Cùng với việc tập trung đầu tư thiết bị, công nghệ, con người để đẩy mạnh sản xuất thì công tác cải tạo môi trường cũng được Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đề ra là một trong những nhiệm vụ lớn trong thời gian qua và những năm tới đây.
Trồng cây phủ xanh khai trường tại Công ty CP Than Hà Lầm - TKV.
Những năm qua, ngành Than đã có nhiều đóng góp trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh nói riêng và đất nước nói chung. Tuy nhiên, hoạt động khai thác than cũng đã thải ra một lượng nước thải mỏ từ 25 đến 30 triệu mét khối và khoảng 200 triệu mét khối đất đá/năm đã làm cho cảnh quan môi trường bị biến đổi lớn. Việc đổ thải đã hình thành các bãi thải lớn như: Cọc Sáu, Nam Đèo Nai, Đông Cao Sơn, Mông Gioăng, Đông bắc Bàng Nâu, Núi Béo và các moong sâu hơn 100m. Các bãi thải như bãi thải Núi Béo nằm sát đường 18B và khu dân cư phường Hà Trung, bãi thải Nam Lộ Phong nằm sát đường 18A... nhưng chưa được đảm bảo an toàn. Nhiều vấn đề bức xúc chưa được quan tâm giải quyết một cách quyết liệt, hiệu quả như xử lý nước thải mỏ, đất đá trôi từ các khai trường, bãi thải cũng như xử lý bụi trên các tuyến đường có hoạt động vận chuyển than chưa cao đã gây ảnh hưởng lớn đến đời sống, sinh hoạt, sức khoẻ của nhân dân.
Ông Lê Minh Chuẩn, Phó Tổng Giám đốc TKV, Giám đốc Trung tâm Điều hành sản xuất tại Quảng Ninh cho biết: “Nhằm khắc phục những tồn tại về ô nhiễm do sản xuất than gây ra, đồng thời hướng tới mục tiêu sản xuất phải hài hoà với môi trường là một trong những nhiệm vụ lớn, trọng tâm của ngành Than trong những năm qua và những năm tới đây”. Có thể thấy, cùng với việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục để từng bước làm thay đổi nhận thức bảo vệ môi trường trong cán bộ, công nhân, TKV đã xây dựng bộ máy quản lý bảo vệ môi trường từ Tập đoàn đến các doanh nghiệp thành viên và xây dựng các văn bản quy định nội bộ về bảo vệ, phòng ngừa sự cố môi trường. Gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với việc xem xét đánh giá phân loại hoàn thành nhiệm vụ hàng năm đối với tổ chức, cá nhân. TKV đã thành lập một công ty chuyên ngành xây dựng các công trình môi trường mỏ, tạo tiền đề cho việc phát triển lĩnh vực công nghiệp môi trường theo xu hướng hiện nay. Cùng với đó TKV phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh xây dựng các dự án tổng thể khắc phục ô nhiễm môi trường do khai thác than nhiều năm trên địa bàn để lại như: Công trình cải tạo môi trường, cảnh quan bãi thải Nam Đèo Nai; Mông Dương; xử lý nước thải Cọc Sáu - Đèo Nai; trồng cây cải tạo môi trường khu vực Nam Khe Sim; cải tạo môi trường cảnh quan bãi thải Nam Lộ Phong, Núi Béo; công trình cải tạo môi trường cảnh quan Nhà máy tuyển than Nam Cầu Trắng... TKV đã thực hiện di dời nhiều cơ sở sản xuất ra khỏi trung tâm TP Hạ Long như các kho than, kho vật tư, cảng vật tư, đường sắt, Nhà máy cơ khí và Nhà máy Tuyển than Hòn Gai. Các hoạt động khai thác than lộ thiên ở vùng Yên Tử cũng đã được dừng từ ngày 31-12-1998; chấm dứt vận chuyển và chuyển tải than trên Vịnh Hạ Long từ tháng 11-2007; chấm dứt vận chuyển than trên quốc lộ 18A đoạn từ Đông Triều tới Mông Dương từ 1-1-2008.
Hệ thống hồ lắng xử lý nước thải tại Công ty Tuyển than Cửa Ông - TKV.
Để chủ động trong việc vận chuyển than, TKV đã xây dựng đường vận chuyển than chuyên dùng, tránh gây bụi trong quá trình vận chuyển đối với các khu dân cư và để bảo vệ khu dân cư và cảnh quan đô thị, đồng thời hạ thấp độ cao các bãi thải, san, cắt tầng, trồng cây phủ xanh. Một cuộc cách mạng về công nghệ đổ thải đã được quyết định thực hiện, đó là chấm dứt đổ thải bằng công nghệ bãi thải cao, thay thế bằng công nghệ đổ thải phân tầng và tổ chức trồng cây phục hồi môi trường ngay trong quá trình sản xuất. Các công nghệ thân thiện với môi trường cũng được TKV chủ động đề xuất và triển khai tích cực trong những năm qua như: Sử dụng cột chống thuỷ lực trong các lò chợ khai thác nhằm giảm lượng gỗ làm cột chống và tiến tới chấm dứt hoàn toàn dùng vì chống gỗ; sử dụng thuốc nổ ANFO thay thế thuốc nổ TNT để loại trừ những tác nhân gây độc có trong thuốc nổ TNT; sử dụng các phụ kiện và phương pháp nổ tiên tiến để hạn chế chấn động do nổ mìn; sử dụng máy cày xới làm tơi đất đá và dùng thiết bị lọc ép bùn than trong nhà máy tuyển than để cải thiện chế độ xử lý bùn nước, tận thu than bùn. Nước thải mỏ đã được quan tâm xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường và tái sử dụng tối đa cho nhu cầu của mỏ, ngoài sử dụng cho nhu cầu công nghệ nguồn nước này còn được sử dụng cho việc giặt quần áo, tưới rửa đường chống bụi và tiến tới xử lý đạt tiêu chuẩn dùng cho sinh hoạt. Ngoài ra các đơn vị thành viên của TKV đã thực hiện hàng trăm dự án cải tạo môi trường khác như xây dựng các đập chắn đất đá thải, hệ thống kênh mương thoát nước, các công trình xử lý nước thải, hệ thống phun sương dập bụi nhằm giảm đến mức thấp nhất các tác động do hoạt động khai thác than gây ra. Các hoạt động trồng cây gây rừng, phủ xanh đất trống, bãi thải đã được các đơn vị thành viên thực hiện thường xuyên và trở thành phong trào rộng rãi.
Để thể hiện rõ sự cam kết của mình trong chiến lược sản xuất sạch hơn, TKV yêu cầu các đơn vị thành viên nghiêm túc thực hiện các chương trình về cải thiện môi trường với nguyên tắc luôn luôn phải thời sự hoá các báo cáo tác động môi trường. Sự chủ động trong chiến lược bảo vệ môi trường của TKV không chỉ xử lý những vấn đề nảy sinh trong hoạt động sản xuất và những vấn đề do lịch sử để lại mà còn xây dựng các nhà máy nhiệt điện chạy than sử dụng than chất lượng thấp, có hàm lượng lưu huỳnh cao nhằm tiết kiệm tài nguyên, giảm thiểu tác động xấu đến môi trường. Tư tưởng chỉ đạo của TKV đối với công tác bảo vệ và phòng ngừa sự ô nhiễm môi trường từ nay về sau là chuyển hẳn sang thế chủ động bảo vệ và phấn đấu trở thành nhân tố điển hình trong công tác bảo vệ môi trường.
