Để xây dựng các hạng mục công trình dự án đầu tư cải tạo, nâng cấp hồ chứa nước ngọt tại khu vực núi Đồng Làng, thôn Thái Hoà, xã Quan Lạn (Vân Đồn), Công ty TNHH MTV Dịch vụ du lịch VIT Halong (sau đây gọi tắt là Công ty VIT) đã dùng cưa, máy xúc san gạt mặt bằng, chặt hạ hàng nghìn m2 rừng phi lao phòng hộ ven biển, trong đó có một phần diện tích thuộc dự án trồng rừng 773 của Chính phủ giao cho địa phương quản lý để phòng chống thiên tai.
Theo phản ánh của người dân tại các thôn Đông Nam và Thái Hoà, những cánh rừng phi lao trên đảo Quan Lạn được người dân vất vả trồng từ bao đời nay. Những cánh rừng này đã trực tiếp bảo vệ sinh mạng, tài sản của toàn bộ cư dân trên hòn đảo rộng 11km2 này. Tuy nhiên, từ một vài năm trở lại đây, diện tích rừng phi lao cứ ngày một thu hẹp do một bộ phận người dân chặt phá xây dựng nhà cửa, làm thuyền bè. Đặc biệt, trong khoảng 2 năm gần đây, khi một số doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ xuất hiện, rừng phi lao này bị tàn phá một cách không thương tiếc. Theo quan sát của chúng tôi, tại khu vực Công ty VIT san gạt để xây hồ chứa nước ngọt và hệ thống kênh dẫn nước có rất nhiều cây phi lao bị chặt gãy và bên cạnh những cánh rừng phi lao xanh tốt lại là một dải cát dài được san phẳng và trên đó được trồng mới bằng một số loại cây khác. Cũng tại khu vực này, một số ngôi nhà do Công ty VIT xây mới đều có rất nhiều gỗ phi lao được dùng làm dầm chống đỡ mái. Ông Bùi Văn Cẩn, Chủ tịch UBND huyện Vân Đồn cho biết: “Huyện đã thành lập đoàn kiểm tra để làm rõ hành vi ngang nhiên phá rừng phòng hộ của Công ty VIT. Phải khẳng định, việc chặt phá rừng phòng hộ của Công ty VIT là có. UBND xã Quan Lạn đã nhiều lần lập biên bản về việc chặt phá cây rừng cũng như việc xây dựng nhà ở và kè chắn sóng của Công ty này khi chưa được cấp phép. Tuy nhiên về số liệu cụ thể thì phải chờ kết quả của việc đo đạc thực tế tại hiện trường”. Còn ông Lưu Thành Viên, Chủ tịch UBND xã Quan Lạn thì nói: “Công ty VIT đã san gạt mặt bằng khi chưa đầy đủ các thủ tục pháp lý. Cây phi lao chặt xuống, người dân đến lấy nhưng Công ty không cho mà lấp xuống cát vì thế đã gây bức xúc trong dân. Khi xảy ra sự việc, chính quyền xã đã ra lập biên bản nhưng Công ty VIT không hợp tác”. Ông Phan Thanh Hưng, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Vân Đồn cho hay: “Kiểm lâm chúng tôi đã ngồi tại xã Quan Lạn nhiều lần để giải quyết vấn đề Công ty VIT nhưng doanh nghiệp này cũng không hợp tác. Việc phá rừng phòng hộ, nhất là dự án trồng rừng 773 của Chính phủ là cực kỳ nghiêm trọng, vi phạm từ 0,5ha trở lên là bị truy tố rồi. Kiểm lâm đã mời 3 lần nhưng Công ty vẫn chưa đến để giải quyết. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Gia Thái, Giám đốc Công ty VIT cho rằng: “Tỉnh, huyện có chủ trương cho chúng tôi được xây dựng khu du lịch ở xã Quan Lạn và bước đầu đã cho phép chúng tôi xây hồ lấy nước ăn và thoát lũ, tưới cây (400.000m3). Quyết định chính thức thì chưa có, nhưng chủ trương thì có rồi. Vì rất lo lắng mùa lũ sẽ phá vỡ đập gây thiệt hại, cho nên chúng tôi gấp rút tiến hành việc thi công mà bỏ qua một số thủ tục hành chính (chưa vẽ chính xác định vị con kênh, chưa làm thủ tục kiểm đếm, đền bù…). Trong quá trình thi công con kênh dài hơn 1km, chúng tôi có chặt một số cây phi lao nhưng khi có ý kiến của huyện, chúng tôi đã dừng ngay”. Theo biên bản về việc san gạt đất rừng phi lao cho xây dựng kênh dẫn nước - diện tích con kênh đã làm là khoảng 13.000m2 (do đã san gạt nên không thể đếm chính xác số cây đã chặt), diện tích sắp làm là 10.000m2 với số cây dự kiến chặt là 139 cây. Qua tìm hiểu được biết, ngày 6-1-2010, UBND tỉnh có văn bản số 21/UBND-XD1 về việc “Hoàn thiện các thủ tục triển khai dự án đầu tư cải tạo, nâng cấp hồ chứa nước ngọt tại khu vực núi Đồng Làng, xã Quan Lạn, Vân Đồn”, UBND tỉnh đã yêu cầu Công ty VIT khẩn trương triển khai lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình cải tạo, nâng cấp hồ chứa nước ngọt tại khu vực núi Đồng Làng, xã Quan Lạn, huyện Vân Đồn theo đúng quy định hiện hành; thực hiện các thủ tục cấp giấy phép khai thác, sử dụng nước mặt; thủ tục thuê đất và các thủ tục cần thiết khác theo quy định trước khi khởi công công trình. Đồng thời, UBND tỉnh cũng giao UBND huyện Vân Đồn hướng dẫn Công ty VIT thực hiện các bước theo đúng quy định hiện hành. Có thể thấy, việc đầu tư cải tạo nâng cấp hồ chứa nước ngọt tại khu vực núi Đồng Làng cùng với các hạng mục công trình phụ trợ khác mới chỉ được UBND tỉnh cho chủ trương nhưng Công ty VIT đã tiến hành thi công. Một số lượng lớn cây phi lao trong diện tích rừng phòng hộ ven biển bị chặt phá không thương tiếc. Sự việc này cần được các ngành chức năng khẩn trương làm rõ và xử lý thích đáng.
Đoàn kiểm tra liên ngành của huyện Vân Đồn kiểm tra hiện trường. Trong ảnh: Ông Bùi Văn Cẩn, Chủ tịch UBND huyện Vân Đồn (ngoài cùng) yêu cầu lãnh đạo Công ty TNHH MTV Dịch vụ du lịch VIT Hạ Long phối hợp với ngành chức năng trong việc đo đạc diện tích, kiểm đếm số cây đã chặt.
