Từ năm 1998, cùng với sự biến động của nền kinh tế thị trường, kinh tế tập thể (KTTT) thuộc lĩnh vực công nghiệp của tỉnh cũng có sự biến động rõ rệt. Hầu hết các HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp được thành lập thời kỳ bao cấp đã được củng cố, chuyển đổi hoạt động theo Luật HTX năm 1996.
Hiện trong ngành Công nghiệp tỉnh có 93 HTX, tổ hợp công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, trong đó có 13 tổ hợp tác và 80 HTX với số lao động gần 1.900 người. Giá trị sản xuất bình quân hàng năm 1 HTX đạt gần 900 triệu đồng và đóng góp vào ngân sách Nhà nước khoảng 26 triệu đồng/năm.
Có thể thấy, mặc dù KTTT ngành Công nghiệp quy mô còn nhỏ bé song đã có những thuận lợi cơ bản đó là được các cấp chính quyền và các ngành trong tỉnh quan tâm đề ra những biện pháp, chính sách tích cực để khuyến khích, thúc đẩy HTX phát triển như: Tạo điều kiện vay vốn với lãi suất thích hợp; tổ chức đào tạo nghề, tham quan, học tập, bồi dưỡng kiến thức quản lý và pháp luật; hỗ trợ cho việc khôi phục ngành nghề thủ công truyền thống, mở ra các ngành sản xuất và sản phẩm mới bằng nguồn kinh phí khuyến công địa phương và khuyến công quốc gia... Do vậy, ở nhiều địa phương đang xuất hiện các nhân tố mới, góp phần làm rõ hơn mô hình HTX kiểu mới, mở bước đi, cách làm mới cho khu vục KTTT. Nhiều doanh nghiệp Nhà nước đã thông qua HTX, ký hợp đồng cung ứng vật tư và bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Đây cũng là hướng đi mới vừa tăng cường liên minh công nông, vừa nâng cao năng lực hoạt động của HTX. Điển hình như HTX Dịch vụ Lâm sản Đồng Tâm ở xã Yên Than (Tiên Yên). HTX có chức năng làm các sản phẩm tre dóc xuất khẩu uỷ thác qua một công ty ở tỉnh Thái Bình để bán sang các nước: Đức, ý, Thái Lan, Hà Lan... Mỗi năm HTX xuất được 7 container hàng hoá với gần 12 triệu sản phẩm, doanh thu hàng trăm triệu đồng, giải quyết công ăn việc làm cho vài chục lao động trên địa bàn. Hay HTX Sứ Đông Thành (Đông Triều), HTX Tân Sơn (Hạ Long) và một số HTX khác do biết vận dụng sáng tạo các tiến bộ KHKT, dám nghĩ, dám làm, tranh thủ được sự giúp đỡ, hướng dẫn của các cơ quan quản lý Nhà nước trên địa bàn nên đã duy trì được tốc độ tăng trưởng ổn định, năm sau cao hơn năm trước. Luật HTX mới (sửa đổi) được ban hành cuối năm 2003 cùng với Nghị định khuyến khích phát triển công nghiệp nông thôn (gọi tắt là Nghị định Khuyến công) được Chính phủ ban hành tháng 6-2004 là những công cụ pháp lý hết sức quan trọng, làm cơ sở định hướng phát triển KTTT lên một tầm cao mới. Tuy nhiên, để phát triển khu vực KTTT trong lĩnh vực công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn tỉnh, thực tế vẫn còn rất nhiều khó khăn và thách thức. Ông Đoàn Duy Hà, Phó Giám đốc Sở Công nghiệp cho biết: ‘’Trong bối cảnh nền kinh tế phát triển mở rộng như hiện nay, nhìn chung các HTX côngnghiệp -TTCN vẫn duy trì với quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ, cơ sở vật chất kỹ thuật nghèo nàn, trình độ công nghệ lạc hậu, thiết bị máy móc thô sơ, cũ kỹ từ nhiều thập kỷ trước, mẫu mã sản phẩm đơn điệu, chưa có thương hiệu nổi bật, tính cạnh tranh thấp. Trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ HTX còn yếu kém, số cán bộ quản lý chưa qua đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ chiếm khoảng 70%. Bên cạnh đó lao động có tay nghề cao trong các HTX công nghiệp - TTCN bị mai một chưa được bổ sung, thay thế kịp thời, hạn chế trong tiếp cận các thông tin về thị trường, công nghệ và các dịch vụ tư vấn, chuyển giao khoa học... Đây thực sự là những thách thức, trở ngại không nhỏ cho sự sống còn và phát triển của các HTX công nghiệp - TTCN Quảng Ninh”. Để tiếp tục đổi mới và phát huy hiệu quả mô hình kinh tế tập thể và HTX công nghiệp - TTCN của tỉnh trong thời kỳ kinh tế hội nhập hiện nay, rất cần có những quyết sách và giải pháp đủ mạnh để giúp cho khu vực kinh tế này phát triển ngang tầm, trở thành hạt nhân nòng cốt trong nền kinh tế đất nước, làm vệ tinh về dịch vụ cung ứng, tiêu thụ nguyên vật liệu, sản phẩm cho các tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng như trong cả nước, khu vực. Trước mắt cần làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến rộng rãi chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, tỉnh về đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể và HTX công nghiệp, HTX tiểu thủ công nghiệp theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 (khoá IX). Đồng thời tiến hành đánh giá tổng kết để phổ biến những kinh nghiệm, mô hình KTTT và HTX có hiệu quả trong tỉnh. Tập trung giải quyết dứt điểm những vướng mắc còn tồn đọng của những HTX sau chuyển đổi, nhất là việc thực hiện hiệu quả các chính sách của Nhà nước để hỗ trợ như chính sách về đất đai; đầu tư tài chính tín dụng; khoa học công nghệ; hỗ trợ tiếp thị và mở rộng thị trường; tổ chức bồi dưỡng cán bộ và nguồn nhân lực...
HTX Dịch vụ xếp dỡ KaLong tạo việc làm cho hàng trăm lao động tại cửa khẩu KaLong (Móng Cái).
