Phát huy địa lợi thành thế mạnh kinh tế

Được ví như hình ảnh đất nước Việt Nam thu nhỏ, Quảng Ninh có đầy đủ các điều kiện, tiềm năng để phát triển nền kinh tế toàn diện trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là 2 lợi thế lớn của Quảng Ninh mà không phải địa phương nào cũng có đó là kinh tế cửa khẩu và kinh tế biển.

Trên con đường trở thành “thủ phủ” của vùng Đông Bắc, Quảng Ninh đã và đang thực hiện nhiều giải pháp để biến ưu thế địa lý thành thế mạnh kinh tế.

Hoạt động XNK hàng hoá tại khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái.

Thế mạnh giao thương

Quảng Ninh hiện có ba Khu kinh tế cửa khẩu, đó là: Móng Cái, Hoành Mô (Bình Liêu), Bắc Phong Sinh (Hải Hà). Để khai thác lợi thế của các khu kinh tế này trong những năm qua tỉnh đã tiến hành rà soát và điều chỉnh quy hoạch phát triển, quy hoạch chung xây dựng và quy hoạch chi tiết các khu kinh tế và quy hoạch ngành; tổ chức công bố công khai quy hoạch. Riêng năm 2010, khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái huy động tổng nguồn vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước 185,1 tỷ đồng và trên địa bàn Móng Cái hiện có 226 dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách, trong đó có 23 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn 250,6 triệu USD. Khu Kinh tế cửa khẩu Hoành Mô hiện thu hút được 22 dự án đầu tư với tổng vốn đầu tư 252 tỷ đồng. Khu kinh tế cửa khẩu Bắc Phong Sinh do còn hạn chế về hạ tầng giao thông và hạ tầng kỹ thuật nên việc thu hút vốn đầu tư chưa được nhiều, đến nay mới có 5 dự án được đầu tư và 1 dự án đang được đầu tư.

Thực hiện quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, Quảng Ninh là một trong những địa phương đi đầu trong việc triển khai xây dựng và ban hành các cơ chế chính sách khuyến khích các hoạt động đầu tư sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh nói chung và cơ chế, chính sách đối với đầu tư tại khu công nghiệp, khu kinh tế nói riêng. Tỉnh đã quan tâm đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng như đường giao thông, bến cảng, hệ thống cung cấp điện, nước, các dịch vụ bưu chính viễn thông, ngân hàng… tới các địa bàn có khu kinh tế để thu hút các nhà đầu tư. Ngoài ra, báo cáo Chính phủ và huy động nguồn vốn của các thành phần kinh tế đẩy nhanh kế hoạch xây dựng nâng cấp các tuyến đường giao thông huyết mạch của tỉnh như: Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 18A (đoạn Mông Dương - Móng Cái); Quốc lộ 18C lên cửa khẩu Hoành Mô, làm đường vành đai biên giới... Riêng đối với việc thu hút đầu tư vào các Khu kinh tế cửa khẩu tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt việc thực hiện cải cách hành chính, triển khai mô hình “một cửa liên thông”, mô hình “một cửa” tại các đơn vị; công khai minh bạch về các thủ tục, các quy định để giải quyết các hồ sơ, thủ tục hành chính với các nhà đầu tư. Nâng cao vai trò người đứng đầu cơ quan, quản lý, giáo dục, động viên công chức của cơ quan nâng cao trình độ nghiệp vụ, năng lực công tác, có ý thức, trách nhiệm khi tiếp xúc và giải quyết công việc đối với các nhà đầu tư. Bằng những giải pháp hiệu quả nên trong giai đoạn 5 năm (2006- 2010) Quảng Ninh đã đạt được tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu với mức tăng bình quân 19,3%/năm. Riêng Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái đạt kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá khoảng 13 tỷ USD, Hoành Mô 121,8 triệu USD, Bắc Phong Sinh 118,9 triệu USD. Cả 3 khu kinh tế cửa khẩu này hiện thu hút trên 5.000 doanh nghiệp và hộ gia đình tham gia kinh doanh.

