Với nhiều loại nước giải khát, ga là khí carbonic (CO2) được nạp vào sản phẩm ở nhiệt độ thấp và áp suất cao ngay trước khi đóng chai hoặc lon.
Cấu tạo chủ yếu của cơ thể người là nước. Về khối lượng, nước chiếm 64% trọng lượng cơ thể ở nam giới và 70% ở nữ. Nước có ở não: 85%, da: 70%, tim gần 80% rắn chắc như xương cũng có tỷ lệ xấp xỉ 20% và ngay như răng cũng có tới 0,2% nước.
Không chỉ vậy, nước còn giữ những vai trò quan trọng khác:
Tham gia vào quá trình chuyển hóa thức ăn, giúp cho tác động của các enzyme nà thiếu chúng tế bào sẽ ngừng hoạt động.
Loại các chất thải qua nước tiểu, mồ hôi và hơi thở.
Uống nhiều đồ uống có ga sẽ kích thích niêm mạc dạ dày và ruột, gây tê liệt làm tiêu hóa không tốt, dễ đau bụng, tiêu chảy
Tham gia quá trình điều hòa nhiệt độ cơ thể người để nhiệt độ luôn ở mức xấp xỉ 370C.
Tạo ra cấu trúc cơ thể, không có nước các tế bào sẽ bị biến dạng
Giúp hệ thần kinh nhất là não hoạt động, nguồn gốc của suy nghĩ và tin tưởng.
Do đó, nếu mất 10% số lượng (khoảng 3,5l đối với người 50kg) là cơ thể đã có vấn đề, nguy hiểm đến tính mạng, trên mức đó (15% - 20) con người sẽ chết. Nhu cầu, trong điều kiện bình thường, người lớn cần khoảng 2-2,5l nước/ngày.
Nhu cầu trên thay đổi tùy theo nhiệt độ môi trường, mức độ hoạt động thể lực, tình trạng bệnh lý. Mùa hè lượng nước cần nhiều hơn mùa đông, khoảng 3-4l/ ngày, cơ thể sẽ gặp những rối loạn trầm trọng. Nếu sau 15 ngày, cơ thể không có nước sẽ khó lòng tồn tại.
Kỷ lục, không uống nước mà vẫn sống là 18 ngày, đây là chuyện bất đắc dĩ: Kỷ lục này do một tù nhân người Áo bị bỏ quên trong xà lim đúng 18 ngày (!)
Qua xác định nhu cầu nước uống, một năm bình quân mỗi người cần 75.000l. Với hàng tỷ người thì con số đó lớn biết bao. Nên các hãng sản xuất đồ uống lớn của thế giới như Cocacola, Pepsi, Nestlé, Danone... đã đổ xô tìm mọi cách đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.
Họ chiếm lĩnh thị trường giải khát bằng các sản phẩm nước uống đóng chai, đóng hộp dưới nhiều chủng loại từ nước uống tinh khiết, nước khoáng, nước ép từ hoa quả, nước tăng lực và nhất là nước có ga. Loại nước giải khát có ga thường được ưa chuộng, hấp dẫn nhiều người, đặc biệt là trẻ nhỏ.
Theo tài liệu nước ngoài, nước giải khát có ga bắt đầu được sản xuất đại trà vào năm 1880 tại hai nơi: Dresden (Đức) và Philadephia (Mỹ), ga là cách dân ta phiên âm từ gaz (Pháp) và gas (Anh).
Với nhiều loại nước giải khát, ga là khí carbonic (CO2) được nạp vào sản phẩm ở nhiệt độ thấp và áp suất cao ngay trước khi đóng chai hoặc lon. Bình thường, mỗi lần bật nắp chai hoặc lon nước có ga, áp suất trên bề mặt chất lỏng giảm đột ngột, khiến khí CO2 bị nén được giải phóng, vụt thoát ra ngoài tạo nên hiện tượng sủi bọt, làm cho khi uống có cảm giác tê tê nhè nhẹ ở đầu lưỡi một cách thích thú.
Việc tạo ga cũng được ứng dụng phổ biến trong ngành dược. Trước đây, có thuốc Potion antivomique (chống nôn), gồm hai chế phẩm, một chứa các acid hữu cơ (acid citric, acid tatric), một có Natri hydrocarbonat, khi cần, uống lần lượt từng chế phẩm, để chúng tác động với nhau, tạo khí CO2 làm tê, giảm nhẹ sự co bóp của bộ máy tiêu hóa để khỏi bị nôn.
