Để thúc đẩy phát triển KT-XH các vùng đặc biệt khó khăn (ĐBKK), ngày 31-7-1998, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 135/1998/QĐ-TTg “Phê duyệt Chương trình phát triển KT-XH các xã đặc biệt khó khăn miền núi và vùng sâu, vùng xa”.
Nhờ chương trình đầu tư cho các xã ĐBKK, thôn Sám Cáu, xã Quảng An (Đầm Hà) mới đây đã được dùng điện lưới quốc gia.
Trong kỳ họp thứ 13, UBND tỉnh sẽ trình HĐND tỉnh (khoá XI) tờ trình kèm theo dự thảo nghị quyết về việc ban hành các tiêu chí, cách tính điểm các tiêu chí làm căn cứ xác định mức phân bổ vốn đầu tư cho các xã, thôn, bản ĐBKK thuộc Chương trình 135 giai đoạn II trên địa bàn tỉnh. Về nguyên tắc, theo UBND tỉnh, việc phân bổ vốn phải thực hiện kịp thời, công khai, minh bạch, đảm bảo công bằng; phải căn cứ vào mức độ, điều kiện thuận lợi, khó khăn của các xã, thôn, bản ĐBKK theo các tiêu chí cụ thể để làm cơ sở tính toán, không chia đều bình quân.
Theo nguyên tắc đó, UBND tỉnh đã xây dựng hệ thống tiêu chí phân bổ vốn và phương pháp tính vốn đầu tư hàng năm cho các xã, thôn, bản ĐBKK. Việc phân bổ vốn cho các xã ĐBKK dựa trên 5 tiêu chí: Tỷ lệ hộ nghèo, dân số, số người dân tộc thiểu số, diện tích đất tự nhiên và trình độ phát triển của các xã; đối với các thôn, bản ĐBKK cũng dựa vào các tiêu chí như trên, nhưng bỏ tiêu chí về diện tích đất tự nhiên. Từ các tiêu chí nêu trên, UBND tỉnh xác định thang điểm và cách tính điểm cho mỗi tiêu chí. Theo đó, những xã, thôn nào có tổng số điểm cao trong số các tiêu chí nêu trên, nghĩa là có mức độ khó khăn hơn, sẽ được ưu tiên phân bổ nguồn vốn đầu tư từ chương trình nhiều hơn. Phương pháp tính để phân bổ vốn cho một xã (ví dụ là xã A) như sau: Lấy tổng số vốn đầu tư cho 30 xã thuộc Chương trình 135 trên địa bàn tỉnh chia cho tổng số điểm các xã ĐBKK nhân với số điểm mà xã A đạt được. Việc phân bổ vốn cho 29 thôn, bản ĐBKK trên địa bàn tỉnh cũng được tính theo phương pháp này. Cơ cấu phân bổ vốn theo lĩnh vực cho mỗi xã, thôn, bản ĐBKK như trong tờ trình của UBND tỉnh là: Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng chiếm 75%, hỗ trợ sản xuất chiếm 18%, đào tạo nâng cao năng lực cán bộ và cộng đồng chiếm 7%. Việc phân bổ vốn cho các xã, thôn, bản ĐBKK của tỉnh thuộc Chương trình 135 giai đoạn II theo các tiêu chí nói trên được thực hiện từ năm 2008.
Thẩm tra tờ trình kèm theo dự thảo nghị quyết nói trên của UBND tỉnh, Ban Văn hoá - Xã hội (HĐND tỉnh khoá XI) cơ bản nhất trí với nguyên tắc, các tiêu chí, cách tính điểm và cơ cấu đầu tư nguồn vốn mà UBND tỉnh đã xây dựng. Tuy nhiên, Ban này cho rằng tình hình lạm phát, giá cả tiêu dùng tăng cao trong thời gian qua đã ảnh hưởng lớn đến việc xác định tiêu chí nghèo hiện nay (tiêu chí hộ nghèo hiện nay thực hiện theo Quyết định 107/2005/QĐ - TTg ngày 8-7-2005 của Thủ tướng Chính phủ). Nhận định này của Ban Văn hoá - Xã hội cũng là ý kiến của đông đảo cử tri các địa phương trong tỉnh thời gian qua.
Ưu tiên đầu tư vốn để phát triển các vùng ĐBKK là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước. Việc xác định các tiêu chí một cách khoa học để làm cơ sở phân bổ nguồn vốn đầu tư cho các xã, thôn, bản ĐBKK là rất cần thiết. Tuy nhiên, cử tri cũng mong muốn các đại biểu HĐND tỉnh cần giám sát một cách chặt chẽ, thường xuyên việc đầu tư để đồng vốn từ chương trình này phát huy được hiệu quả, tránh tình trạng có lúc nguồn vốn này bị phân bổ chậm trễ, kém hiệu quả.