Cửa mở ra biển cho các vùng nội địa

Trước đây khi nói đến kinh tế Quảng Ninh người ta thường nghĩ đến than và rừng, còn kinh tế biển mới chỉ được nhắc đến thuỷ sản, du lịch, gần đây là đóng tàu biển. Tuy nhiên sau khi Trung ương có Nghị quyết về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 thì cách tiếp cận mới về biển ở Quảng Ninh được coi như một nhân tố địa lợi, nguồn tài nguyên vô tận mở hướng tăng trưởng cho nền kinh tế và là con đường tiến nhanh nhất hội nhập với nền kinh tế toàn cầu. Phát huy lợi thế này trong những năm qua kinh tế biển đã được tỉnh và các doanh nghiệp tập trung đầu tư phát triển và ngày càng đạt hiệu quả cao. Đặc biệt việc đầu tư xây dựng hệ thống cảng biển, có thể cập tàu từ 3-7 vạn tấn ra vào cảng như: Cảng Cái Lân, B12, cảng tàu khách Hòn Gai, Cẩm Phả; đầu tư thiết bị, công cụ bốc xếp như xe nâng, cẩu đế nhằm nâng cao sản lượng hàng hoá thông qua cảng và giải phóng nhanh lượng tầu ra vào. Đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng các xã đảo và ven biển đảo.

Nhìn xa hơn thuỷ sản và đóng tàu biển trong tiềm năng thế mạnh của mình, Quảng Ninh đã xác định phát triển kinh tế biển phải bao gồm cả vùng ven biển, trên biển, kinh tế hải đảo kết hợp với các khu vực nội địa để phát triển nhanh, ổn định và bền vững. Theo đó ưu tiên phát triển mạnh theo một chương trình liên kết các ngành kinh tế biển quan trong như: khai thác khoáng sản, hải sản, vận tải biển, dịch vụ biển và du lịch. Hình thành một số ngành chủ lực có kỹ thuật, công nghệ hiện đại, có giá trị xuất khẩu cao và nguồn tích luỹ lớn cho nền kinh tế. Phát triển đồng bộ và từng bước hiện đại hoá hệ thống kết cấu hạ tầng ven biển, đặc biệt là Khu Kinh tế Vân Đồn, các khu công nghiệp ven biển gắn với hệ thống cảng biển, xây dựng các cảng nước sâu tạo cửa mở ra biển cho các vùng nội địa trong cả nước. Để đạt sự phát triển tăng tốc cho vùng biển và ven biển, Quảng Ninh đã xác định và lựa chọn khâu đột phá, có trọng điểm ưu tiên đầu tư làm động lực thúc đẩy phát triển đó là: đầu tư xây dựng hoàn thiện hệ thống cảng biển và kết cấu hạ tầng ven biển; khu công nghiệp tập trung ven biển, khu kinh tế, du lịch, dịch vụ. Trong giai đoạn 2006-2010 tỉnh đã tập trung củng cố các cơ sở hạ tầng đã có, đổi mới công nghệ, phát triển các khu công nghiệp lớn như Cái Lân, Việt Hưng, Hải Hà, tổ hợp dịch vụ cảng biển- đóng tàu, trung chuyển dầu khu đầm nhà Mạc (Yên Hưng). Đặc biệt là đầu tư cho Khu kinh tế Vân Đồn.  

Trong bối cảnh Khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc-ASEAN đang được xây dựng và hợp tác khu vực Vịnh Bắc Bộ, Quảng Ninh với các ưu thế về phát triển kinh tế cửa khẩu và kinh tế biển đã được xác định là cầu nối giao thương quan trọng. Tỉnh cũng đã nhận thức rõ ưu thế này để biến nhân tố địa lợi thành thế mạnh kinh tế, là tỉnh cửa ngõ trên con đường tiến ra biển của khu vực Bắc Bộ.