Mỹ và Anh, hai quốc gia đóng vai trò chính trong cuộc chiến Iraq đã lên tiếng hoan nghênh sau khi Saddam Hussein bị kết án tử hình. Tuy nhiên, các nước và các nhóm khác lại có thái độ thận trọng khi mà cựu lãnh đạo này đối mặt với giá treo cổ.
Tại Moscow, Chủ tịch Ủy ban các vấn đề đối ngoại của Duma quốc gia Nga, Konstantin Kosachev, đã khuyến cáo về ''những hậu quả thê thảm'' tại Iraq nếu Saddam bị treo cổ. Tuy nhiên, ông tỏ ra hoài nghi về việc hình phạt sẽ được thực hiện.
Từ ủng hộ...
Đại sứ Mỹ tại Baghdad nói rằng phán quyết chiều 5/11 đã đánh dấu ''một mốc quan trọng'' đối với quốc gia bị chiến tranh tàn phá này. ''Một tên độc tài mà hàng triệu người khiếp sợ, kẻ đã giết chính công dân của ông ta mà không có công lý hoặc sự khoan dung, kẻ phát động chiến tranh chống lại các nước láng giềng, đã phải ra trước vành móng ngựa tại chính quốc gia của ông ta, chịu trách nhiệm trong một phiên tòa với những công dân bình thường là nhân chứng'', Đại sứ Zalmay Khalilzad nói.
''Hôm nay là một ngày quan trọng đối với Iraq khi nước này tiến những bước lớn trong việc xây dựng một xã hội tự do dựa trên pháp quyền. Mặc dù người Iraq có thể đối mặt với nhiều ngày khó khăn trong những tuần tới , song việc khép lại cuốn sách về Sadam và chế độ của ông ta là một cơ hội để thống nhân và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn'', ông Zalmay nói tiếp.
Trong khi đó, Nhà Trắng đã hoan nghênh các bản án, coi đó là bằng chứng về khả năng phát triển độc lập của chính phủ non nớt tại Iraq. Bức thông điệp của Tổng thống Mỹ Bush từ Texas cũng tương tự - bản án dành cho Saddam là một điều tốt đẹp, nêu bật bước tiến của Iraq.
''Bây giờ các bạn đã có bằng chứng tuyệt đối rằng các bạn có một cơ quan tư pháp độc lập tại Iraq. Một phần để Iraq tự trị và tự đứng vững là có một cơ quan tư pháp độc lập và đáng tin cậy thực hiện các công việc hàng ngày một cách công bằng và công khai'', phát ngôn viên Nhà trắng Tony Snow nói trên kênh truyền hình NBC.
Các đồng minh thân cận của Mỹ - Anh và Australia - cũng hoan nghênh bản án. Bộ trưởng Ngoại giao Anh Margaret Beckett tuyên bố chế độ Saddam Hussein đã phạm những tội ác kinh khủng. Hoàn toàn đúng khi Saddan bị kết án tử hình về vai trò của ông ta trong việc ra lệnh giết 148 người tại làng Dujail, phía Bắc Baghdad.
Ít có nơi nào mà người ta lại khinh miệt Saddam hơn Iran. Thủ đô Tehran tràn ngập bầu không khí khuây khỏa và vui mừng khi một kẻ thù của họ cuối cùng cũng phải đền tội. Lo ngại duy nhất của người Iran là án tử hình chưa đủ và cái chết của Saddam có thể cản trở việc xét xử Saddam về những tội ác chống Iran trong cuộc chiến 1980-1988.
Người Kuwait cũng reo hò và hoan hô mặc dù một vài người nói rằng họ muốn Saddam chết mục trong tù trong suốt phần đời còn lại. ''Lạy Chúa chúng tôi còn sống tới ngày hôm nay'', Ahmad al-Misfer 70 tuổi nói. Con trai của ông là một sỹ quan quân đội Kuwait đã bị bắt trong năm 1990 song cho tới nay vẫn biệt tăm.
...Tới phản đối
Tuy nhiên, phong trào Hamas đang cầm quyền tại Palestine đã lên án hình phạt treo cổ, gợi lại sự giúp đỡ về tài chính mà ông Saddam đã dành cho người Palestine sau khi phong trào intifada nổ ra vào tháng 9/2000.
Cao ủy về nhân quyền LHQ, Louise Arbour, đã kêu gọi hoãn mọi án tử hình và nói rằng quyền kháng án của các bị cáo phải được tôn trọng đầy đủ. Liên đoàn Nhân quyền quốc tế đã lên án hình phạt tử hình, khuyến cáo bản án sẽ gây ra nhiều bạo lực hơn và làm sâu thêm vòng xoáy giết chóc để báo thù ở Iraq.
Tổ chức Ân xá quốc tế hoài nghi về sự công bằng của phiên tòa. Các chuyên gia luật pháp quốc tế cho rằng nên để Saddam sống đủ lâu để trả lời cho những hành động tàn bạo khác. Sonya Sceats, một chuyên gia luật quốc tế, cho biết: ''Vấn đề thực sự là phiên tòa này chưa thể hiện được sự công bằng theo các tiêu chuẩn quốc tế cũng như tiêu chuẩn Iraq''.
Những người chỉ trích đã buộc tội Tổng thống Mỹ Bush sắp xếp thời gian của bản án này. Bản án được tuyên hai ngày trước khi diễn ra các cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ mà trong đó Đảng Dân chủ đang nỗ lực để giành lại quyền kiểm soát Quốc hội. ''Treo cổ Saddam sẽ gây nguy hiểm cho người Mỹ'', giáo sĩ Hồi giáo đáng kính tại Thái Lan Vitaya Wisethra nói.
Tại Pakistan, liên minh tôn giáo đối lập đã quả quyết rằng quân đội Mỹ đã gây ra nhiều chết chóc hơn tại Iraq trong 3,5 năm qua so với Saddam trong suốt 23 năm cầm quyền. Ông Bush nên bị xét xử vì những tội ác chiến tranh. ''Ai sẽ trừng phạt Mỹ và tay sai của họ, những kẻ đã giết nhiều người hơn so với Saddam?'', Hafiz Hussain Ahmed, một nghị sĩ cao cấp thuộc liên minh Mutahida Majlis-e-Amal nói.
Trong thế giới Hồi giáo, phản ứng khá lẫn lộn. Một số người Hồi giáo coi bản án là sự công bằng trong khi những người khác lên án đó là trò hề. ''Nếu Saddam bị kết án tử hình, họ cũng phải kết án tử hình ông Bush và Thủ tướng Israel Ehud Olmert, bởi những gì ông ta đã làm ở Lebanon'', Ibrahim Hreish, một người làm trang sức tại Amman, Jordan, nói.
