Nhớ lại 10 năm trước mà sợ! Khi cơn bão ma tuý tràn đến thành phố Hạ Long, nó không trừ một phường, một khu phố nào. Chỉ một khu phố Dốc Học (nay nằm trong khu 4, phường Hồng Gai) thôi đã thấy rùng mình.
Chỉ có 320 hộ, với 450 nhân khẩu nhưng có tới 41 người nghiện. Có một ngõ nhỏ - một tổ dân, mà có 9 người nghiện... Còn các khu phố Ba Đèo, Bến Đoan, Hàng Nồi, phố Chợ, Hàng Than v.v... nơi nào cũng có ổ tiêm chích, người nghiện vật vờ khắp nơi, tệ nạn trộm cắp diễn ra thường xuyên. Và chỉ 10 năm sau đã có bao vành khăn trắng trùm lên bao gia đình. Có người phụ nữ ở phố Bến Đoan có chồng và 3 con trai chết vì ma tuý. Một cựu chiến binh ở phố Dốc Học có 3 con trai vì ma tuý mà lần lượt ra đi. Còn nhiều cảnh đời ai oán vì ma tuý - HIV/AIDS lắm kể không hết!
Và 10 năm sau - tức năm 2008 - sau cơn bão ''trắng'' ma tuý, phường Hồng Gai đã có gì khác xưa? Hậu quả ma tuý để lại, theo thống kê của Trạm y tế phường, trong 10 năm cộng dồn đã có 143 người nhiễm HIV/AIDS. Đó là con số từ bệnh viện, từ các trung tâm y tế có chức năng xét nghiệm HIV/AIDS báo về và đã được xác định qua từng địa chỉ. Trong 143 người nhiễm HIV/AIDS (gọi tắt là H) thì có 8 người vợ bị chồng truyền sang và có 2 đứa trẻ sinh ra đã mang mầm chết H trong bào thai của mẹ... Thế nhưng, đến nay Trạm y tế phường xác nhận chỉ còn 41 người có H đang sống trên địa bàn; còn họ đi đâu, làm gì khó mà biết tường tận. Hội Phụ nữ phường và CLB Đồng Cảm của phường lại cho thông tin: đã có 82 người liên quan đến H tham gia CLB. Bà Nguyễn Thị Vẹn, Chủ nhiệm CLB, nắm rất rõ số người nghiện ma tuý. Bà bảo: năm 2006 có trên 100 người, năm 2007 còn trên 50 người, đầu năm 2008 còn 32; đến cuối năm 2008 chỉ còn 24 người nghiện ma tuý. Dẫu biết rằng không cơ quan nào nắm chính xác số người nghiện ma tuý, song số liệu mà bà Vẹn cung cấp cũng là tín hiệu mừng. Nhưng hỏi vì sao giảm thì mới biết, đó là do số người nghiện đã chết vì H; còn số khác thì “lẩn” đi đâu đó... Đồng chí Nguyễn Văn Điểu, Trưởng Công an phường Hồng Gai, cho biết: Do tấn công mạnh vào tệ nạn ma tuý mà số người nghiện có hồ sơ quản lý của CA phường chỉ còn 12 đối tượng. Trước đó đã đưa 2 đối tượng đi cai nghiện tại Trung tâm Vũ Oai. Năm 2008 CA phường đã điều tra bắt 3 vụ ma tuý là người của phường; ngoài ra còn phối hợp với CA tỉnh, CA thành phố, bắt 5 đối tượng ở địa bàn khác đến địa bàn bán ma tuý; xử lý phạt hành chính 5 vụ đối tượng từ nơi khác đến địa bàn phường tiêm chích ma tuý... Nạn ma túy giảm, nhân dân nhiều phố, xóm, ngõ ở phường thở phào nhẹ nhõm vì trật tự an ninh đã tốt lên trông thấy, tài sản của dân bớt bị trộm cắp, nhiều gia đình sống hạnh phúc hơn vì nỗi lo ma túy...
Vậy thì công tác phòng chống HIV/AIDS ở phường Hồng Gai đạt được kết quả thế nào? Đã tiếp xúc với nhiều cán bộ lãnh đạo phường, các đoàn thể quần chúng, Trạm y tế và CLB Đồng Cảm, đều nhận được câu trả lời: Cũng chỉ biết tuyên truyền, tư vấn, giúp đỡ các đối tượng có H được hưởng lợi từ các dự án nhân đạo v.v... Ban Chỉ đạo phòng chống HIV/AIDS của phường thường xuyên thông tin giáo dục trên các phương tiện truyền thông, với mục tiêu cơ bản là hướng dẫn và vận động thực hiện các hành vi an toàn phòng lây nhiễm HIV từ nhóm có hành vi cao ra cộng đồng; nhiều tờ rơi, áp phích, sách nhỏ, các loại thẻ, móc được quảng bá rộng rãi, công khai. Đối tượng được quan tâm nhiều nhất là phụ nữ và trẻ em bị lây nhiễm H - họ chính là nạn nhân. Đã có 4 trẻ em có H được trợ giúp giáo dục 360.000 đồng/tháng cho cả năm, 117 cháu thuộc đối tượng con của những người có H được trợ cấp kinh phí 300.000 đồng/cháu. Ngày tết Trung thu, tết âm lịch, các cháu có túi quà. CLB Đồng Cảm của phường có 82 thành viên; 5 trong số đó có H chính là những CTV làm nhiệm vụ chăm sóc người có H khi ốm đau, qua đời v.v... Những người này cũng chỉ được trợ giúp 500.000 đồng/tháng (tới đây, sẽ nâng lên 1 triệu đồng/tháng). Dẫu phần đông người dân phường Hồng Gai có kiến thức, có hiểu biết về HIV/AIDS, có thái độ cảm thông; song vẫn còn không ít người có thái độ kỳ thị, xa lánh họ; cá biệt có ông bố, bà mẹ chồng còn hắt hủi chính con mình vì đã nghiện ma túy... Còn với những người có H, việc được cấp thuốc ARV (thuốc kìm hãm sự phát triển căn bệnh HIV/AIDS) thì lại quá ít ỏi, khó mà đến được với những người nghiện mà nghèo. Hiện cả phường chỉ có 4 người được cấp thuốc ARV theo danh sách ở trên đưa về. Trạm y tế phường có giới thiệu lên các cơ quan y tế cấp trên cũng chẳng hy vọng được duyệt... Mà Trạm y tế cơ sở thì cũng chỉ biết thống kê, báo cáo về thực trạng ở địa bàn mình phụ trách, về những người nhiễm H nào cần có ARV, còn lại cũng chẳng biết làm gì hơn để giúp những người có H kéo dài sự sống...
Vậy nên cũng chỉ biết tuyên truyền, giáo dục; dẫu biết nếu chỉ tuyên truyền suông thì hiệu quả chẳng là bao! Cái khó cho công tác phòng chống HIV/AIDS ở cấp phường, xã chính là ở đây.
