóng xây dựng các khu neo đậu an toàn cho tàu, thuyền tránh trú bão.
Khu tránh, trú bão Bến Giang, xã Hoàng Tân huyện Yên Hưng đang trong quá trình xây dựng.
Trong điều kiện thời tiết diễn biến ngày càng phức tạp và số lượng tàu thuyền của tỉnh đang ngày một tăng cao như hiện nay thì các ngành cần tích cực thó gỡ những khó khăn, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu neo đậu cho tàu, thuyền tránh, trú bão nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do mưa bão gây ra.
