Những chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước về phát triển công nghiệp văn hóa đã và đang được triển khai mạnh mẽ, từng bước tạo nên những chuyển biến tích cực tại Quảng Ninh. Công nghiệp văn hóa dần khẳng định vị trí là ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững của tỉnh và đất nước. Trong tiến trình đó, các doanh nghiệp đang nỗ lực phát huy vai trò trong sáng tạo, đầu tư, lan tỏa các giá trị văn hóa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành khâu đột phá, động lực phát triển mới của Quảng Ninh.
Nhập cuộc tích cực
Thời gian qua, phát triển công nghiệp văn hóa ở Quảng Ninh ghi nhận sự vào cuộc ngày càng năng động và hiệu quả từ các đơn vị tư nhân đã từng bước tạo khởi sắc cho lĩnh vực này. Nhiều sản phẩm văn hóa mới được sáng tạo trên nền tảng phát huy, khai thác hiệu quả hệ thống di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Những năm qua, Quảng Ninh huy động hiệu quả nguồn lực xã hội đầu tư phát triển công nghiệp văn hóa, với hơn 500 công trình trị giá trên 10.000 tỷ đồng của doanh nghiệp và người dân đầu tư (các sân golf, khu vui chơi nghỉ dưỡng, khách sạn cao cấp, hệ thống các du thuyền...).
Cùng với đó, thông qua việc phát triển một số sản phẩm du lịch, dịch vụ mới như các show diễn tiềm năng trên du thuyền và trong hang động như: “Vũ điệu biển khơi”, “Đi tìm dấu ngọc”; chuỗi sân khấu âm nhạc Thanh âm bên thông, Hát giữa kỳ quan… các doanh nghiệp đã và đang khẳng định vai trò tiên phong trong việc làm mới trải nghiệm văn hóa, biến tài nguyên văn hóa thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, thúc đẩy công nghiệp văn hóa Quảng Ninh phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững.
Từ năm 2023, show nghệ thuật đa phương tiện “Vũ điệu biển khơi” được trình diễn trên siêu du thuyền nhà hàng 5 sao Paradise Delight (thuộc Tập đoàn Paradise Việt Nam) giữa Vịnh Hạ Long. Với hình thức kể chuyện bằng công nghệ trình chiếu ánh sáng LED, âm nhạc và múa truyền thống, show tái hiện huyền thoại con Rồng cháu Tiên, vẻ đẹp kỳ vĩ của Vịnh Hạ Long cùng đời sống ngư dân vùng biển. Tiếp nối thành công đó, đầu tháng 10 vừa qua, du thuyền ngủ đêm Paradise Legacy chính thức ra mắt, mở ra hành trình trải nghiệm văn hóa biển độc đáo gắn với các làng nghề truyền thống, ẩm thực và phong tục tín ngưỡng vùng vịnh.
Theo Đại diện Tập đoàn Paradise Việt Nam, doanh nghiệp không chỉ hướng tới việc tạo ra sản phẩm du lịch cao cấp mà còn mong muốn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam, đặc biệt là văn hóa vùng biển Quảng Ninh tới du khách quốc tế. Mỗi show diễn hay hải trình khám phá Vịnh Hạ Long đều được coi là một sản phẩm công nghiệp văn hóa đúng nghĩa, nơi văn hóa được chuyển hóa thành trải nghiệm, thành giá trị kinh tế bền vững.
Cũng trong hướng đi đó, tháng 6 vừa qua, show diễn thực cảnh “Đi tìm dấu ngọc” ra mắt tại hang Ngọc Rồng (Khu di tích và danh thắng Vũng Đục) do Công ty CP Tập đoàn du thuyền cao cấp châu Á (APC Corporation) phối hợp Công ty TNHH Hang Ngọc Rồng thực hiện. Lần đầu tiên tại Việt Nam, một sân khấu thực cảnh được dàn dựng trong hang động, kể câu chuyện về những truyền thuyết thiêng liêng và tôn vinh bản sắc văn hóa Quảng Ninh thông qua ngôn ngữ múa, xiếc, sân khấu truyền thống kết hợp công nghệ trình chiếu hiện đại. Sản phẩm độc đáo này tiếp tục khẳng định xu hướng đầu tư sáng tạo của doanh nghiệp tư nhân, biến văn hóa thành nguồn lực phát triển du lịch bền vững.
