Phát thanh thời 4.0

Sự phát triển của công nghệ số đang đưa phát thanh bước vào một giai đoạn phát triển mới. Từ mô hình truyền thông một chiều, phát thanh chuyển dần sang cá nhân hóa nội dung, gia tăng tương tác và kết nối công chúng trên nhiều nền tảng.

Sự phát triển của công nghệ số đã phá vỡ những giới hạn vốn có của phát thanh truyền thống. Nội dung của phát thanh không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sóng radio hay ăng-ten vật lý mà được phân phối trên nhiều nền tảng số như website, ứng dụng di động hay Spotify. Mô hình “phát thanh không ăng-ten” giúp công chúng tiếp cận nội dung mọi lúc, mọi nơi, trên nhiều thiết bị khác nhau, biến phát thanh từ loại hình phát sóng theo khung giờ cố định thành dịch vụ nội dung “theo yêu cầu”, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng hiện đại.

Công nghệ số đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của podcast - dạng nội dung âm thanh số phát hành trên internet, cho phép người nghe chủ động lựa chọn, tải về hoặc nghe trực tuyến bất cứ lúc nào. Từng có thời điểm nhiều người lo ngại sự suy giảm của radio truyền thống sẽ kéo theo sự thoái trào của phát thanh, tuy nhiên, podcast đã chứng minh điều ngược. Bà Justine Kelly, Quản lý nội dung âm thanh và Chiến lược của ABC International (Australia) cho biết: Phát thanh truyền thống vận hành dựa trên khung giờ và tiếp cận đại chúng, trong khi podcast bắt đầu từ việc xác định rõ đối tượng công chúng mục tiêu, cho phép khai thác các thị trường ngách và giúp người nghe tiếp cận nội dung vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày.

Nắm bắt xu thế đó, tháng 3/2026, Báo và PTTH Quảng Ninh chính thức đưa hệ sinh thái podcast lên các nền tảng số. Trên Spotify, nhiều chương trình dài kỳ như “Thanh âm Vùng mỏ”, “Theo dòng thời sự”, “Quảng Ninh Let’s go”, “GenZ 14”... được xây dựng theo hướng chuyên biệt hóa nội dung, đáp ứng nhu cầu của từng nhóm công chúng.  Nhà báo Nguyễn Thanh Trang, thành viên nhóm phát triển podcast của Báo và PTTH Quảng Ninh, cho biết: “Podcast đòi hỏi sự thay đổi từ tư duy sản xuất đến cách tiếp cận công chúng. Người làm phát thanh không chỉ kể câu chuyện hay mà còn phải xác định đúng đối tượng người nghe, lựa chọn cách thể hiện phù hợp để giữ chân thính giả và tạo thói quen quay trở lại với kênh”.

Không chỉ dừng lại ở việc nghe, phát thanh trong kỷ nguyên số còn hướng mạnh vào việc gia tăng khả năng tương tác. Các chương trình phát thanh trực tiếp được kết hợp với livestream trên các nền tảng mạng xã hội, cho phép công chúng bình luận, đặt câu hỏi và tham gia vào quá trình sản xuất nội dung ngay khi chương trình đang diễn ra. Những phản hồi tức thời này giúp phóng viên, biên tập viên điều chỉnh cách dẫn dắt, tăng tính hấp dẫn và sự kết nối với công chúng.

Một trong những động lực quan trọng giúp phát thanh Quảng Ninh thích ứng nhanh với môi trường số là việc vận hành hiệu quả mô hình cơ quan báo chí hợp nhất. Là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong thực hiện hợp nhất báo chí, Báo và PTTH Quảng Ninh đã phát huy lợi thế của tòa soạn hội tụ, kết nối nguồn lực giữa các loại hình báo chí, giữa nội dung và công nghệ. Trên nền tảng đó, phát thanh Quảng Ninh không ngừng mở rộng độ phủ trên môi trường số, đồng thời đẩy mạnh sản xuất các chương trình chuyên sâu, gia tăng tính tương tác và từng bước khẳng định vị thế trong dòng chảy phát thanh hiện đại.

Tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII năm 2026, Báo và PTTH Quảng Ninh xuất sắc giành 2 giải vàng và 3 giải đồng, trong đó chương trình phát thanh trực tiếp “Theo ánh đèn lò” thể loại phát thanh trực tiếp và tác phẩm “Nhịp thở ở mức -300” hạng mục Podcast xuất sắc mang về giải Vàng. Năm 2025, các tác phẩm phát thanh của Báo và PTTH Quảng Ninh dự thi và giành 20 giải báo chí các cấp, trong đó có 8 giải cấp quốc gia.

Ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, nhận định: “Quảng Ninh có hạ tầng kỹ thuật hiện đại, đủ điều kiện để sản xuất các sản phẩm multimedia chuyên sâu trên nền tảng số. Với tinh thần đổi mới sáng tạo và đội ngũ làm báo giàu nhiệt huyết, Báo và PTTH Quảng Ninh đang đi đúng hướng và có nhiều dư địa để bứt phá, tiếp tục khẳng định vai trò vị thế trong làng báo chí cả nước”.