Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) của tỉnh đã đi gần hết giai đoạn 5 năm (2011-2015), thành công lớn nhất rút ra được sau gần 4 năm thực hiện đó là sức mạnh của sự chung sức, đồng lòng đã được nhân lên cao độ trong cả hệ thống chính trị, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp chung tay, góp sức xây dựng một nông thôn Quảng Ninh phát triển.
Đồng chí Trương Công Ngàn, Trưởng Ban Xây dựng NTM tỉnh cho biết: Với tiến độ thực hiện như hiện nay, dự kiến đến hết năm 2015, toàn tỉnh sẽ có 82 xã cơ bản đạt NTM, 100% số xã có đường trục xã, liên xã được nhựa hoá hoặc bê tông hoá, đường liên thôn được cứng hoá đạt chuẩn, 100% xã đồng bằng, 50% xã miền núi có hệ thống kênh mương được kiên cố hoá. Kinh tế khu vực nông thôn đóng góp từ 15-20% GDP của tỉnh, trong đó giá trị tăng thêm nông, lâm, ngư nghiệp chiếm 4% trong cơ cấu GDP của tỉnh. Thu nhập của người dân nông thôn gấp 1,5-2 lần so với thu nhập đầu người khu vực nông thôn của tỉnh năm 2010.
Để có kết quả này, phong trào thi đua “Chung sức xây dựng NTM” đã được đẩy mạnh thành cao trào với 5 chương trình cụ thể. Đó là, phong trào thi đua “Quân đội chung sức xây dựng NTM” với trên 75.000 ngày công làm trên 180km đường giao thông các loại đã thể hiện cụ thể, sinh động của mối tình quân dân. “Thành thị giúp đỡ nông thôn” được cụ thể hoá bằng các công trình, hiện vật cụ thể với tổng giá trị là 15,193 tỷ đồng. Điển hình như TP Hạ Long hỗ trợ huyện Ba Chẽ 9,193 tỷ đồng; TP Uông Bí hỗ trợ Hoành Bồ 6 tỷ đồng. Như đồng chí Nguyễn Minh Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Chẽ chia sẻ: Bằng những công trình cụ thể, thành phố đã tiếp thêm sức mạnh xây dựng NTM cho nông thôn, là hành động thể hiện miền núi gần hơn với miền xuôi, nông thôn gần hơn với thành thị. Với truyền thống của Vùng mỏ, phong trào “Công nông liên minh trong xây dựng NTM” được nhân lên từ việc đẩy mạnh liên kết đầu tư trong sản xuất, cung ứng và tiêu thụ hàng nông sản, tạo đầu ra ổn định thông qua ký kết các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm giữa các bên. Điển hình như Công ty CP Than Hà Lầm đã tiêu thụ 2 tấn miến dong/năm cho nông dân huyện Bình Liêu; Công ty CP Than Mông Dương có kế hoạch tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp và tiếp nhận mỗi năm 100 lao động vào làm việc tại Công ty với huyện Đầm Hà; Công ty CP Than Hà Tu cam kết tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp cho huyện Ba Chẽ; Công ty Than Mạo Khê, Công ty Nhiệt điện Đông Triều, Công ty Than Khe Chàm bao tiêu sản phẩm hoa, củ, quả của huyện Đông Triều; Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu hàng năm thu mua ổn định trên 1.300 tấn nguyên liệu cho nông dân trên địa bàn. Cùng với các phong trào này thì cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng đã tham gia đồng hành xây dựng NTM thông qua việc hỗ trợ vốn xây dựng kết cấu hạ tầng, mở rộng sản xuất, kinh doanh trên địa bàn nông thôn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, lao động nông thôn, cam kết bán vật liệu theo phương thức trả chậm, giảm giá bán 10%, hỗ trợ trực tiếp các công trình hạ tầng nông thôn theo phương thức “Chìa khoá trao tay”. Tính đến nay, các doanh nghiệp ủng hộ trực tiếp 12.690 tấn xi măng, 1.525.000 viên gạch chỉ và 2.000m2 gạch lát nền để đầu tư các công trình hạ tầng nông thôn. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp đầu tư hạ tầng vùng sản xuất và liên doanh, liên kết với các hộ dân như: Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Việt Long sản xuất rau tại TX Quảng Yên, Công ty TNHH Thuấn Quỳnh sản xuất chè tại huyện Hải Hà… Không chờ được nhận sự hỗ trợ, giúp đỡ mà tinh thần “Nông dân tự lực sáng tạo trong xây dựng NTM” được phát huy tối đa, từ đây khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần sáng tạo vươn lên trong lao động, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, xây dựng tổ chức hội ngày càng vững mạnh. Nhờ khơi gợi được tinh thần này nên trong 3 năm (2011, 2012, 2013), các cá nhân, hộ gia đình ở khu vực nông thôn đã vay hơn 7.000 tỷ đồng từ các tổ chức tín dụng để sản xuất kinh doanh, vươn lên thoát nghèo.
Cũng theo đồng chí Trưởng Ban Xây dựng NTM tỉnh, tinh thần chung sức này không chỉ làm cho tình quân dân thêm gắn bó, công - nông liên minh thêm bền chặt, thành thị trách nhiệm hơn với nông thôn mà còn làm thay đổi cơ cấu nguồn lực xây dựng NTM theo hướng nguồn lực ngoài ngân sách là chính. Ví dụ theo tính toán để làm một con đường, nếu Nhà nước hỗ trợ 1 phần thì người dân sẽ đóng góp 3 phần. Với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, sau 3 năm đã huy động các nguồn vốn đạt trên 23.000 tỷ đồng (Đề án xây dựng NTM tỉnh giai đoạn 2010-2020 đề ra là 15.946 tỷ đồng). Một điểm đáng lưu ý là từ đầu năm 2012, tỉnh đã thay đổi phương thức điều hành ngân sách phục vụ chương trình NTM. Từ chỗ tỉnh quản lý tập trung ngân sách thì nay đã giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các địa phương thông qua quy chế phân bổ hằng năm, dựa trên các tiêu chí cụ thể đảm bảo công khai, minh bạch, công bằng và hiệu quả.
Để hoàn thành chương trình xây dựng NTM và mục tiêu phấn đấu đến 2020 tỉnh Quảng Ninh là tỉnh dịch vụ - công nghiệp trong định hướng thực hiện phong trào thi đua Chung sức xây dựng NTM, tỉnh đã xác định quan điểm chung. Đó là sáng tạo, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách theo phương châm “Lấy công nghiệp, dịch vụ thúc đẩy nông nghiệp; lấy thành thị dẫn dắt nông thôn” nhằm huy động tổng hợp các nguồn lực, nhất là từ các doanh nghiệp và nội lực của người nông dân để đầu tư, phát triển sản xuất ở nông thôn, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người nông dân. Như vậy tinh thần chung sức sẽ càng cần được nhân lên hơn nữa.
Ngọc Lan
