Theo Quyết định 99/QĐ-TTg, Móng Cái được đặt mục tiêu phát triển thành một trong những trung tâm đầu mối trao đổi hàng hoá và dịch vụ giữa ASEAN và Trung Quốc. Trọng trách của nơi “cửa ngõ” vùng biên này là phải trở thành động lực phát triển mạnh của khu vực phía Bắc.
Hội chợ thương mại - du lịch quốc tế Việt - Trung 2009 sẽ được khai mạc tại TP Móng Cái từ ngày 4-12 với một loạt các sự kiện gắn kết trong chương trình. Đây sẽ là cơ hội thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động giao lưu thương mại qua cửa khẩu Móng Cái. Trong đó, vai trò đầu mối về kết nối đối tác được đánh giá là điểm quan trọng để Móng Cái khẳng định vị trí cửa ngõ kết nối ASEAN - Trung Quốc. Tuy mới là lần thứ hai được tổ chức trên quy mô quốc gia nhưng hội chợ quốc tế Móng Cái bắt đầu khẳng định được vị trí cầu nối quan trọng, hoạt động giao thương ngày càng vươn ra xa, không chỉ các địa phương Trung Quốc sát biên giới với Việt Nam mà các trung tâm kinh tế lớn của Trung Quốc như Thâm Quyến, Ma Cao, Hồng Kông đã có kết nối với Móng Cái. Đặc biệt, trong khuôn khổ hội chợ sẽ diễn ra hội thảo về xây dựng thí điểm Khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc).
Một góc thành phố cửa khẩu Móng Cái hôm nay.
Tại Quyết định số 99/2009/QĐ-TTg ngày 29-7-2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, Thủ tướng đã cho phép thành phố Móng Cái trao đổi với TX Đông Hưng (Trung Quốc) triển khai xây dựng thí điểm khu hợp tác kinh tế biên giới theo hướng có quy chế chung trên một số lĩnh vực. So với các địa phương đã thành lập khu hợp tác kinh tế qua biên giới trên tuyến biên giới Việt - Trung, các ưu thế về vị trí địa lý, cơ sở hạ tầng, tính bổ trợ lẫn nhau về kinh tế, viễn cảnh hợp tác trong tương lai... thì TP Móng Cái và TX Đông Hưng có nhiều lợi thế. Trước hết, Móng Cái và Đông Hưng đều thuộc khu vực kết nối của khu mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN, đều nằm trong phạm vi khu vực khu hợp tác kinh tế quanh Vịnh Bắc Bộ và khu vực hợp tác tiểu vùng sông Mê Kông. Ưu thế về vị trí địa lý của hai địa phương cùng tương đồng. Hiện nay, ngoài cây cầu hữu nghị Việt - Trung đã được xây dựng trước đây, hiện hai bên đã quyết định chuẩn bị cùng hợp tác xây dựng cây cầu hữu nghị Việt - Trung thứ 2 bắc qua sông Bắc Luân, địa điểm cụ thể của cây cầu đã được xác định, phấn đấu trong năm 2010 sẽ khởi công xây dựng và hai bên cũng dự kiến sẽ xây dựng tuyến đường cao tốc và đường sắt Hạ Long - Móng Cái - Đông Hưng - Nam Ninh trong tương lai. Hai thành phố và thị xã đều là những địa phương giáp biển, các cảng biển của hai bên có thể nối thông với nhau. Bên phía Móng Cái có hệ thống cảng thuỷ nội địa và các cảng biển như: Vạn Gia, Núi Đỏ, Dân Tiến… đều có thể nối liền với các cảng Trúc Sơn, Vạn Vỹ, Phòng Thành của Trung Quốc. Các ngành kinh tế của hai địa phương lại có nhiều điểm khác biệt do đó tính bổ trợ cho nhau rất lớn. Hiện tại TX Đông Hưng với việc lấy công nghiệp làm hướng phát triển chủ đạo, đang tập trung phát triển các ngành chế biến hải sản, chế biến thực phẩm, gia công cao su làm ngành chủ đạo với việc nhập khẩu nguyên liệu từ Việt Nam và các nước Đông Nam á. Với việc phát triển như vậy sẽ rất có lợi cho việc thúc đẩy ngành công nghiệp hai bên cùng phát triển, cùng bổ trợ cho nhau, cùng thúc đẩy lẫn nhau, cùng thúc đẩy thị trường của hai bên phát triển.
Vào tháng 5-2009 vừa qua, tại TP Nam Ninh (Trung Quốc), trong khuôn khổ hội nghị lần thứ 2 uỷ ban công tác liên hợp giữa các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh (Việt Nam) và Quảng Tây (Trung Quốc), lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh và Quảng Tây đã cùng ký vào Biên bản ghi nhớ trong đó có nội dung: “Hai bên cùng nỗ lực thúc đẩy xây dựng Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Móng Cái - Đông Hưng”. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi rất lớn cũng có những khó khăn, thách thức không nhỏ. Bởi, đây là một vấn đề mới, chưa phải là mô hình phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới nên nội hàm của sự hợp tác chưa được định hình một cách rõ ràng. Do đó, đòi hỏi phải có một sự chia sẻ, phối hợp tốt trong quá trình xây dựng và vận hành khu hợp tác.
Việc triển khai xây dựng khu hợp tác rất cần những đóng góp, nghiên cứu sâu của các chuyên gia, học giả từ nội hàm cũng như cách thức thực hiện triển khai trong thực tế. Trước xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu, việc nhanh chóng hình thành khu hợp tác kinh tế biên giới Việt - Trung chắc chắn sẽ là động lực cho phát triển kinh tế của Móng Cái trở thành một trong những trung tâm đầu mối trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa ASEAN - Trung Quốc và trở thành động lực phát triển mạnh của khu vực phía Bắc.
