Theo nhận định của lực lượng chức năng và nhân dân trên địa bàn, tình trạng buôn bán vận chuyển và đốt pháo năm nay diễn biến rất phức tạp có chiều hướng gia tăng. Chỉ tính từ 15-8 đến 15-12-2007, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã bắt giữ, xử lý 96 vụ với 91 đối tượng, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ pháo lậu; thu gần 15.000 kg pháo các loại, tăng gấp 3 lần so với cả năm 2006.
Khác với các năm trước, chỉ diễn ra vào dịp cuối năm, năm nay tình hình buôn bán, vận chuyển pháo diễn ra trong cả năm. Mặc dù các lực lượng chức năng tích cực kiểm tra, kiểm soát, bắt giữ, xử lý kiên quyết, song vì lợi nhuận cao, nên đối tượng vẫn cố tình vi phạm, với những phương thức thủ đoạn buôn lậu ngày càng tinh vi. Như tự chế thêm các vách ngăn, khoang, hầm trên ô tô, tàu, thuyền để cất giấu hàng cấm; đóng bè mảng vận chuyển bằng đường biển… khi bị lực lượng chức năng phát hiện, sẵn sàng chống trả quyết liệt hoặc phi tang hàng hóa.
Ngày 14-12, Chi cục QLTT tỉnh tổ chức tiêu huỷ trên 500kg pháo lậu.
Điển hình như vụ ngày 3-11, tại Km 15 (TX Móng Cái), Công an Móng Cái phát hiện xe ô tô BKS 14L-9764 của Công ty TNHH Thương mại-dịch vụ Điện Quang (trụ sở tại phường Bãi Cháy, TP Hạ Long) do Nguyễn Văn Huy điều khiển, cùng Nguyễn Thành Chung, Nguyễn Văn Sơn và Nguyễn Hoàng đều là nhân viên của Công ty vận chuyển trên 100 kg pháo được giấu trong bình ga. Ngày 13-11, tại xã Quảng Nghĩa, Công an Móng Cái đã bắt giữ 5 đối tượng dùng xe mô tô chở 489 kg pháo Trung Quốc các loại, ngoài ra còn thu giữ4 bình xịt hơi cay, 6 dao kiếm. Ngày 25-11, Hải đội 2 BĐBP tỉnh bắt giữ 4 đối tượng dùng 2 thuyền nan gắn máy, vận chuyển trên 1.000 kg pháo lậu, tập kết trên các tàu chở than đưa vào nội địa tiêu thụ. Ngày 4-12, tại TP Hạ Long Đội QLTT số 5, kiểm tra xe ô tô khách BKS 35L-5689, do Vũ Xuân Thống, trú tại Ninh Bình điều khiển, phát hiện vận chuyển 40 kg pháo nổ nhưng không ai nhận là chủ hàng…
Công an TP Hạ Long tổ chức ký cam kết không vi phạm Chỉ thị 406/TTg tại Trường THPT Hòn Gai.ảnh: PV
Theo phản ánh của các lực lượng chức năng, cuộc chiến chống pháo lậu hiện gặp rất nhiều khó khó khăn. Đường biên giới trên đất liền và trên biển của tỉnh dài, rộng rất khó khăn kiểm soát 24giờ/ngày. Nhưng cơ bản là do công tác tuyên truyền chưa thường xuyên liên tục; ý thức tự giác chấp hành của một bộ phận người dân còn kém, pháo vẫn được đốt ở nhiều nơi, nhiều lúc, nhưng không được xử lý kiên quyết. Có “cầu” ắt có “cung”, các đối tượng vẫn tìm mọi cách để buôn bán, vận chuyển pháo lậu,nhất là dịp cuối năm, Tết. Chúng tôi đã có ngày chứng kiến tại cửa khẩu có vài trăm xe từ biên giới về nội địa lực lượng chức năng không có đủ điều kiện, thời gian để kiểm tra tất cả các xe. Theo phản ánh của những người làm công tác chống lậu, thì khó tránh khỏi “lọt lưới”, bởi có cả xe ô tô “biển xanh” cũng “tranh thủ chở ít hàng làm quà”. Riêng với pháo lậu, cứ 10 vụ bắt được... 1 vụ đã là khá rồi. Số vụ bắt được, tang vật thu giữ được tuy lớn, nhưng chiếm tới gần 50 % là vô chủ (trong 96 vụ nói trên, có tới 40 vụ vô chủ) nên không khởi tố được. Theo quy định, nếu sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép pháo nổ từ 30 kg-90 kg bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nên các đối tượng tìm cách “lách luật”chia nhỏ, xé lẻ để vận chuyển. Phương tiện, kinh phí đầu tư cho công tác tuần tra kiểm soát, nhất là tuyến biển còn rất hạn chế, không đủ chi phí cho việc mua tin, tiêu hủy... Chính quyền, đoàn thể các cấp đã vào cuộc, song thực hiện chưa kiên quyết; kiểm tra đôn đốc còn ở mức độ; đấu tranh chống các hành vi vi phạm về đốt pháo còn né tránh, nể nang. Có người dân cho rằng việc đốt pháo chỉ bị xử lý hành chính, nộp phạt vài trăm ngàn đồng “chẳng có nghĩa lý gì” nên vẫn “tiếp tục đốt pháo”.
