Obama và "bãi lầy thẩm vấn" CIA

Tổng thống Mỹ Barack Obama đang phải lội qua một bãi lầy về pháp lý, chính trị và đạo đức mà chính quyền Bush đã tạo ra bằng cách cho phép sử dụng một số biện pháp thẩm vấn mạnh tay - những kiểu thẩm tra mà bản thân Obama và nhiều người khác gọi là "tra tấn". 

Khi công bố các văn bản pháp luật mà ông Bush dùng để biện hộ cho các kiểu thẩm vấn mạnh tay nhưng lại tuyên bố rõ ràng rằng mình không có ý định thúc đẩy các cáo buộc chống lại những người có liên quan, Obama đã "phơi" mình cho những chỉ trích từ cả phe tả và phe hữu.

Hiện đang có rất nhiều người lên tiếng kêu gọi mở một cuộc điều tra toàn diện, với các cáo buộc sẽ được đưa ra để chống lại bất kỳ người nào phạm vào các hành động tra tấn nhân danh nước Mỹ.

a
Tổng thống Barack Obama phát biểu tại trụ sở CIA ở Langley, Vigirnia. (Ảnh: AP)
Hôm 20/4, Thượng nghị sĩ Dianne Feinstein, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, đã gửi một lá thư tới Nhà Trắng, trong đó bà kiến nghị Tổng thống dừng đánh giá về khả năng khởi tố cho đến sau khi Thượng viện hoàn tất cuộc điều tra của chính cơ quan này.

Một trong số các đồng nghiệp của Dianne, Thượng nghị sĩ Patrick Leahy (Vermont), cũng lên tiếng kêu gọi thành lập một ủy ban hòa giải và sự thật.


Họ nhận được sự ủng hộ từ New York Times.

Trong một bài xã luận, báo này kêu gọi buộc tội Jay Bybee, một thẩm phán liên bang, tác giả của cái mà báo này miêu tả là "những văn bản ghi nhớ tệ hại".

"Đe dọa an ninh"

Trong một diễn biến rắc rối khác đối với chính quyền Obama, cuối tuần qua đã có sự xuất hiện của một số thông tin chi tiết về mức độ tra khảo mạnh tay đối với các đối tượng thuộc dạng nghi phạm khủng bố "có giá trị cao".

Theo đó, Khalid Sheik Mohammed, nghi phạm trùm sỏ vụ tấn công 11/9, dường như đã bị "làm ngạt nước" 183 lần còn một tù nhân khác tên là Abu Zubaydah chịu 83 lần.

Những con số này trái ngược với lời chứng thực trước đó của các cựu sĩ quan CIA và đặt ra một số câu hỏi rằng liệu các thẩm tra viên có thể vượt quá quy định cho phép?

Ở phe hữu, hầu hết sự chỉ trích đến từ các cựu quan chức chính quyền Bush. Những người này có thể đang lo lắng mình sẽ bị lôi kéo vào một tiến trình pháp lý nào đó, mặc dầu Tổng thống Obama đã cam kết sẽ không truy tố họ.

Cựu Bộ trưởng Tư pháp Michael Mukasey và cựu Giám đốc CIA Michael Hayden đều cho rằng việc công bố các bản ghi nhớ sẽ đe dọa đến an ninh quốc gia khi để cho các nghi phạm khủng bố tương lai nắm rõ hơn những giới hạn đặc biệt trong hoạt động thẩm vấn của Mỹ.

Phản ứng của chính quyền Obama: Những biện pháp đó là bất hợp pháp, vì vậy đây là một điểm cần bàn luận.

Tuy nhiên, những người khác cũng đưa ra quan điểm của họ.

Ngay cả khi Obama cố gắng dàn xếp những bất đồng với CIA (nhận được sự tiếp đón nồng nhiệt trong chuyến thăm tới trụ sở của tổ chức này ở Langley, Virginia), cựu Phó Tổng thống Mỹ Dick Cheney vẫn tiếp tục hâm nóng vấn đề. Ông kêu gọi CIA hãy công bố các văn bản nêu lên sự thành công của những biện pháp thẩm vấn gây tranh cãi.

Sự đối xử của CIA đối với các nghi phạm khủng bố từ lâu đã là một chương gây tranh cãi đặc biệt trong lịch sử Mỹ, do vậy có lẽ không có gì là ngạc nhiên khi nỗ lực lật sang trang khác của Obama lại thu hút sự quan tâm của nhiều chiều dư luận đến như vậy.

Cùng chuyên mục