Pắc Cáy - Điểm sáng văn hóa ở vùng cao Ba Chẽ

Hiện nay Pắc Cáy đang là điểm sáng về phát triển kinh tế của xã Đồn Đạc (Ba Chẽ).

Anh Triệu Kim Sinh, một người dân trong thôn, cho biết: Nhiều nhà có của ăn của để, đã có điều kiện tham gia các phong trào văn hoá do xã, thôn phát động. Nhờ được giao lưu, học hỏi nhiều, trình độ dân trí tăng lên, mỗi gia đình đều có tinh thần trách nhiệm chung với cộng đồng, trước mỗi việc làng đều tự giác góp công góp của. Nhờ vậy phong trào nào cũng đạt những kết quả tốt...

Thực tế hiện nay 5 dòng họ lớn trong thôn đã không còn hiện tượng bằng mặt mà không bằng lòng như trước kia nữa. Những hộ trước vốn ''kị'' nhau nay bỏ hẳn định kiến, cùng nhau sinh hoạt vui vẻ, cùng xung phong gánh vác các công việc chung của thôn, của xóm. Việc tổ chức việc cưới, việc tang trước mỗi nhà, mỗi họ làm một kiểu, đám cưới thì lãng phí, cỗ bàn linh đình, đám ma thì kèn trống ầm ĩ quá giờ quy định, các thủ tục thờ cúng người chết rườm rà, phức tạp... Nay nhờ có sự đóng góp ý kiến của những người có uy tín trong làng, tinh thần tự giác thực hiện theo quy ước chung của mọi người dân nên các công việc này đã được giản gọn, tiết kiệm, đồng thời qua đó thêm thắt chặt tình làng nghĩa xóm.

Thói quen cho con cái lấy vợ lấy chồng sớm, coi nhẹ việc học, nhất là việc học của con gái, vốn đã ăn sâu vào nếp nghĩ của nhiều hộ dân Pắc Cáy. Đây cũng là nguyên nhân làm cho Pắc Cáy trước đây nghèo nàn, lạc hậu. Nhận thức được điều này hầu hết các gia đình trẻ trong thôn đều cố gắng thay đổi. Họ quan tâm đầu tư việc học hành cho con cái, trường học được nhân dân đóng góp tu sửa thường xuyên, to đẹp, tươi mới hơn, tạo nên môi trường học tập sôi nổi. Với mong muốn con cháu được tiếp cận nền giáo dục chính quy hiện đại hơn, nhiều người không quản khó, cho con trọ học tận trung tâm huyện.

Người già trong thôn cũng đã bước đầu thay đổi nếp nghĩ lạc hậu, không còn can thiệp sâu vào đời sống gia đình con cháu, không thúc ép con cái sinh ''con đàn cháu đống'' nữa. Nhờ đó mà trong vài năm trở lại đây, thôn không có trường hợp sinh con thứ 3. Pắc Cáy vốn là thôn nằm gần rừng núi, khe suối, việc sử dụng nước sinh hoạt đều dẫn từ khe núi về. Trước đây hệ thống dẫn nước rất chắp vá tạm bợ, chủ yếu là ống tre, nay để đảm bảo vệ sinh, nhà nhà đều sử dụng ống nhựa. Các công trình vệ sinh như hố xí, chuồng lợn, chuồng gà v.v... đều được làm xa nhà. Đây thực sự là ''cuộc cách mạng'' trong sinh hoạt của người dân Pắc Cáy; điều mà trước đây cán bộ xuống vận động ''mỏi mồm'' bà con vẫn không thay đổi.

Từ chỗ không quá vất vả lo toan cái ăn, cái mặc, Pắc Cáy đã có điều kiện chú ý phát triển các phong trào văn hoá, văn nghệ. Thôn có đội văn nghệ, đội thể thao hoạt động thường xuyên. Hai năm gần đây các hoạt động của 2 đội tham gia phong trào xã, huyện đều đạt giải cao. Đặc biệt các hạt nhân văn nghệ thôn đa số là người dân tộc thiểu số, không chỉ hát hay múa giỏi mà còn có ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, phong tục truyền thống tốt đẹp. Nhờ công tác tuyên truyền sâu rộng đến từng người dân trong công tác phòng chống, bài trừ tệ nạn xã hội, toàn thôn không có hiện tượng cờ bạc, nghiện hút, gây mất an ninh trật tự... Nhằm thúc đẩy phong trào xây dựng gia đình văn hoá, thôn văn hoá, thôn đã tích cực vận động nhân dân thực hiện đúng quy ước đề ra, những hộ khó khăn sẽ được cộng đồng giúp đỡ, tạo điều kiện phát triển. Trưởng thôn Triệu Quý Bảo cho biết: Năm 2008 thôn đã vận động ủng hộ các gia đình nghèo trên địa bàn nhiều tiền, gạo, ngày công lao động. Riêng việc xây sửa nhà cho hộ gia đình duy nhất thôn còn mái lợp lá cọ đã lên đến 80 công... Nhờ đó, số gia đình văn hoá tăng lên, năm 2008 thôn đạt 37/56 hộ, chiếm 66%, tăng 22% so với 2007.

Có thể nói từ một thôn nghèo, Pắc Cáy đã vươn mình trở thành điểm sáng ở vùng đất Ba Chẽ. Điều này bắt nguồn từ thay đổi trong nhận thức cũng như sự nỗ lực phát triển đời sống kinh tế của nhân dân...