Để thúc đẩy các hoạt động thương mại biên giới phát triển và đặc biệt là kinh doanh dịch vụ thu ngoại tệ phát triển bền vững, phát huy lợi thế của tỉnh, vừa qua Sở Công Thương đã tổ chức gặp mặt các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh. Tại hội nghị, các doanh nghiệp đã thẳng thắn nêu các kiến nghị, đề xuất tháo gỡ các khó khăn trong hoạt động thương mại biên giới hiện nay.
Theo đánh giá của các ngành chức năng, dòng giao thương biên giới qua các cửa khẩu đường bộ của tỉnh ngày càng sôi động. Mỗi năm, hơn 1.500 doanh nghiệp cả nước giao dịch thương mại với nước bạn thông qua các cửa khẩu của Quảng Ninh. Trong đó, hầu hết là doanh nghiệp vừa và nhỏ nên hình thức thương mại biên giới có thể mang lại nhiều lợi thế.
Hải quan cửa khẩu Móng Cái kiểm tra hàng hoá trên sông Ka Long.
Theo thống kê sơ bộ, hoạt động thương mại biên giới đã đóng góp lớn cho kinh tế - xã hội của tỉnh. Mỗi năm các địa phương biên giới thu được trên 20 tỷ đồng lệ phí từ các hoạt động có liên quan và thúc đẩy các dịch vụ thương mại phụ trợ cùng phát triển. Kim ngạch thương mại tăng trưởng với tốc độ cao, trong đó, xuất khẩu cũng được đẩy mạnh, mỗi năm đóng góp cho ngân sách địa phương trên 2.000 tỷ đồng. Năm 2010, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá toàn tỉnh đạt 2.219 triệu USD và 7 tháng đầu năm 2011 giá trị xuất khẩu hàng hoá đạt 1.433,99 triệu USD. Mặc dù trong bối cảnh khó khăn chung của tình hình kinh tế thế giới nhưng các mặt hàng xuất khẩu vẫn tiếp tục tăng như tùng hương, ngói, quần áo... Kết quả này có sự đóng góp rất lớn của thương mại biên giới khi trở thành kênh tiêu thụ hàng hoá hiệu quả cho khu vực sản xuất trong tỉnh. Ở nhiều địa phương hoạt động của dịch vụ thương mại biên giới đã đóng góp gần 50% GDP.
Bên cạnh những kết quả đã đạt được thì hoạt động thương mại biên giới trong thời gian qua cũng bộc lộ nhiều bất cập. Phát biểu tại Hội nghị gặp gỡ các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu vừa qua, ông Nguyễn Quang Sáng, Giám đốc Công ty CP XNK thuỷ sản Quảng Ninh cho rằng: Thương mại biên giới chịu ảnh hưởng lớn từ tình hình kinh tế Việt Nam và các nước láng giềng nhất là Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, mọi biến động từ thị trường khổng lồ này đều có nhiều tác động đến Việt Nam. Để tăng hiệu quả cho hoạt động thương mại biên giới Nhà nước và doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ thị trường và các chính sách có liên quan. Cần hỗ trợ của nhà nước và chính quyền địa phương về thông tin, can thiệp kịp thời với nước bạn để giải quyết vướng mắc phát sinh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động. Ở góc độ doanh nghiệp, có thể nghiên cứu thành lập Hiệp hội các doanh nghiệp thương mại biên giới là cách tốt để có tiếng nói chung, góp ý cho xây dựng chính sách và nhất là xây dựng liên kết chặt giữa doanh nghiệp, tạo ra vị thế đàm phán mạnh hơn với đối tác nước ngoài, cải thiện khả năng điều phối thị trường cho Việt Nam. Tuy vậy, vấn đề cốt lõi cạnh tranh trong hoạt động thương mại biên giới là năng lực của thương nhân và doanh nghiệp, trong đó, chất lượng hàng hoá, dịch vụ là quan trọng. Không lợi thế nào có thể thay cho năng lực này.
Cùng chung suy nghĩ này hầu hết các doanh nghiệp tham gia Hội nghị đều khẳng định đặc thù của thương mại biên giới của tỉnh là một lợi thế mà không phải tỉnh biên giới nào cũng có được. Thế nhưng trong tình hình hiện nay các doanh nghiệp cũng rất cần được hỗ trợ hình thành thị trường các loại hình dịch vụ thông tin, tư vấn và nghiên cứu thị trường liên quan đến các hoạt động xuất nhập khẩu qua biên giới. Từ đó sẽ tăng cường được công tác thông tin thị trường, giới thiệu những mặt hàng nước bạn khuyến khích, hạn chế nhập khẩu hoặc xuất khẩu, giúp doanh nghiệp chủ động hơn. Đặc biệt hiện nay, việc thanh toán tiền - hàng của các doanh nghiệp đang gặp phải nhiều khó khăn nên đề nghị Nhà nước cần nghiên cứu thiết lập kênh thanh toán qua ngân hàng thuận lợi cho hoạt động thương mại biên giới. Bởi trên thực tế hiện tại, hệ thống “ngân hàng ngầm” do tư nhân kiểm soát đang tác động nhiều đến tỷ giá. Cùng với đó cần tăng cường hợp tác giữa các ngân hàng Việt Nam và với ngân hàng nước ngoài để tạo thành thị trường dịch vụ thanh toán xuyên biên giới thuận lợi.
Để hoạt động thương mại biên giới phát triển bền vững đem lại hiệu quả thiết thực cho doanh nghiệp, cho tỉnh thì hiện nay việc cải thiện chất lượng dịch vụ vận tải, bốc dỡ hàng hoá, kho vận, đóng gói… cũng cần được giải quyết. Có như vậy, hoạt động xuất khẩu hàng hoá của doanh nghiệp mới thu được hiệu quả cao.