Để khắc phục được những khó khăn này, không chỉ do các ngành chức năng, mà rất cần có sự vào cuộc trách nhiệm cao của cấp ủy, chính quyền địa phương và người dân.
Ý kiến - dư luận
* Ông Nguyễn Văn Duy, tổ 34, khu 6, phường Trưng Vương (TX Uông Bí):
“Năm nay tình trạng đốt pháo sẽ phức tạp hơn”
Cũng như các năm trước, năm nay công tác tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm Chỉ thị 406/TTg vẫn được các lực lượng trên địa bàn triển khai thực hiện ráo riết. Song theo dự đoán của tôi, nămnay tình trạng đốt pháo dịp Tết có lẽ sẽ phức tạp hơn, đối tượng đốt pháo sẽ tăng hơn những năm trước. Điều này có nhiều nguyên nhân, nhưng cơ bản nhất vẫn là ý thức của một bộ phận người dân. Làm tổ trưởng tổ dân phố gần 15 năm tôi thấy, nhiều người dân vẫn ký cam kết, song vẫn vi phạm. Về phía tổ dân, khu phố, nhà ai đốt pháo, mọi người biết cả, nhưng vì tình làng nghĩa xóm, vì sự tế nhị trong cuộc sống...không ai đứng ra đấu tranh. Trong khi đó lực lượng chức năng không phải lúc nào cũng có mặt bắt quả tang, lập biên bản để xử lý. Vì vậy cũng chẳng xử lý được ai. Hơn thế, những năm trước, mỗi tổ dân có vài ba chục hộ, có ai muốn đốt pháo cũng ngại, vì ông tổ trưởng ở gần nhà sẽ biết. Nay một khu phố có tới vài trăm hộ dân mà chỉ có 1 ông khu trưởng và 1 đến 2 ông khu phố quản lý, nếu người dân không tự giác thì e rằng việc đốt pháo khó mà ngăn chặn được.
* Ông Nguyễn Quang Vinh, Chủ tịch Hội CCB phường Bạch Đằng (TP Hạ Long):
“Cán bộ, đảng viênphải gương mẫu chấp hành”
Để ngăn chặn tình trạng sản xuất, vận chuyển và đốt pháo nổ, trước hết phải làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nhất là với thanh thiếu niên, học sinh... Cán bộ, đảng viên và gia đình cán bộ, đảng viên phải gương mẫu chấp hành nghiêm Chỉ thị 406/TTg để người dân noi theo. Cấp ủy, chính quyền tăng cường lãnh đạo các đoàn thể, tổ chức xã hội lồng ghép việc tuyên truyền với ký cam kết thi đua cùng thực hiện. Đi đôi với giáo dục, tuyên truyền, cần kết hợp chặt chẽ với xử lý nghiêm những vi phạm; thông báo về cơ quan, doanh nghiệp, nơi cư trú trên thông tin đại chúng các tổ chức, cá nhân vi phạm. Các lực lượng công an, bảo vệ dân phố cần kết hợp chặt chẽ với tổ dân, khu phố để nắm tình hình nhân dân, các đối tượng có dấu hiệu sản xuất, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng pháo nổ để kịp thời có biện pháp giáo dục ngăn chặn.
