Ông Đoàn Như Vĩnh, Chánh Thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ cho biết: So với cả nước, số cơ sở kinh doanh xăng, dầu, gas tại Quảng Ninh bị phát hiện vi phạm về đo lường ít hơn nhiều.
Số lượng vi phạm ít
Nhiều NTD Quảng Ninh vẫn băn khoăn về số lượng và chất lượng xăng sau
khi mua.
Tính đến ngày 30-11-2008, cả nước có 797 cơ sở vi phạm, trong đó, đứng đầu là tỉnh Gia Lai có 81 cơ sở; Nghệ An là 43 cơ sở; An Giang: 35; Bạc Liêu: 34; Vĩnh Phúc: 30… Quảng Ninh có 4 trường hợp bị phát hiện vi phạm về đo lường.
Theo ông Đoàn Như Vĩnh, trong năm 2008, Sở KH&CN đã tổ chức thanh tra 15 đơn vị kinh doanh xăng dầu và 4 đơn vị kinh doanh gas. Qua các đợt thanh tra đột xuất , Đoàn thanh tra chưa phát hiện thấy hành vi cố ý gắn chíp điện tử, tháo dỡ niêm phong kẹp chì để lắp đặt thiết bị nhằm điều chỉnh sai số để vụ lợi bất chính, lừa dối khách hàng. 2 cơ sở kinh doanh xăng dầu bị lập biên bản xử phạt hành chính (ở Đông Triều và Uông Bí) chủ yếu từ nguyên nhân bảo quản không tốt các cột đo nhiên liệu, hoặc do chất lượng của cột đo không đảm bảo, dẫn đến sai số kỹ thuật.
Về chất lượng xăng dầu, qua kiểm tra 15 đơn vị kinh doanh hồi tháng 10-2008 cho thấy, các mẫu xăng M92, M95 đang kinh doanh, tồn chứa có trị số ốctan đạt tiêu chuẩn chất lượng TCVN 6776:2005; không phát hiện thấy cơ sở nào tự ý pha loại xăng có trị số ốctan thấp như M83 với xăng có trị số ốctan cao hơn như M92; không phát hiện nguồn xăng dầu không rõ xuất xứ.
Đối với lĩnh vực kinh doanh gas, Đoàn thanh tra đã phát hiện 2 đơn vị (ở TP Hạ Long) có hành vi vi phạm hành chính về đo lường, sang chiết gas không đủ định lượng, có sai số vượt quá mức giới hạn cho phép đối với sản xuất hàng đóng gói sẵn (đã xử phạt 7 triệu đồng cả 2 đơn vị). Chưa phát hiện thấy tình trạng bình gas đã quá hạn hoặc không đủ tiêu chuẩn đưa vào lưu thông trên thị trường.
Nhận định về công tác thanh kiểm tra đo lường chất lượng xăng dầu, gas, ông Trần Văn Minh, Giám đốc Sở KH&CN cho rằng, sở dĩ Quảng Ninh ít phát hiện có sai phạm vì các đơn vị chức năng đã tập trung thanh tra, đặc biệt là thanh tra đột xuất các cơ sở kinh doanh xăng dầu trên địa bàn quản lý. Vấn đề quản lý chíp điện tử, niêm phong bộ xung, cách niêm chì bộ đong…đã có giải pháp quản lý và đi sớm trước toàn quốc. Công tác này được triển khai hàng năm, ngoài ra đã giải quyết kịp thời các đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân.
Liệu tất cả các bình gas đến tay NTD có đảm bảo đủ định lượng?
Từ kết quả thanh tra về đo lường, chất lượng xăng dầu, gas toàn quốc, ông Đoàn Như Vĩnh khẳng định hình thức, hành vi gian lận của các cơ sở vi phạm ngày một tinh vi, phức tạp hơn, do vậy, khó giám sát và phát hiện hơn. Đơn cử như có thể tự ý tháo lắp, chỉnh sửa, thay đổi các bộ phận điều chỉnh sai số của buồng đong, các nắp pittông của buồng đong; đường truyền tín hiệu từ bộ phận tạo xung đến bộ phận chỉ thị và điều khiển điện tử (CPU) của cột đo xăng dầu. Đối với CPU niêm phong phần có thể hiệu chỉnh được sai số của cột đo xăng dầu là IC chương trình (mặc dù đã được nhà chế tạo niêm phong để bảo vệ sản phẩm) và các bộ phận có thể gắn thêm linh kiện để gian lận về đo lường…
Để có biện pháp ngăn ngừa các hành vi gian lận này, theo ông Vĩnh, cột đo xăng dầu khi kiểm định đạt yêu cầu kỹ thuật đo lường, kiểm định viên phải thực hiện việc niêm phong, kẹp chì, sau đó lập biên bản hiện trạng của cột đo xăng dầu, trong đó mô tả đặc điểm, chủng loại, ký hiệu, vị trí, dấu hiệu và hiện trạng niêm phong khác của nhà sản xuất. Ngoài ra, trên mỗi cột bán xăng dầu, chủ cơ sở kinh doanh phải ghi rõ trị số ốctan và ký hiệu, số hiệu tiêu chuẩn công bố áp dụng; dối với cột bán diezen phải ghi hàm lượng lưu huỳnh và ký hiệu, số hiệu tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, việc thanh tra các cơ sở kinh doanh xăng dầu gặp một số trở ngại, như khi thanh tra về chất lượng dầu. “Quy định về tỷ lệ lưu huỳnh trong dầu diezen là 0,25% đối với phương tiện vận chuyển bằng đường biển, 0,5% đối với đường bộ. Một số cửa hàng lợi dụng kẽ hở đã bán cho cả 2 loại phương tiện…” – ông Vĩnh nói.
Một khó khăn khác theo ông Vĩnh, đó là sự phối hợp của các ngành chức năng trong hoạt động kinh doanh xăng dầu năm 2008 vẫn chưa hiệu quả, còn có sự chồng chéo, có trường hợp tạo ra những thông tin chưa chuẩn xác ảnh hưởng tới doanh nghiệp. Có đoàn thanh tra ngoài ngành Khoa học, công nghệ, khi đánh giá về các cột đo xăng dầu vi phạm vượt giới hạn về đo lường lại dựa trên ý kiến là người không phải kiểm định viên về cột đo xăng dầu, nên kết luận không chuẩn xác và không đúng quy định pháp luật. Chỉ tổ chức có chức năng, có chuẩn đúng quy định và có kiểm định viên về cột đo xăng dầu mới có quyền kết luận cột đo xăng dầu có sai số vượt quá giới hạn cho phép không và dựa vào đó để thanh tra áp dụng chế tài.
Năm 2009, ngoài áp dụng các biện pháp quản lý đo lường, chất lượng của các cột đo xăng dầu, một đường dây nóng đến Sở KH-CN sẽ được thiết lập để tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng, đồng thời có kế hoạch bố trí lực lượng để tổ chức thanh tra đột xuất khi có phản ánh của người tiêu dùng. Như vậy sẽ tránh được tình trạng cơ sở kinh doanh đã kịp tháo các thiết bị gian lận trước khi đoàn thanh tra đến.
