Thời gian vừa qua, với sự nỗ lực, cố gắng của cấp uỷ, chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng và Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) trong việc xử lý nạn khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép, công tác quản lý Nhà nước đã có những chuyển biến tích cực, công tác bảo vệ tài nguyên, môi trường sạch xanh được đảm bảo.
Một cửa lò khai thác than trái phép nằm trong ranh giới mỏ của Công ty MTV Than Mạo Khê (Đông Triều).
Để tiếp tục bảo vệ và quản lý có hiệu quả đồng thời ngăn chặn việc tái diễn khai thác, chế biến và kinh doanh than trái phép góp phần lập lại trật tự trong khai thác, kinh doanh than nhằm tiết kiệm tài nguyên đáp ứng than cho nhu cầu trong nước, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, UBND tỉnh đã phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp 63 giấy phép khai thác than cho 20 đơn vị thuộc TKV với trữ lượng địa chất 967,6 triệu tấn trên tổng diện tích khai thác 419,75km2. Thực hiện nội dung các giấy phép khai thác khoáng sản đã cấp, các Công ty thuộc TKV đã tổ chức cắm, lập hồ sơ ranh giới khu vực khai thác theo giấy phép được cấp. Sở Tài nguyên - Môi trường đã phối hợp với các sở, ngành liên quan, UBND các huyện, thị xã trên địa bàn kiểm tra, xác nhận mốc ranh giới các khu vực khai thác than tại thực địa với các đơn vị thuộc TKV. TKV đã cùng các cấp chính quyền: TP Hạ Long, huyện Đông Triều, Hoành Bồ, thị xã Cẩm Phả, Uông Bí xây dựng, ký kết quy chế phối hợp trong quản lý, bảo vệ tài nguyên than trong và ngoài ranh giới mỏ; thực hiện tốt công tác quản lý bảo vệ tài nguyên than trong ranh giới mỏ được giao. Tuy nhiên, cái khó của hầu hết các công ty thuộc TKV, đó là chịu trách nhiệm quản lý tài nguyên than chìm dưới đất, trong khi phần nổi bên trên lại thuộc chính quyền địa phương (đất thổ canh, thổ cư...), khi các đối tượng tổ chức khai thác trá hình dưới vỏ bọc đào ao, đào giếng... thì khó ngăn được họ đào bới khi đất sổ đỏ là của họ. Do đó, việc quản lý, ngăn chặn, xử lý khai thác than trái phép còn gặp rất nhiều khó khăn. Xác định bảo vệ tài nguyên ranh giới mỏ trước hết là trách nhiệm của các chủ mỏ, TKV đã chỉ đạo các đơn vị thành viên nghiêm túc thực hiện phòng ngừa những hành vi tiêu cực dẫn đến thất thoát than đồng thời củng cố nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ bảo vệ cơ động của Tập đoàn đặt tại các công ty, trang bị bổ sung công cụ hỗ trợ, phương tiện cần thiết để các tổ này hoạt động. Các tổ bảo vệ này đã hoạt động tích cực, có hiệu quả, phát hiện ngăn chặn xử lý nhiều vụ việc tiêu cực trong khai thác, vận chuyển, tiêu thụ than. Cùng với đó TKV siết chặt việc quản lý trong nội bộ Tập đoàn, tăng cường quản lý hệ thống giao, nhận than từ đầu nguồn đến cuối nguồn như lập lại qui hoạch các bãi thải; quản lý chặt chẽ nguồn than từ khai thác, trên đường vận chuyển vào kho, bãi bến cảng hệ thống cân, đo khối lượng; đình chỉ các kho, bãi than không đủ tiêu chuẩn. TKV cũng chỉ đạo đẩy nhanh việc hoàn thành các tuyến băng tải vận chuyển than từ kho, bãi ra cảng để hạn chế việc vận chuyển bằng ô tô trên đường vừa đảm bảo môi trường vừa hạn chế việc thông đồng, câu kết, móc nối để ăn cắp than. Các đơn vị thành viên phải chấn chỉnh lại các trạm kiểm soát nội bộ, trạm kiểm soát liên ngành; thực hiện luân chuyển giữa các trạm kiểm soát ở những địa bàn nhạy cảm. Đối với khu vực ngoài ranh giới mỏ, TKV cùng các đơn vị thành viên phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, trong đó TKV sẽ hỗ trợ về nhân lực, vật lực trong công tác kiểm soát các hoạt động khai thác trái phép. Mặt khác Đảng uỷ, Công đoàn, Đoàn Thanh niên trong các Công ty đã kịp thời ra nghị quyết chuyên đề lãnh đạo công tác bảo vệ, tuyên truyền, giáo dục ý thức trách nhiệm cho CBCNV và chỉ đạo các công trường, phân xưởng xây dựng phương án bảo vệ tại cơ sở sản xuất. Thành lập Hội đồng tự quản từ cấp công ty đến tận tổ đội và phân cấp giao ranh giới quản lý cho từng đơn vị sản xuất đồng thời thủ trưởng các đơn vị là người chịu trách nhiệm trước Giám đốc trong việc quản lý tài sản, thiết bị và ranh giới được giao. Ngoài việc củng cố lực lượng bảo vệ an ninh, nhiều đơn vị đã đầu tư xây dựng tường rào bảo vệ ở một số khu vực kho trọng yếu để ngăn chặn các đối tượng trộm cắp than, tăng cường hệ thống đèn chiếu sáng bảo vệ vào ban đêm... đồng thời giao nhiệm vụ cho các đơn vị sản xuất có ranh giới liền kề với khu vực dân cư quan hệ với khu trưởng, tổ trưởng dân phố phối hợp trong công tác bảo vệ, phối hợp chặt chẽ giữa phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc với phong trào xây dựng khu phố văn hoá ở khu dân cư. Qua tìm hiểu được biết hiện chỉ còn ranh giới mỏ mà Công ty Than Mạo Khê quản lý là còn phức tạp nhất mặc dù công ty có đội bảo vệ khá đông đảo, trong khi đó, cùng đứng chân trên địa bàn khai thác nhưng Công ty Than Hồng Thái và Công ty Than Đồng Vông thuộc Công ty Than Uông Bí lại làm tốt việc lập lại trật tự trong khai thác than và bảo vệ ranh giới mỏ.
Than là nguồn tài nguyên không thể tái tạo, để tiếp tục bảo vệ và quản lý có hiệu quả TKV rà soát tất cả các khu vực đã khai thác, lập phương án đề nghị chính quyền địa phương thu hồi đất cũng như đền bù, giải phóng mặt bằng các khu dân cư nằm xen kẽ, liền kề với các vỉa than. Chỉ đạo các đơn vị rà soát các mốc ranh giới khu vực khai thác than theo giấy phép và lập quy hoạch tổng thể mặt bằng mỏ, tăng cường các biện pháp bảo vệ tài sản, sản phẩm than; đề cao vai trò, trách nhiệm của lãnh đạo đơn vị cũng như lực lượng bảo vệ mỏ; nâng cao hiệu quả quản lý các trạm kiểm soát trên đường chuyên dùng chở than. Đối với những khu vực có nhiều diễn biến phức tạp như Mạo Khê có thể phối hợp với lực lượng quân đội trên địa bàn tổ chức chốt giữ các khu vực xung yếu. Cùng với chính quyền địa phương, các tổ chức, đoàn thể tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung Luật Khoáng sản cho nhân dân, vận động nhân dân tích cực tham gia bảo vệ tài nguyên than.