* Trung tá Vũ Đình Thành, Trưởng Công an phường Hồng Hải (TP Hạ Long):
“Quan trọng hơn cả vẫn là ý thức của người dân”
Thực hiện các văn bản, chỉ thị của Nhà nước, tỉnh, thành phố... về công tác cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt các loại pháo, Công an phường Hồng Hải đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền, triển khai một loạt các biện pháp: Xây dựng kế hoạch thực hiện Chỉ thị 406/TTg; tổ chức tuyên truyền và ký cam kết đến từng hộ dân, lớp học, cơ quan doanh nghiệp... trên địa bàn không vi phạm Chỉ thị 406; tăng cường kiểm tra thường xuyên, đột xuất; duy trì tổ tuần tra tại các cổng trường học, cổng chợ vào các giờ cao điểm... Đến nay trên địa bàn tình trạng sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ pháo nổ hầu như không có. Phường đang phấn đấu hạn chế đến mức tối đa tình trạng đốt các loại pháo, nhưng ngăn chặn được triệt để rất khó. Tết năm 2007, Công an phường đã xử lý 16 trường hợp đốt pháo, trong đó 11 trường hợp là học sinh, 5 hộ gia đình. Để hạn chế tình trạng này, quan trọng nhất vẫn là ý thức của người dân.
* Cô giáo Bùi Thúy Phượng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Cẩm Phả:
“Phải xử lý thật nghiêmcác trường hợp vi phạm”
Tuyên truyền, giáo dục thực hiện Chỉ thị 406/TTg đã được nhà trường thực hiện từ nhiều năm nay, bằng nhiều hình thức: Thông qua các buổi chào cờ đầu tuần, qua loa đài, tờ rơi, các buổi sinh hoạt ngoại khóa... Bên cạnh đó nhà trường còn tổ chức cho từng học sinh, lớp ký cam kết thực hiện Chỉ thị, trong cam kết ghi rõ nội dung Chỉ thị và hình thức xử lý khi vi phạm. Đội thanh niên tình nguyện, đội tuyên truyền viên xung kích của trường thường xuyên tổ chức kiểm tra đột xuất ở một số lớp để ngăn chặn, kịp thời phát hiện học sinh mang pháo hoặc các vật dụng cấm khác không được phép đem đến trường. Bằng cách làm này nhiều năm qua cán bộ, giáo viên, học sinh nhà trường đã thực hiện tốt Chỉ thị 406. Tuy nhiên, để việc cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt các loại pháo nổ ngày càng hiệu quả, cần phải xử lý thật nghiêm những đối tượng vi phạm. ở trường chúng tôi, học sinh vi phạm lần đầu bị cảnh cáo trước toàn trường, ghi vào học bạ, đình chỉ học tập 3 ngày để viết bản kiểm điểm, bản cam kết, có xác nhận của cha mẹ học sinh; trường hợp tái vi phạm sẽ có hình thức xử lý cao hơn.
* Em Trương Minh Nghĩa, học sinh lớp 12A1, Trường THPT Trần Phú (TX Móng Cái):
“Tự bản thân mình phải có quyết tâm”
Học sinh, thanh thiếu niên chúng cháu ai cũng thích được đốt pháo. Nhưng nghe tuyên truyền nhiều và xem ti vi, đọc báo về việc cấm sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ và đốt pháo, chúng cháu hiểu và bảo nhau không vi phạm. Song cháu nghĩ để việc này ngày càng hiệu quả, các ngành chức năng, cơ quan có thẩm quyền phải bắt giữ, xử lý nghiêm những người vi phạm và đưa những vụ việc này nhiều hơn trên đài, báo để giáo dục răn đe. Các cấp chính quyền, đoàn thể ở địa phương kết hợp với trường học tổ chức các cuộc thi, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thông qua đó tuyên truyền về tác hại của pháo do pháo gây nên... Đồng thời những dịp lễ, Tết tổ chức nhiều trò chơi lành mạnh để thu hút thanh thiếu niên, tránh xa những tệ nạn xã hội. Cháu nghĩ hiệu quả cao nhất vẫn là tự bản thân mỗi học sinh, thanh thiếu niên nâng cao nhận thức, có quyết tâm để không vi phạm.
