Nước Tống có anh nhà giàu nọ một hôm trời mưa, tưởng nhà bị đổ.Cậu con trai bảo: - Thưa cha, không đắp ngay tường lại, e có trộm vào!Người láng giềng thấy tường đổ, cũng chạy sang nói: - Này bác, không đắp ngay tường lại, e có trộm vào!
Thế rồi tường chưa kịp đắp thì tối hôm ấy nhà anh ta quả nhiên bị mất trộm thật. Anh ta khen đứa con là khôn ngoan, biết trước. Và ngờ vực người láng giềng là gian xảo, làm xằng...
Chuyện đến tai Hàn Phi Tử, một người có tiếng là uyên bác, từng làm quan đại phu cho nước Tần, sau về dạy học ở nước Hàn quê nhà. Hàn Phi Tử nhân đó giảng giải cho các học trò:
- Sở dĩ cùng một câu nói mà với người con thì người cha khen, còn với người hàng xóm thì ông ta lại nghi ngờ là bởi tình cảm thân thiết khác nhau. Vậy nên muốn nói cái gì thì phải xem tình thân giữa mình với họ đến mức nào! Nếu không, như Đức Khổng Tử từng nói, gặp người đáng nói mà không nói là bỏ hoài một người, nhưng gặp người không đáng nói mà lại nói thì bỏ hoài mất một lời nói...
Đám học trò của Hàn Phi Tử tất thẩy đều gật gù, ra điều rất hiểu ý thầy. Duy chỉ có một cậu mới nhập môn vẫn tỏ ý băn khoăn:
- Lạ thật, thế sao trong các cuộc phê bình kiểm điểm thủ trưởng cơ quan, mình để ý thấy ai được sếp tin tưởng nhất thường lại im lặng, ít phát biểu... Như thế chẳng hoá ra thực tế không giống như thầy mình nói hay sao??
