Ổn định cán cân thương mại

Hạn chế nhập siêu

Rõ ràng, hiện nay mặc dù thông qua sự hợp tác biên giới, kim ngạch xuất khẩu giữa ta với bạn tăng lên đáng kể, nhưng tình hình nhập siêu từ Trung Quốc vào Việt Nam không những không được cải thiện mà còn nặng nề hơn. Trong giai đoạn từ nay đến 2020, nhập khẩu của Việt Nam từ thị trường Trung Quốc vẫn tăng mạnh do mở cửa thương mại và nhu cầu về nguyên liệu, thiết bị, máy móc  vẫn còn lớn. Sẽ có sự chuyển giao công nghệ từ Trung Quốc sang Việt Nam trong những ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, lắp ráp điện tử. Dự báo, tốc độ tăng nhập khẩu vẫn ở mức cao từ nay cho đến 2015 và sau đó giảm dần trong giai đoạn 2016-2020. Do nhu cầu của Việt Nam về nhập khẩu các loại hàng hoá từ Trung Quốc còn rất lớn và cùng với việc miễn giảm thuế theo khuôn khổ ACFTA, hàng nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng mạnh, trong khi xuất khẩu của nước ta tăng có mức độ và các giải pháp hạn chế nhập siêu chưa thể phát huy tốt hiệu quả thì tình hình nhập siêu từ Trung Quốc giai đoạn 2009-2015 chưa thể có sự thay đổi lớn.

Trong bối cảnh hiện nay, việc thực hiện các cam kết thương mại nhằm đẩy mạnh hơn nữa tự do hoá thương mại sẽ khó khăn hơn. Hàng hoá của Trung Quốc sẽ có nhiều cơ hội tràn sang Việt Nam do sự khó khăn ở các thị trường xuất khẩu lớn như Hoa Kỳ, EU. Việt Nam sẽ phải đối mặt với cạnh tranh của hàng Trung Quốc không những ở thị trường xuất khẩu truyền thống mà còn ở thị trường nội địa. Như vậy, vấn đề đặt ra là không phải tìm cách hạn chế nhập siêu bằng mọi giá mà chúng ta cần xử lý vấn đề nhập siêu một cách chủ động và bền vững chỉ có thể trên cơ sở đẩy mạnh xuất khẩu và phát triển sản xuất các mặt hàng thay thế nhập khẩu. Bên cạnh đó cần tiếp tục hoàn thiện chính sách quản lý nhập khẩu để hạn chế nhập khẩu công nghệ, thiết bị lạc hậu, ô nhiễm môi trường, hàng hoá chất lượng thấp.

Tăng cường xuất khẩu

Theo số liệu báo cáo của các doanh nghiệp, trong những năm gần đây mặt hàng xuất khẩu sang Trung Quốc chủ yếu là các loại hàng hoá là vật tư, nguyên liệu cho sản xuất như than, quặng, chì, mủ cao su, cao su nguyên liệu, các loại nông sản như dừa quả, sợi dừa, cà phê, hạt điều, thuỷ hải sản chế biến và tươi sống... Trong số các mặt hàng xuất khẩu thì xuất khẩu than chiếm khoảng 60-70% tổng kim ngạch xuất khẩu trên địa bàn, tiếp theo đó là cao su 10-12%, thuỷ hải sản 3-4%...

Quảng Ninh được định hướng phát triển thương mại - dịch vụ với tốc độ cao trên cơ sở khai thác tối đa lợi thế so sánh của Vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ, hướng mạnh vào xuất khẩu, từng bước hội nhập vững chắc vào thị trường Trung Quốc và ASEAN. Đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại Móng Cái giữ vai trò cửa ngõ giao lưu chính của vành đai kinh tế với Trung Quốc và giữa Việt Nam -Trung Quốc với ASEAN; thúc đẩy hợp tác phát triển đặc khu kinh tế song phương tại Móng Cái. Xây dựng hoàn chỉnh Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái, nâng cấp các cửa khẩu Hoành Mô, Bắc Phong Sinh để mở rộng giao thương hàng hoá giữa các địa phương của hai nước trong vành đai kinh tế. Đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc các hàng hoá và dịch vụ phù hợp với nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc và lợi thế của địa phương. Phát triển đa dạng các hoạt động xuất khẩu tại chỗ như tạm nhập, tái xuất, chuyển tải, quá cảnh, uỷ thác, kho ngoại quan… Đầu tư xây dựng các Khu phi thuế quan tại các khu vực cửa khẩu, khu kinh tế và các cửa hàng miễn thuế  tại các thành phố, các trung tâm thương mại… Phát triển các ngành dịch vụ theo hướng đa dạng hoá, ưu tiên các ngành có giá trị gia tăng cao.  

Để tăng cường xuất khẩu, ổn định cán cân thương mại, cần tận dụng cơ hội từ sự tăng trưởng của Trung Quốc, sự thiếu hụt về nguyên liệu và một số hàng hoá khác như nông sản, thuỷ sản để tăng cường xuất khẩu sang thị trường này. Trước mắt, phải củng cố và đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng chủ lực đang xuất khẩu và đã đứng chân được tại thị trường Trung Quốc. Từng bước nâng cao chất lượng, tăng hàm lượng chế biến, giảm xuất khẩu thô. Khai thác tiềm năng xuất khẩu những mặt hàng mới theo hướng đầu tư từ các nguồn vốn trong nước và vốn FDI. Tận dụng cơ hội của mở cửa thương mại và đầu tư để thu hút FDI để đẩy mạnh xuất khẩu, tham gia vào chuỗi giá trị hàng hoá của khu vực. Phấn đấu tăng tỷ trọng hàng công nghiệp xuất khẩu trong cơ cấu hàng hoá xuất khẩu sang Trung Quốc. Đẩy mạnh hợp tác thương mại theo hướng hợp tác đầu tư với các doanh nghiệp Trung Quốc.

Việc phát triển đồng bộ cả thương mại quốc tế và thương mại biên giới, coi trọng xuất khẩu, kết hợp giữa thương mại với ngành chế biến, Quảng Ninh sẽ thu nhiều lợi ích về thương mại hàng hoá và dịch vụ, đồng thời xây dựng được điểm tăng trưởng mới ở khu vực biên giới để góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh một cách bền vững sau năm 2015.