Ngoài ra còn thực hiện trong việc làm các viên sủi bọt (vitamin C, Paracetamol, Aspirin...) để tạo sự dễ uống, hấp thu nhanh, chóng có tác dụng.
Đồ uống có ga, lúc đầu có đường, sau này để phù hợp với những người kiêng đường (bệnh tiểu đường hay sợ béo) nên có loại không có đường và có loại nước khoáng có ga...
Cocacola, có lẽ là nước ngọt có ga xuất hiện sớm nhất. Được phối trộn năm 1886, công thức thuộc quyền sở hữu của John Pemberton, nhưng đến năm 1888, ông bán nó cho Asan Candler. Công thức Coca - Cola là một trong các công thức nước ngọt vẫn còn được giữ kín nhất trong nền thương mại Mỹ, nghe nói chỉ có hai người duy nhất nắm được công thức này.
Với tên gọi Coca - Cola, có thể lúc đầu có chứa cocain vì thời gian đó cocain đang được coi là chất bổ dưỡng được nhiều văn nghệ sĩ và người nổi tiếng ưa dùng, nên đã xuất hiện từ cocainisme, để chỉ khuynh hướng ưa chuộng cocain của nhóm người này. Nhưng sau này khi cocain trở thành chất ma túy bị cấm thì trong công thức không có, vì nếu có thì Cơ quan quản ý Thực Dược phẩm của Mỹ (FDA) sẽ xử lý ngay và thiên hạ sẽ không dám uống.
Theo Công ty Coca-Cola thì thành phần cốt lõi của công thức là một dưỡng chất có tên là Merchadise 7X mà trên nhãn có ghi ngoài lon, chai chỉ nêu chung chung là các 'hương vị thiên nhiên". Theo các nhà nghiên cứu dự đoán công thức này là kết hợp của các hương liệu ở dạng tinh dầu, chiết xuất từ cam, chanh, quả... Nước này được ưa chuộng nhất ở bang California (Mỹ), bình quân người dân một năm uống tới 71 lít Coca Cola.
CocaCola là thương hiệu phổ biến nhất lịch sử thương mại thế giới. Sản phẩm này có mặt gần như khắp thế giới, hiện có ít nhất 9 triệu cửa hàng bán Cocacola với khoảng 1,2 tỷ lít/ngày. Doanh thu năm 2003 của nó đạt khoảng 21 tỷ đôla Mỹ, nhiều người coi Cocacola là một trong những biểu tượng đại diện cho nước Mỹ và văn hóa Mỹ.
Cạnh tranh gay gắt với màu đỏ của Cocacola là màu xanh của nước ngọt có ga của hãng Pepsi (gọi thế vì trong thành phần có pepsine, trợ giúp cho tiêu hóa)
Thận trọng với nước uống có ga
Nhiều người khi uống nước ngọt có ga, quan niệm đây là thuốc uống bổ dưỡng, vì khi uống thấy ngọt (có đường, tạo năng lượng), ngon và cảm giác mát lạnh, dễ chịu (vì được ướp lạnh hoặc có đá). Uống vào một lúc, đôi khi ợ lên vài cái cảm thấy nhẹ nhõm, tưởng rằng nước này có tác dụng giúp tiêu hóa dễ dàng đồng thời tạo cảm giác đỡ khát. Do đó nhiều người thích dùng, đôi khi lạm dụng quá mức. Tuy vậy, loại nước này cũng có những vấn đề, khi dùng cần chú ý:
Trong thành phần cấu tạo của nước ngọt có ga, đường chiếm một tỷ lệ nhất định, giữ vai trò tạo vị dễ uống. Nhưng lượng đường này cung cấp nguồn năng lượng "rỗng", nghĩa là chỉ cung cấp calori mà không góp phần vào các phản ứng biến dưỡng trong cơ thể.
Lượng nước ngọt có ga uống vào gây tình trạng lo giả tạo mà dung lượng nước lại không chứa các thành phần dinh dưỡng cần thiết. Uống nước này nhiều sẽ kích thích niêm mạc dạ dày và ruột, gây tê liệt làm tiêu hóa không tốt, dễ đau bụng, tiêu chảy.
Đáng ngại nhất là dùng nhiều nước ngọt có ga dễ đưa đến tình trạng thừa cân, béo phì, nhất là trẻ nhỏ vì lượng đường gia tăng dẫn đến tích tụ thêm mỡ.
Đối với những bệnh nhân loét dạ dày và hành tá tràng uống nhiều nước có ga (nước ngọt hay nước khoáng) thì khí carbonic sẽ làm cho áp lực của dạ dày và ruột tăng thêm, dẫn tới vết loét sâu hơn, khiến dễ đưa đến tình trạng thủng.