Không chỉ các đô thị lớn, nhiều doanh nghiệp nhỏ và khởi nghiệp sáng tạo cũng đang góp phần phát triển công nghiệp văn hóa ở vùng cao, biên giới. Tiêu biểu Công ty CP Am Váp Farm khai thác, phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với văn hóa dân tộc Dao Thanh Phán xã Kỳ Thượng hiệu quả từ cuối năm 2022 đến nay. Thông qua việc đưa du khách trải nghiệm đời sống sinh hoạt, văn hóa truyền thống (nghề thêu thổ cẩm, ẩm thực, văn nghệ dân gian…) các doanh nghiệp không chỉ tạo sinh kế bền vững cho người dân mà còn biến bản làng thành “bảo tàng sống” của văn hóa vùng cao.
Anh Nguyễn Trung Kiên, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Am Váp Farm, chia sẻ: Chúng tôi mong muốn mỗi tour du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn là cơ hội để gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc thiểu số đến với du khách trong và ngoài nước. Khi doanh nghiệp làm du lịch bằng tình yêu và trách nhiệm với văn hóa, đó chính là cách góp phần vào phát triển công nghiệp văn hóa bền vững nhất.
Tạo đòn bẩy phát triển mạnh mẽ
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi mạnh mẽ cách sáng tạo và tiếp cận văn hóa, sự năng động và đổi mới của các doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực tư nhân, đã tạo nên “làn gió mới”, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa tại Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng. PGS. TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, đánh giá: Với khả năng linh hoạt, tính đổi mới cao và tầm nhìn dài hạn, các doanh nghiệp tư nhân đang đóng góp tích cực vào sự hình thành và phát triển một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa sôi động, góp phần đưa Việt Nam vươn lên trên bản đồ văn hóa thế giới.
Điều đáng ghi nhận là Quảng Ninh đang cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân và công nghiệp văn hóa thông qua nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực sáng tạo. Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về “Phát triển kinh tế tư nhân” xác định đây là “động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế, động lực của đổi mới và tăng trưởng. Bám sát mục tiêu đó, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI xác định, giai đoạn 2026-2030, kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 40-45% GRDP. Điều đó cho thấy vai trò của kinh tế tư nhân đang được tỉnh đặc biệt quan tâm, tạo mọi điều kiện để thúc đẩy. Đây là cơ sở để Quảng Ninh khuyến khích các doanh nghiệp tham gia mạnh mẽ hơn vào phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn không ít thách thức: Cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực văn hóa chưa thật sự đồng bộ. Cùng với đó, do đặc thù của công nghiệp văn hóa luôn đề cao tính sáng tạo cho nên những chuyển động trong lĩnh vực này cũng diễn ra thường xuyên, liên tục, xuất hiện nhiều mô hình, cách thức hoạt động mới, vì thế cần điều chỉnh linh hoạt trong cơ chế, chính sách. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực sáng tạo còn mỏng, việc huy động nguồn lực xã hội chưa tương xứng với tiềm năng…
Để khắc phục những hạn chế đó, Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh thu hút, khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, sản phẩm văn hóa chủ lực có trọng tâm, trọng điểm. Triển khai tổ chức thực hiện Đề án phát triển Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch kết nối khu vực và thế giới đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Đề án phát triển thí điểm kinh tế ban đêm tại một số địa bàn trọng điểm về du lịch. Từng bước xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm văn hóa nghệ thuật cấp vùng; điểm đến hấp dẫn hàng đầu về du lịch di sản, văn hóa khu vực châu Á và thế giới. Quan tâm phát triển nhân lực du lịch, văn hóa chất lượng cao; thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng, phát triển, quản lý văn hóa...
