Trong 7 tháng đầu năm nay, toàn tỉnh chỉ có 5 vụ ngộ độc thực phẩm với 43 trường hợp có hồ sơ quản lý tại các bệnh viện trên địa bàn. Tuy nhiên, đây là những vụ có nhiều người bị ngộ độc với triệu chứng nặng. Trong thực tế còn rất nhiều trường hợp ngộ độc thực phẩm nhỏ lẻ, triệu chứng nhẹ hơn. Thông thường họ tự điều trị tại gia đình hoặc có vào viện thì hồ sơ quản lý cũng chỉ ghi: Rối loạn tiêu hoá, tiêu chảy v.v..
NHỮNG CON SỐ KHÓ THỐNG KÊ
Theo anh Nguyễn Minh Chung, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh: Hiện nay, vấn đề kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đối với thức ăn đường phố, thậm chí cả bếp ăn gia đình gặp rất nhiều khó khăn. Đơn cử như trong tháng 7-2011, một nhóm thợ xây 5 người ở TP Uông Bí bị ngộ độc thực phẩm đã nhập viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí. Theo điều tra ban đầu, nhóm này tự nấu ăn, và sau khi ăn có triệu chứng tiêu chảy, buồn nôn. Khi cán bộ Trung tâm Y tế TP Uông Bí đến Bệnh viện để giám sát, xác định nguyên nhân ngộ độc thì cả 5 người đã tự ý ra viện vì thấy triệu chứng đỡ hơn sau khi được uống thuốc. Đây chỉ là một trong số nhiều vụ ngộ độc thực phẩm từ bếp ăn của một nhóm người hay bếp ăn gia đình, bữa ăn đường phố trên địa bàn tỉnh. Phần lớn các trường hợp ngộ độc này chỉ ở triệu chứng nhẹ, tự điều trị tại gia đình hoặc đến các cơ sở y tế khám lấy đơn thuốc về uống nên ít được các cơ quan chức năng nắm bắt, thống kê. Chỉ duy nhất huyện Hoành Bồ có giám sát khá đầy đủ thì đã cho thấy, từ năm 2010 đến hết 6 tháng đầu năm 2011, toàn huyện có tới 154 trường hợp bị ngộ độc thực phẩm… Điều này cho thấy tình trạng đáng báo động hiện nay là nhiều người chế biến, kinh doanh thực phẩm chưa chú trọng đến bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng; bản thân người tiêu dùng cũng chưa quan tâm đến VSATTP, mặc dù việc tuyên truyền về vấn đề này trên địa bàn tỉnh đã được đẩy mạnh trong nhiều năm qua. Chỉ riêng gần 9 tháng đầu năm 2011, toàn tỉnh đã tổ chức khoảng 10.000 lượt tin, bài, thông tin về VSATTP trên Báo Quảng Ninh, Đài Truyền thanh - Truyền hình tỉnh và các địa phương, Cổng thông tin của Sở Y tế; tổ chức hơn 2.000 buổi nói chuyện chuyên đề; treo, phát hàng chục nghìn băng rôn, áp phích, tờ rơi...
KHÓ QUẢN LÝ
Theo số liệu thống kê của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh, toàn tỉnh hiện nay có khoảng 15.309 cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm, trong đó có 4.896 cơ sở dịch vụ ăn uống. Phần lớn dịch vụ ăn uống là quán ăn đường phố do cấp xã quản lý. Đặc điểm của những quán này chủ yếu phục vụ bữa sáng, bữa đêm cho người tiêu dùng, nên việc các phường, xã, thị trấn thành lập đoàn đi kiểm tra vào thời điểm này rất khó khăn. Thực tế kiểm tra ở nhiều quán ăn loại này cho thấy những lỗi vi phạm chủ yếu thuộc về ý thức của người bán, như: Chưa học kiến thức VSATTP, chưa khám sức khoẻ định kỳ, vệ sinh ngoại cảnh không đảm bảo, vệ sinh bát đũa không sạch sẽ…
Bên cạnh nỗi lo từ quán ăn đường phố, bản thân bếp ăn gia đình hiện nay cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ bởi kiến thức về việc lựa chọn thực phẩm an toàn và bảo quản thực phẩm đúng cách của người nội trợ chưa đầy đủ. Theo thống kê của Cục An toàn vệ sinh thực phẩm, tỷ lệ người dân biết cách chọn đúng thực phẩm an toàn chỉ đạt hơn 47%. Vẫn còn nhiều người mua thực phẩm chất lượng kém, không rõ nguồn gốc, hoặc sử dụng lại thức ăn ôi thiu, chứa nhiều vi khuẩn gây ngộ độc cho các thành viên trong gia đình. Tại Tiên Yên, tháng 2-2010 đã xảy ra 1 trường hợp chết vì ăn so biển… Trong khi kiến thức về VSATTP của người dân còn hạn chế thì trên địa bàn vẫn tồn tại thực phẩm chứa chất độc hại. 6 tháng đầu năm, Trung Tâm Y tế dự phòng tỉnh xét nghiệm 543 mẫu thực phẩm, mẫu nước thì vẫn còn 162 mẫu không đạt chỉ tiêu về hoá học. Tháng 5-2011, Chi cục An toàn VSTP tỉnh và Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh đã phối hợp tổ chức chương trình giám sát mối nguy cơ ô nhiễm thực phẩm tại các chợ trên địa bàn TP Hạ Long, trong số 86 mẫu kiểm tra thì có hơn 10 mẫu không đạt tiêu chuẩn VSATTP. Từ thực trạng trên đã dẫn đến hậu quả là mỗi năm có hàng trăm người bị ngộ độc thực phẩm, trong đó phần lớn là ngộ độc từ bữa ăn gia đình, quán ăn đường phố với cấp độ mắc bệnh nhẹ, tự điều trị. Tuy nhiên, nếu người tiêu dùng không chú trọng lựa chọn thực phẩm an toàn thì nguy cơ thực phẩm ô nhiễm, thực phẩm chứa hoá chất sẽ ảnh hưởng lâu dài đến sức khoẻ và đến cả di truyền giống nòi…
Trong khi còn nhiều nguyên nhân khách quan vẫn chưa được giải quyết như khâu trồng trọt, chăn nuôi, chế biến thực phẩm nhỏ lẻ còn manh mún, công nghệ lạc hậu; chưa kiểm soát hết được việc sử dụng phân bón, hoá chất bảo vệ thực vật của người sản xuất v.v.. thì bản thân mỗi người tiêu dùng cần thông thái hơn trong vấn đề lựa chọn thực phẩm và chăm lo bảo đảm VSATTP ngay từ bếp ăn của gia đình. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần có biện pháp quản lý tốt thức ăn đường phố, và đẩy mạnh hơn nữa giám sát, tuyên truyền, hướng dẫn người sản xuất, chế biến thực phẩm để đảm bảo an toàn thực phẩm ngay từ gốc.
Thu Nguyệt