Theo công trình nghiên cứu của Giáo sư Grace Wyshak (Đại học Harvard Mỹ) thì nước ngọt Coca Cola, trong có acid phosphoric nên nó tạo phản ứng với canci của cơ thể dễ gây cho chị em tình trạng loãng xương. Nguy cơ gãy xương của thiếu nữ chơi thể thao, uống nước giải khát có ga cao hơn 5 lần so với nhóm đối chứng (không uống nước trên)
Uống nhiều nước có ga có thể trở thành nạn nhân của hội chứng thiếu hụt vitamin và khoáng chất, giảm thiểu nồng độ vitamin A (có thể giảm sút thị lực và khả năng đề kháng của cơ thể) và magiê.
Tạp chí chuyên ngành về nha khoa: British Dental Joural (Anh) khẳng định: Việc thường xuyên uống nước giải khát có ga là nguyên nhân chính gây sâu răng ở trẻ nhỏ vì những acid hữu cơ có trong công thức làm hại cấu trúc răng.
Các nhà khoa học của bệnh viện Tata Memorial (Mỹ) nói mới đây đã tìm ra bằng chứng về mối đe dọa từ nước uống có ga đối với căn bệnh ung thư thực quản.
Theo tiến sĩ Mohandas Mallath, trưởng nhóm nghiên cứu, là do đồ uống này làm cho màng nhầy thực quản bị nhiễm acid, lâu ngày dẫn đến tình trạng thực quản bị viêm nhiễm, tổn thương, ngoài ra nó có kích thích hiện tượng trào ngược dạ dày, tất cả tác động trên dễ dẫn đến ung thư.
Theo Reuter, hơn 50 năm qua, sức tiêu thụ các loại nước có ga gia tăng đã kéo theo tỷ lệ mắc bệnh ung thư thực quản ở Mỹ cho thấy mức tiêu thụ nước giải khát có ga từ 1945-2000 tăng trên 450% thì tỷ lệ ung thư thực quản ở Mỹ đã tăng tới 570%, chỉ trong vòng 25 năm gần đây.
Điều tương tự cũng xảy ra ở nhiều nước trên thế giới. Tại những quốc gia có mức tiêu thụ loại nước ưa chuộng trên cao hơn 70 lít/người/năm thì có số bệnh nhân ung thư thực quản khá lớn(!).
Đây là vấn đề làm các nhà khoa học bận tâm, đang đi sâu tìm hiểu kỹ hơn.
Theo sách "Ẩm thực bách ky" của Trung Quốc, khuyên có một số điều kỵ khi uống nước ngọt có ga, vì vừa ăn vừa uống làm cho thành phần nước quá nhiều trong dạ dày, làm loãng dịch vị, nhất là CO2 sẽ làm ảnh hưởng đến sự sản sinh chất PGI (Pepsinogen), các điều này làm công năng tiêu hóa bị suy giảm.
Sau khi ăn no, không nên uống nước có ga vì dễ làm thành dạ dày giãn nở to ra, nghiêm trọng có thể nứt dạ dày.
Sau khi uống rượu, không nên uống nước ngọt có ga vì có thể làm tăng tác dụng hấp thu của cơ thể đối với chất rượu cồn, gây tổn hại đến gan.
Không nên uống quá nhanh và nhiều sẽ tăng gánh nặng cho tim và ảnh hưởng đến công năng bình thường của dạ dày và thận.
Không nên uống nước ướp lạnh khi ăn đồ nóng, sự chênh lệch nhiệt độ bất thường làm ảnh hưởng bất lợi đối với răng, lợi, dạ dày và ruột.
Không nên uống nhiều khi nhiều mồ hôi vì nước có ga ướp lạnh sẽ làm cho lỗ chân lông đang nở to, đột nhiên khép kín. Việc ra mồ hôi đột nhiên bị ngừng, làm trở ngại việc phát nhiệt từ trong cơ thể ra ngoài, dễ gây cảm mạo các chứng bệnh khác.
Người ta hay nói văn hóa Mỹ thường được thể hiện qua thức ăn nhanh (fast food) của hãng Mac Donald's và lon Cocacola, thế mà oái ăm thay, từ 27/8/2002, nước ngọt có ga (trong đó có Cocacola) đã bị cấm trong các trường học ở Los Angeles (Mỹ) để đảm bảo sức khỏe của học sinh. Theo nghiên cứu của Hội đồng giáo dục Los Angeles, hơn 1/2 học sinh tại đây đều bị quá cân, do thường xuyên sử dụng các loại nước ngọt có ga (!).
