Trong những năm gần đây, sản phẩm nấm ăn cao cấp mang thương hiệu “Nấm Việt” của Công ty TNHH Long Hải (Đông Triều) đã được thị trường chấp nhận và ngày càng có uy tín với các nhà phân phối, không chỉ ở Quảng Ninh mà là trên cả nước...
Nguyên liệu để làm cơ chất tạo quả thể nuôi trồng nấm của Công ty TNHH Long Hải đều là phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch như rơm rạ, lõi ngô, bã mía, cám gạo, bột ngô v.v. vốn rất có sẵn ở vùng nông thôn. Đây là một lợi thế để “Nấm Việt” phát triển thuận lợi tại Đông Triều.
Ngoài lợi ích trong sản xuất kinh doanh cho mình, việc Công ty thu mua tận dụng các phụ phẩm sau thu hoạch của nông dân các xã đã đem lại một lợi ích khác; đó là sau mỗi vụ thu hoạch lúa, ngô thì trên đồng ruộng không còn tình trạng bà con nông dân đốt rơm rạ, thân cây ngô gây khói bụi ảnh hưởng đến môi trường. Các gói phụ phẩm cơ chất làm quả thể nuôi nấm, sau khi thu hoạch nấm, đưa ra phơi khô và được chuyển lại đồng ruộng của nông dân tạo mùn, tăng độ phì cho đất. Một điều quan trọng hơn nữa là sản xuất nấm tại cơ sở của Công ty cũng như đưa về nuôi trồng tại các hộ dân đều không gây ô nhiễm môi trường.
Đến nay, Công ty đã phát triển mô hình sản xuất lớn theo chuỗi công nghệ kỹ thuật, quy trình sản xuất nấm khép kín. Các sản phẩm nấm ăn và nấm Linh chi được sản xuất theo phương pháp ứng dụng công nghệ sinh học, yêu cầu môi trường sản xuất, như phòng thí nghiệm, phòng khử trùng bằng tia cực tím, phòng máy tạo khí ozôn, hệ thống phòng nuôi sợi nấm, phòng thúc mầm, phòng hãm và phòng phát triển nuôi cấy nấm (phòng quả thể) phải đảm bảo chống được tạp khuẩn và các bệnh hại do sinh lý của thân, mầm nấm gây ra. Hệ thống các phòng cũng được xây dựng đảm bảo chủ động điều chỉnh được nhiệt độ và ẩm độ, ánh sáng theo điều kiện môi trường và của từng thời kỳ sinh trưởng và phát triển của nấm trên các quả thể cho đến khi thu hoạch trong thời gian từ 90-100 ngày.
Nấm là sản phẩm quốc gia được ưu tiên đầu tư phát triển. Hiện tại Đông Triều đang được tỉnh giao nghiên cứu, xây dựng mô hình tại Công ty TNHH Long Hải và tiến tới trở thành trung tâm sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu của Quảng Ninh. Công ty đã làm chủ công nghệ và đang sản xuất 4 loại nấm đạt chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường. Đồng thời, đã chuyển giao công nghệ sản xuất và cung cấp giống nấm mỡ cho trên 70 hộ dân ở 2 xã Kim Sơn và Nguyễn Huệ để tham gia sản xuất nấm vụ đông xuân 2013. Theo đánh giá ban đầu của chính quyền các xã, các hộ dân tham gia sản xuất nấm đã triển khai hiệu quả và bắt đầu thu hoạch có lãi. Bởi người dân khi nhận giống nấm từ Công ty về, chỉ phải chăm sóc hàng ngày, công việc đơn giản là phun nước tưới giữ ẩm cho nấm phát triển và thu hoạch. Công việc này hàng ngày tại gia đình thì cả những người cao tuổi và học sinh đều tranh thủ làm được.
Cùng với việc tiếp tục đầu tư nhà xưởng, mở rộng quy mô sản xuất, hướng tới Công ty sẽ là đơn vị đầu mối trong chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm nấm cho nhân dân trên địa bàn huyện Đông Triều. Để thực hiện theo mô hình này, Công ty đang tiếp tục liên doanh với Viện Di truyền Nông nghiệp (Bộ NN&PTNT) theo phương châm kết hợp “Ba nhà” (Nhà nước - Nhà khoa học và Nhà sản xuất) nhằm tiếp nhận các giống nấm mới và giống nấm dược liệu quý về sản xuất. Đồng thời, tiếp tục hướng dẫn kỹ thuật và cung cấp giống nấm cho nhân dân các xã tham gia trồng nấm vụ thu đông 2013.
Anh Phạm Quang Nhuệ, Giám đốc Công ty, tâm sự với chúng tôi: “Tỉnh ta có vườn thuốc nam quốc gia Yên Tử, trong đó Linh chi là nấm dược liệu trên thị trường nội địa vẫn đang còn khan hiếm. Hướng đi của Công ty là sẽ đầu tư phát triển cơ sở sản xuất Linh chi để tạo dựng thương hiệu nấm dược liệu Đông Triều ở vùng núi Yên Tử. Chúng tôi sẽ sản xuất đủ bộ “Lục bảo Linh chi” bao gồm nấm Linh chi đỏ, đen, vàng, trắng, tím và xanh, để cung cấp nguồn giống nấm dược liệu cho các hộ dân trong huyện tham gia nuôi trồng cùng với nấm ăn tại gia đình, từ đó làm phong phú hơn sản phẩm “Nấm Việt” trên thị trường...”.
Cùng với việc tiếp thu, đưa khoa học công nghệ sinh học tiên tiến vào sản xuất kinh doanh, đồng thời chuyển giao kỹ thuật, cung cấp giống nấm cho các hộ dân trên địa bàn, thương hiệu sản phẩm “Nấm Việt” đang là bước đi mới của Công ty TNHH Long Hải. Với khả năng nắm bắt thị trường nhanh nhạy, Công ty TNHH Long Hải đã góp phần thực hiện mục tiêu mỗi địa phương một sản phẩm trong tiến trình xây dựng nông thôn mới ở Đông Triều.
...Và nấm Linh chi ở Ba Chẽ
Trước đây, người dân xã vùng cao Thanh Lâm (huyện Ba Chẽ) chỉ biết có nghề trồng rừng, làm nương, phát rẫy v.v. nhưng vài năm trở lại đây, cùng với nghề rừng, người dân nơi đây đã bắt đầu biết chọn lọc và mạnh dạn đưa nhiều loại giống cây trồng, vật nuôi mới vào sản xuất để phát triển kinh tế… Một trong những cây trồng mới đó là nấm Linh chi. Từ năm 2012, một số hộ dân trên địa bàn xã đã chọn cây nấm Linh chi làm mô hình phát triển kinh tế gia đình. Sau một thời gian, các hộ trồng thí điểm đã cho kết quả khá tốt: cây nấm phát triển nhanh, đều, đẹp trong khi đó sản lượng thu hoạch lại đạt cao. Từ mô hình thí điểm này, phong trào trồng nấm Linh chi ở Thanh Lâm phát triển mạnh. Hiện toàn xã có khoảng 41 hộ gia đình tham gia mô hình trồng nấm Linh chi, với tổng sản phẩm khoảng 180 tấn/năm.
Nhằm khích lệ, động viên bà con yên tâm sản xuất cũng như tạo điều kiện nhân rộng mô hình, vừa qua Hợp tác xã nông trang Quảng La (huyện Hoành Bồ) đã kí kết với xã Thanh Lâm về việc hỗ trợ sản xuất, bao tiêu sản phẩm nấm Linh chi. Trước đó, Hợp tác xã cũng đã phối hợp với Trường Đại học Dược Hà Nội để lập kế hoạch dự án và tổ chức sản xuất cụ thể đối với xã Thanh Lâm. Song song với việc đảm bảo nguồn tiêu thụ sản phẩm về lâu, về dài cho bà con nông dân, Hợp tác xã còn có sự ưu đãi, hỗ trợ cho người dân về nguồn vốn, kinh phí v.v. Hiện HTX nông trang Quảng La đã và đang tập trung đầu tư 150 tấn nguyên liệu cho một số hộ trồng nấm ở Thanh Lâm. Ông Bùi Văn Hà, Chủ nhiệm Hợp tác xã nông trang Quảng La, cho biết: “Để đảm bảo nguồn tiêu thụ nấm Linh chi ổn định và lâu dài, chúng tôi đã hợp tác với Công ty Dược khoa của Trường Đại học Dược Hà Nội để phân phối sản phẩm. Theo đó, tới đây sản lượng nấm Linh chi do bà con Thanh Lâm sản xuất sẽ được tiêu thụ nguyên chiếc và thái lát với số lượng lớn. Vì thế, chúng tôi sẽ có sự hỗ trợ bà con nông dân mở rộng quy mô sản xuất để đáp ứng số lượng tiêu thụ ngày một tăng cao. Trong thời gian tới, Hợp tác xã nông trang Quảng La sẽ đầu tư thêm nhà máy chế biến trà túi lọc Linh chi và viên nang Linh chi để cung ứng cho thị trường...
Hi vọng việc phối hợp giữa doanh nghiệp và địa phương là cách làm hiệu quả để tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả việc sản xuất và tiêu thụ nấm Linh chi của người dân xã Thanh Lâm nói riêng và huyện Ba Chẽ nói chung...
Nguyễn Xuân - Ngô Dịu
